Bị thu hồi đất: Người dân cần làm gì để bảo vệ quyền lợi?

Thu hồi đất là vấn đề pháp lý ảnh hưởng trực tiếp đến quyền và lợi ích hợp pháp của người sử dụng đất. Trên thực tế, không ít trường hợp người dân băn khoăn về căn cứ thu hồi, mức bồi thường, hỗ trợ, tái định cư cũng như quyền khiếu nại khi không đồng ý với quyết định của cơ quan nhà nước. Vậy khi bị thu hồi đất, người dân cần làm gì để bảo vệ quyền lợi của mình? Trong bài viết dưới đây, Công ty Luật TNHH HTC Việt Nam sẽ giúp bạn hiểu rõ các quy định của pháp luật và những việc cần thực hiện để bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp.

1. Nhà nước thu hồi đất là gì?

Theo khoản 11 Điều 3 Luật Đất đai 2013 quy định về nhà nước thu hồi đất như sau:

Nhà nước thu hồi đất là việc Nhà nước quyết định thu lại quyền sử dụng đất của người được Nhà nước trao quyền sử dụng đất hoặc thu lại đất của người sử dụng đất vi phạm pháp luật về đất đai.

Các trường hợp thu hồi đất:

- Thu hồi đất vì mục đích quốc phòng, an ninh

- Thu hồi đất để phát triển kinh tế - xã hội vì lợi ích quốc gia, công cộng

- Thu hồi đất do vi phạm pháp luật về đất đai

- Thu hồi đất do chấm dứt việc sử dụng đất theo pháp luật, tự nguyện trả lại đất, có nguy cơ đe dọa tính mạng con người

- Cơ quan có thẩm quyền thu hồi đất

2. Người dân cần làm gì để bảo vệ quyền lợi khi bị thu hồi đất

a)Kiểm tra căn cứ thu hồi đất

Ngay khi nhận được thông báo hoặc quyết định thu hồi đất, người dân cần kiểm tra cơ quan ban hành quyết định có đúng thẩm quyền hay không, lý do thu hồi có thuộc trường hợp pháp luật cho phép và việc thu hồi có đúng trình tự, thủ tục theo quy định của Luật Đất đai năm 2024 hay không.

b)Lưu giữ đầy đủ các văn bản liên quan

Người dân nên nhận và bảo quản cẩn thận các thông báo, quyết định thu hồi đất, phương án bồi thường, biên bản kiểm đếm và các giấy tờ khác do cơ quan có thẩm quyền cung cấp. Đây là những tài liệu quan trọng để chứng minh quyền lợi nếu phát sinh khiếu nại hoặc tranh chấp sau này.

c)Phối hợp trong quá trình kiểm đếm

Khi cơ quan có thẩm quyền tiến hành đo đạc, kiểm đếm đất và tài sản gắn liền với đất, người dân nên trực tiếp tham gia, đối chiếu thông tin và đọc kỹ biên bản trước khi ký. Nếu phát hiện sai sót hoặc thiếu tài sản, cần yêu cầu điều chỉnh ngay để tránh ảnh hưởng đến quyền được bồi thường.

d)Kiểm tra phương án bồi thường, hỗ trợ và tái định cư

Sau khi nhận phương án bồi thường, người dân cần xem xét kỹ diện tích thu hồi, loại đất, mức bồi thường, các khoản hỗ trợ và chính sách tái định cư (nếu có). Nếu có nội dung chưa phù hợp, có thể đề nghị cơ quan có thẩm quyền giải thích hoặc xem xét lại theo quy định.

e)Chủ động tham khảo ý kiến luật sư

Trong trường hợp hồ sơ phức tạp hoặc có dấu hiệu ảnh hưởng đến quyền lợi, người dân nên liên hệ luật sư để được tư vấn, đánh giá tính hợp pháp của việc thu hồi đất và hướng dẫn phương án bảo vệ quyền lợi hiệu quả.

f)Thực hiện quyền khiếu nại hoặc khởi kiện đúng thời hạn

Nếu không đồng ý với quyết định thu hồi đất hoặc phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư, người dân cần thực hiện quyền khiếu nại hoặc khởi kiện theo đúng trình tự và thời hạn luật định. Việc chậm thực hiện có thể ảnh hưởng đến quyền yêu cầu bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp.

g)Nhận tiền bồi thường theo đúng quy định

Nếu đủ điều kiện được bồi thường, người dân nên thực hiện thủ tục nhận tiền theo quy định. Việc nhận tiền không làm mất quyền khiếu nại hoặc khởi kiện nếu sau đó phát hiện phương án bồi thường chưa bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp.

3. Quyền của công dân khi bị thu hồi đất

- Quyền được bồi thường đất:

Đối tượng được bồi thường: Người sử dụng đất khi Nhà nước thu hồi đất nếu đáp ứng đủ điều kiện theo quy định của Luật Đất đai năm 2024 thì được bồi thường về đất.

Hình thức bồi thường: Việc bồi thường được thực hiện bằng đất có cùng mục đích sử dụng với loại đất bị thu hồi hoặc bằng tiền theo quy định của pháp luật.

Giá trị bồi thường: Mức bồi thường được xác định trên cơ sở giá đất cụ thể do cơ quan nhà nước có thẩm quyền quyết định tại thời điểm phê duyệt phương án bồi thường.

- Quyền được hỗ trợ và tái định cư:

Đối tượng được hỗ trợ: Người có đất bị Nhà nước thu hồi, nếu đáp ứng đủ điều kiện theo quy định của pháp luật, sẽ được hưởng các chính sách hỗ trợ nhằm ổn định đời sống, sản xuất và giảm thiểu ảnh hưởng do việc thu hồi đất.

Quyền được tái định cư: Trường hợp thu hồi đất ở mà người sử dụng đất phải di chuyển chỗ ở thì được xem xét bố trí đất ở, nhà ở tái định cư hoặc bồi thường bằng tiền theo quy định.

- Quyền được khiếu nại, tố cáo:

Quyền khiếu nại: Người có đất bị thu hồi có quyền khiếu nại nếu cho rằng quyết định thu hồi đất, phương án bồi thường, hỗ trợ hoặc tái định cư xâm phạm quyền và lợi ích hợp pháp của mình.

Quyền tố cáo: Người dân có quyền tố cáo hành vi vi phạm pháp luật của cơ quan, tổ chức hoặc cá nhân có thẩm quyền trong quá trình thu hồi đất nếu phát hiện có dấu hiệu vi phạm.

Người dân nên tìm đến luật sư khi không đồng ý với quyết định thu hồi đất, phương án bồi thường, hỗ trợ hoặc tái định cư; phát sinh tranh chấp về quyền sử dụng đất; hoặc gặp khó khăn trong quá trình khiếu nại, tố cáo . Luật sư sẽ tư vấn quy định pháp luật, rà soát hồ sơ, đánh giá tính hợp pháp của quyết định thu hồi đất, đại diện làm việc với cơ quan có thẩm quyền và bảo vệ tối đa quyền, lợi ích hợp pháp của người sử dụng đất.

Trên đây là những thông tin cơ bản về việc bị thu hồi đất và những việc người dân cần làm để bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của mình theo quy định của pháp luật. Nếu còn vướng mắc hoặc cần tư vấn về thu hồi đất, bồi thường, hỗ trợ, tái định cư hoặc giải quyết tranh chấp đất đai, hãy liên hệ với Công ty Luật TNHH HTC Việt Nam để được đội ngũ luật sư hỗ trợ nhanh chóng và kịp thời.

__________________________________

Cam kết chất lượng dịch vụ:

Công ty Luật TNHH HTC Việt Nam hoạt động với phương châm tận tâm – hiệu quả – uy tín, cam kết đảm bảo chất lượng dịch vụ, cụ thể như sau:

- Đảm bảo thực hiện công việc theo đúng tiến độ đã thỏa thuận, đảm bảo tuân thủ đúng quy định pháp luật, đúng với quy tắc đạo đức và ứng xử của Luật sư Việt Nam.

- Đặt quyền lợi khách hàng lên hàng đầu, nỗ lực hết mình để mang đến cho khách hàng chất lượng dịch vụ tốt nhất.

- Bảo mật thông tin mà khách hàng cung cấp, các thông tin liên quan đến khách hàng.

Rất mong được hợp tác lâu dài cùng sự phát triển của Quý Khách hàng.

Trân trọng!

(Người viết: Lê Trang Nhung; Ngày viết: 8/7/2026)

___________________________________

Để được tư vấn chi tiết xin vui lòng liên hệ:

Công ty Luật TNHH HTC Việt Nam

Địa chỉ: Tầng 4, Tòa nhà đa năng, số 169 Nguyễn Ngọc Vũ, phường Yên Hòa, Thành phố Hà Nội.

Điện thoại: 0989.386.729

Email: hotmail@htcvn.vn

Website:https://htcvn.vn;https://htc-law.com; https://luatsuchoban.vn