Bồi thường thiệt hại về cây trồng, vật nuôi khi Nhà nước thu hồi đất nông nghiệp: Những vướng mắc thường gặp

Khi Nhà nước thu hồi đất nông nghiệp để thực hiện các dự án vì mục đích quốc phòng, an ninh hoặc phát triển kinh tế - xã hội vì lợi ích quốc gia, công cộng, vấn đề được người dân đặc biệt quan tâm không chỉ là mức bồi thường về đất mà còn là việc bồi thường đối với cây trồng, vật nuôi và các tài sản hợp pháp gắn liền với đất. Trên thực tế, nhiều tranh chấp phát sinh do người dân cho rằng việc kiểm kê chưa đầy đủ, xác định sai hiện trạng hoặc áp dụng mức bồi thường chưa đúng quy định.

Theo Luật Đất đai năm 2024, người sử dụng đất khi đáp ứng đủ điều kiện theo quy định có thể được bồi thường về đất, tài sản gắn liền với đất và xem xét các khoản hỗ trợ khác khi Nhà nước thu hồi đất. Tuy nhiên, việc xác định điều kiện được bồi thường và mức bồi thường phải căn cứ vào quy định của pháp luật cũng như tình trạng thực tế của tài sản tại thời điểm kiểm kê.

1. Khi nào cây trồng, vật nuôi được xem xét bồi thường?

1.1. Cây trồng được tạo lập hợp pháp trên đất

Khi Nhà nước thu hồi đất, cây hằng năm, cây lâu năm hoặc rừng trồng do người sử dụng đất đầu tư hợp pháp có thể được xem xét bồi thường theo quy định của Luật Đất đai năm 2024 và các văn bản hướng dẫn thi hành.

Việc bồi thường không chỉ phụ thuộc vào số lượng cây trồng mà còn căn cứ vào chủng loại, tình trạng sinh trưởng, thời điểm thu hồi đất và các tiêu chí khác theo quy định của pháp luật.

1.2. Vật nuôi là thủy sản hoặc đối tượng nuôi trồng hợp pháp

Đối với trường hợp thu hồi đất có hoạt động nuôi trồng thủy sản hoặc các mô hình sản xuất hợp pháp khác, người sử dụng đất có thể được xem xét bồi thường hoặc hỗ trợ theo từng trường hợp cụ thể nếu đáp ứng điều kiện luật định.

Cơ quan có thẩm quyền sẽ căn cứ vào hiện trạng thực tế, kết quả kiểm kê và quy định hiện hành để xác định quyền lợi của người bị thu hồi đất.

2. Những vướng mắc thường gặp khi xác định mức bồi thường

2.1. Kiểm kê chưa đầy đủ cây trồng, vật nuôi

Một trong những nguyên nhân phổ biến dẫn đến khiếu nại là quá trình kiểm kê chưa phản ánh đầy đủ hiện trạng thực tế.

Có trường hợp một số cây trồng chưa được ghi nhận, xác định sai số lượng hoặc chưa đánh giá đúng tình trạng phát triển của cây, dẫn đến ảnh hưởng trực tiếp đến quyền lợi của người dân.

Do đó, người sử dụng đất nên trực tiếp tham gia quá trình kiểm kê và đối chiếu thông tin trong biên bản trước khi ký xác nhận.

2.2. Tranh chấp về thời điểm xác định hiện trạng

Thời điểm kiểm kê có ý nghĩa rất quan trọng trong việc xác định tài sản được bồi thường.

Nếu giữa thời điểm thông báo thu hồi đất và thời điểm kiểm kê có sự thay đổi về hiện trạng cây trồng hoặc vật nuôi thì việc xác định quyền lợi có thể phát sinh nhiều ý kiến khác nhau. Trong những trường hợp này, cơ quan có thẩm quyền sẽ xem xét trên cơ sở quy định của pháp luật và các chứng cứ liên quan.

2.3. Không đồng ý với mức bồi thường

Không ít người dân cho rằng mức bồi thường chưa tương xứng với chi phí đầu tư hoặc giá trị thực tế của cây trồng, vật nuôi.

Tuy nhiên, mức bồi thường không được xác định theo giá thỏa thuận trên thị trường mà phải căn cứ vào quy định của pháp luật, các quyết định của cơ quan nhà nước có thẩm quyền và phương án bồi thường được phê duyệt.

3. Người dân cần làm gì để bảo vệ quyền lợi?

3.1. Kiểm tra kỹ biên bản kiểm kê

Ngay khi cơ quan có thẩm quyền tiến hành kiểm kê, người dân nên đối chiếu toàn bộ thông tin về diện tích đất, số lượng cây trồng, chủng loại, tuổi cây, vật nuôi và các tài sản khác gắn liền với đất.

Nếu phát hiện sai sót, cần đề nghị ghi nhận ngay trong quá trình lập biên bản để tránh ảnh hưởng đến quyền lợi sau này.

3.2. Lưu giữ đầy đủ hồ sơ và tài liệu

Các giấy tờ như Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, hồ sơ sản xuất, hình ảnh hiện trạng, biên bản kiểm kê, phương án bồi thường và các tài liệu liên quan đều có giá trị quan trọng trong việc chứng minh quyền lợi của người sử dụng đất.

Việc chuẩn bị đầy đủ hồ sơ sẽ tạo điều kiện thuận lợi nếu phải thực hiện khiếu nại hoặc khởi kiện theo quy định của pháp luật.

3.3. Thực hiện quyền khiếu nại hoặc khởi kiện khi có căn cứ

Nếu có căn cứ cho rằng quyết định bồi thường hoặc phương án bồi thường chưa bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của mình, người dân có quyền thực hiện khiếu nại theo quy định của Luật Khiếu nại hoặc khởi kiện vụ án hành chính tại Tòa án có thẩm quyền theo Luật Tố tụng hành chính năm 2015.

Việc lựa chọn đúng phương thức bảo vệ quyền lợi sẽ giúp quá trình giải quyết tranh chấp đạt hiệu quả cao hơn.

4. Những sai lầm khiến người dân dễ mất quyền lợi

4.1. Không tham gia đầy đủ quá trình kiểm kê

Một số người dân vắng mặt khi kiểm kê hoặc ký xác nhận biên bản mà chưa kiểm tra kỹ nội dung.

Điều này có thể khiến việc chứng minh sai sót trong quá trình xác định tài sản gặp nhiều khó khăn nếu tranh chấp phát sinh sau đó.

4.2. Không lưu giữ chứng cứ về hiện trạng tài sản

Hình ảnh, video, hóa đơn mua giống cây trồng, vật nuôi hoặc các tài liệu chứng minh quá trình đầu tư sản xuất đều có thể trở thành chứng cứ quan trọng.

Nếu không lưu giữ những tài liệu này, việc chứng minh quyền lợi sẽ gặp nhiều hạn chế.

4.3. Chậm thực hiện quyền khiếu nại

Nhiều trường hợp chỉ khi việc chi trả bồi thường hoàn tất người dân mới bắt đầu xem xét lại hồ sơ.

Việc chậm thực hiện quyền khiếu nại hoặc khởi kiện có thể ảnh hưởng đến quá trình bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp theo quy định của pháp luật.

5. Vai trò của luật sư trong tranh chấp bồi thường cây trồng, vật nuôi khi Nhà nước thu hồi đất

Luật sư có vai trò quan trọng trong việc bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của người sử dụng đất ngay từ khi cơ quan nhà nước tiến hành thu hồi đất và lập phương án bồi thường. Trên cơ sở nghiên cứu hồ sơ vụ việc, luật sư sẽ đánh giá điều kiện được bồi thường đối với cây trồng, vật nuôi và các tài sản gắn liền với đất theo quy định của Luật Đất đai năm 2024 cùng các văn bản hướng dẫn thi hành, đồng thời kiểm tra tính hợp pháp của quá trình kiểm kê, xác định hiện trạng và việc áp dụng các căn cứ pháp lý để tính toán mức bồi thường.

Trong trường hợp phát hiện có sai sót về diện tích, chủng loại cây trồng, số lượng vật nuôi, hiện trạng tài sản hoặc việc áp dụng chính sách bồi thường chưa đúng quy định, luật sư sẽ hỗ trợ người dân thu thập chứng cứ, rà soát hồ sơ địa chính, chuẩn bị tài liệu chứng minh quyền lợi và tư vấn phương án xử lý phù hợp. Luật sư cũng có thể đại diện khách hàng làm việc với cơ quan có thẩm quyền, tham gia đối thoại trong quá trình giải quyết khiếu nại hoặc bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của người dân tại Tòa án nếu vụ việc được giải quyết theo thủ tục tố tụng hành chính.

Việc có luật sư tham gia từ giai đoạn đầu không chỉ giúp người dân hiểu rõ các quyền lợi mà mình được hưởng theo quy định của pháp luật mà còn hạn chế những sai sót về thủ tục, thời hiệu và chứng cứ. Đối với các vụ việc có giá trị bồi thường lớn hoặc có nhiều tài sản gắn liền với đất, sự hỗ trợ chuyên môn của luật sư sẽ góp phần nâng cao khả năng bảo vệ đầy đủ quyền và lợi ích hợp pháp của người bị thu hồi đất, đồng thời giúp quá trình khiếu nại hoặc khởi kiện được thực hiện đúng quy định và hiệu quả hơn.

_________________________________

Cam kết chất lượng dịch vụ:

Công ty Luật TNHH HTC Việt Nam hoạt động với phương châm tận tâm – hiệu quả – uy tín, cam kết đảm bảo chất lượng dịch vụ, cụ thể như sau:

- Đảm bảo thực hiện công việc theo đúng tiến độ đã thỏa thuận, đảm bảo tuân thủ đúng quy định pháp luật, đúng với quy tắc đạo đức và ứng xử của Luật sư Việt Nam.

- Đặt quyền lợi khách hàng lên hàng đầu, nỗ lực hết mình để mang đến cho khách hàng chất lượng dịch vụ tốt nhất.

- Bảo mật thông tin mà khách hàng cung cấp, các thông tin liên quan đến khách hàng.

Rất mong được hợp tác lâu dài cùng sự phát triển của Quý Khách hàng.

Trân trọng!

(Người viết: Đoàn Ngọc Khánh; Ngày viết: 06/8/2026)

___________________________________

Để được tư vấn chi tiết xin vui lòng liên hệ:

Công ty Luật TNHH HTC Việt Nam

Địa chỉ: P401, Tầng 4, Tòa nhà đa năng, số 169 Nguyễn Ngọc Vũ, phường Yên Hòa, Thành phố Hà Nội.

Điện thoại: 0989.386.729

Email: hotmail@htcvn.vn

Website: https://htcvn.vn; https://htc-law.com; https://luatsuchoban.vn