Đất nông nghiệp bị nhà nước thu hồi: Được bồi thường những khoản nào?

1. Bối cảnh và ý nghĩa của việc bồi thường khi thu hồi đất nông nghiệp

Trong giai đoạn 2025, việc Nhà nước thu hồi đất nông nghiệp diễn ra phổ biến hơn do nhu cầu phát triển hạ tầng, khu công nghiệp, đô thị và các dự án phục vụ lợi ích công cộng, khiến nhiều hộ gia đình và cá nhân buộc phải bàn giao đất sản xuất. Thực tiễn cho thấy người dân thường gặp nhiều lo lắng, bao gồm giá bồi thường thấp hơn kỳ vọng, phương án đền bù thiếu minh bạch, hoặc tranh chấp phát sinh do sai sót trong xác định nguồn gốc và diện tích đất. Vì vậy, việc nắm rõ quyền lợi của người bị thu hồi đất, căn cứ pháp lý để được bồi thường và những khoản hỗ trợ kèm theo là yếu tố then chốt nhằm bảo vệ lợi ích và hạn chế rủi ro bị thiệt thòi trong quá trình làm việc với cơ quan có thẩm quyền. Bài viết này được xây dựng với mục tiêu cung cấp thông tin mạch lạc về các khoản bồi thường hợp pháp, các khoản hỗ trợ có thể được hưởng và định hướng xử lý khi có dấu hiệu áp giá sai hoặc bồi thường chưa thỏa đáng, qua đó giúp người dân chủ động hơn khi tham gia quy trình thu hồi đất.

2. Điều kiện để được bồi thường về đất nông nghiệp

Để được bồi thường khi Nhà nước thu hồi đất nông nghiệp, người sử dụng đất phải đáp ứng các điều kiện được quy định tại Luật Đất đai, các nghị định hướng dẫn và quyết định giá đất do UBND cấp tỉnh ban hành theo từng giai đoạn. Theo đó, người dân được bồi thường khi có Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất (sổ đỏ) hoặc thuộc trường hợp đủ điều kiện cấp nhưng chưa được cấp; thửa đất đang được sử dụng đúng mục đích như trồng lúa, cây lâu năm, chăn nuôi, nuôi trồng thủy sản và không có hành vi vi phạm pháp luật đất đai. Ngoài ra, đất không được lấn chiếm, không có tranh chấp và không thuộc diện bị xử lý vi phạm tại thời điểm thu hồi. Ngược lại, các trường hợp đất sử dụng sai mục đích, lấn chiếm, cho thuê hoặc giao trái thẩm quyền thường không được bồi thường về đất mà chỉ được xem xét hỗ trợ ở mức hạn chế tùy địa phương. Trước khi ký biên bản thu hồi hoặc chấp thuận phương án bồi thường, người dân cần kiểm tra hồ sơ pháp lý, xác minh nguồn gốc và diện tích đất, cũng như đối chiếu quyết định giá đất của tỉnh để bảo đảm quyền lợi không bị thiệt thòi.

3. Các khoản được bồi thường và hỗ trợ khi thu hồi đất nông nghiệp

Khi Nhà nước thu hồi đất nông nghiệp, người sử dụng đất có thể được hưởng nhiều khoản bồi thường và hỗ trợ khác nhau tùy theo điều kiện pháp lý và quy hoạch dự án. Trước hết là bồi thường về đất theo bảng giá đất Nhà nước hoặc giá đất cụ thể được phê duyệt cho từng dự án, đây là căn cứ quan trọng để xác định mức bồi thường cơ bản. Bên cạnh đó, người dân còn được bồi thường đối với tài sản trên đất như cây trồng, vật nuôi, công trình phục vụ sản xuất, hệ thống tưới tiêu và các hạng mục đầu tư hợp pháp khác. Ngoài phần bồi thường chính, Nhà nước còn có chính sách hỗ trợ nhằm ổn định đời sống và sản xuất, bao gồm hỗ trợ lương thực, ổn định thu nhập, đào tạo và chuyển đổi nghề cho hộ trực tiếp sản xuất nông nghiệp, cũng như hỗ trợ việc làm mới để thích ứng sau khi mất đất canh tác. Trường hợp thu hồi cả đất ở gắn liền với đất nông nghiệp thì người dân có thể được xem xét bố trí tái định cư. Ngoài ra, tùy từng địa phương và từng dự án phát triển kinh tế – xã hội, người bị thu hồi đất có thể được hưởng thêm các khoản hỗ trợ bổ sung theo cơ chế đặc thù để bảo đảm quyền lợi và khả năng ổn định cuộc sống về lâu dài.

4. Quy trình – thủ tục làm việc khi Nhà nước thu hồi đất

Quy trình và thủ tục khi Nhà nước thu hồi đất nông nghiệp được tiến hành theo các bước bắt buộc nhằm bảo đảm quyền lợi của người sử dụng đất. Đầu tiên, cơ quan có thẩm quyền sẽ ban hành thông báo thu hồi, tổ chức đo đạc, kiểm kê và xác định nguồn gốc đất, đối chiếu với hồ sơ pháp lý hiện có. Sau đó, phương án bồi thường – hỗ trợ – tái định cư được lập, công khai và lấy ý kiến người dân trước khi phê duyệt chính thức. Trong giai đoạn này, người bị thu hồi đất có quyền yêu cầu giải trình, đề nghị điều chỉnh phương án, thương lượng bổ sung hoặc thực hiện khiếu nại theo trình tự pháp luật (khiếu nại lần một và lần hai). Để làm việc hiệu quả, người dân cần chuẩn bị hồ sơ gồm Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất (hoặc giấy tờ chứng minh nguồn gốc), danh mục tài sản trên đất, chứng cứ quá trình sử dụng và các thông tin liên quan. Khi phương án được phê duyệt, việc chi trả bồi thường phải thực hiện đúng thời hạn; nếu chậm chi trả, người dân có quyền yêu cầu tính lãi hoặc áp dụng biện pháp bảo vệ quyền lợi theo quy định pháp luật.

5. Các rủi ro phổ biến & hướng tư vấn bảo vệ quyền lợi

Các rủi ro phổ biến khi Nhà nước thu hồi đất nông nghiệp thường xuất phát từ việc xác định giá trị bồi thường không sát giá thị trường, áp sai bảng giá đất hoặc dự án, dẫn đến mức bồi thường bị giảm đáng kể. Một số trường hợp người dân bị xác định sai nguồn gốc sử dụng đất, bị coi là đất không hợp lệ hoặc vi phạm, gây mất quyền được bồi thường mà chỉ được hỗ trợ. Ngoài ra, quá trình kiểm kê tài sản dễ xảy ra sai sót như bỏ sót cây trồng, tính thiếu công trình phụ trợ hoặc định giá thấp tài sản trên đất. Để xử lý các vướng mắc này, người dân có thể yêu cầu tổ chức đối thoại, đề nghị định giá lại đất, giám định tài sản hoặc điều chỉnh lại phương án bồi thường. Trường hợp không đạt được kết quả thỏa đáng, người sử dụng đất có quyền khiếu nại theo trình tự pháp luật và khởi kiện vụ án hành chính để bảo vệ quyền lợi. Trong thực tiễn, việc có sự tham gia của luật sư tư vấn sẽ giúp đảm bảo hồ sơ được chuẩn bị đầy đủ, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp, hạn chế rủi ro và tăng khả năng thương lượng bồi thường đúng với giá trị thực tế.

Cam kết chất lượng dịch vụ:

Công ty Luật TNHH HTC Việt Nam hoạt động với phương châm tận tâm – hiệu quả – uy tín, cam kết đảm bảo chất lượng dịch vụ, cụ thể như sau:

- Đảm bảo thực hiện công việc theo đúng tiến độ đã thỏa thuận, đảm bảo tuân thủ đúng quy định pháp luật, đúng với quy tắc đạo đức và ứng xử của luật sư Việt Nam.

- Đặt quyền lợi khách hàng lên hàng đầu, nỗ lực hết mình để mang đến cho khách hàng chất lượng dịch vụ tốt nhất.

- Bảo mật thông tin mà khách hàng cung cấp, các thông tin liên quan đến khách hàng.

Rất mong được hợp tác lâu dài cùng sự phát triển của Quý Khách hàng.

Trân trọng!

(Người viết: Nguyễn Đức Vượng; Ngày viết: 29/12/2025)

Để được tư vấn chi tiết xin vui lòng liên hệ:

Công ty Luật TNHH HTC Việt Nam

Địa chỉ: Tầng 15, Tòa nhà đa năng, Số 169 Nguyễn Ngọc Vũ, phường Yên Hòa, Thành phố Hà Nội.

Điện thoại: 0989.386.729

Email: hotmail@htcvn.vn

Website:https://htcvn.vn; https://htc-law.com; https://luatsuchoban.vn

Các bài viết liên quan: