Bị hàng xóm lấn đất phải làm gì? Hướng xử lý đúng theo quy định pháp luật mới nhất

Trong thực tế, tranh chấp đất đai giữa các hộ liền kề xảy ra khá phổ biến, đặc biệt là trường hợp hàng xóm lấn sang phần đất đang sử dụng hoặc xây dựng công trình vượt quá ranh giới. Nhiều người khi phát hiện đất bị lấn chiếm thường không biết phải xử lý như thế nào, nên tự ý tháo dỡ, tranh cãi hoặc giữ đất bằng biện pháp không đúng pháp luật, dẫn đến tranh chấp kéo dài. Theo quy định hiện hành, người có quyền sử dụng đất hợp pháp có quyền yêu cầu trả lại đất bị lấn chiếm và được pháp luật bảo vệ. Việc giải quyết tranh chấp được điều chỉnh bởi Luật Đất đai 2024, Bộ luật Dân sự 2015 và Bộ luật Tố tụng dân sự 2015. Dưới đây là các bước xử lý đúng pháp luật khi bị hàng xóm lấn đất.

1. Kiểm tra lại giấy tờ đất và xác định ranh giới

Khi phát hiện có dấu hiệu bị lấn đất, trước hết cần kiểm tra lại giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, bản đồ địa chính, mốc giới và diện tích thực tế đang sử dụng. Việc xác định chính xác ranh giới là rất quan trọng, vì nhiều trường hợp tranh chấp xảy ra do đo đạc cũ, mốc giới bị mất hoặc hiểu sai vị trí đất.

Nếu cần thiết, có thể yêu cầu cơ quan đo đạc hoặc Văn phòng đăng ký đất đai kiểm tra lại hiện trạng để xác định phần đất bị lấn chiếm. Khi có căn cứ rõ ràng về diện tích và ranh giới, việc yêu cầu trả lại đất sẽ có cơ sở pháp lý vững chắc hơn.

2. Thương lượng hoặc hòa giải với hàng xóm

Pháp luật luôn khuyến khích các bên tự thỏa thuận để giải quyết tranh chấp. Sau khi xác định được phần đất bị lấn, người sử dụng đất có thể trao đổi trực tiếp với hàng xóm để yêu cầu trả lại phần đất đó. Nhiều trường hợp lấn chiếm xảy ra do nhầm lẫn hoặc sử dụng đất lâu năm nên việc thương lượng có thể giải quyết nhanh mà không cần làm thủ tục pháp lý.

Nếu hai bên không tự thỏa thuận được, có thể yêu cầu hòa giải tại Ủy ban nhân dân cấp xã nơi có đất. Theo Luật Đất đai 2024, hòa giải tại cơ sở là thủ tục quan trọng và trong nhiều trường hợp là bước bắt buộc trước khi khởi kiện ra Tòa án. Biên bản hòa giải sẽ là căn cứ quan trọng nếu tranh chấp phải giải quyết bằng con đường tố tụng.

3. Gửi đơn yêu cầu chính quyền xử lý hành vi lấn chiếm đất

Nếu người lấn chiếm không hợp tác hoặc tiếp tục sử dụng đất trái phép, người bị lấn đất có thể gửi đơn đến Ủy ban nhân dân cấp xã, cấp huyện hoặc cơ quan quản lý đất đai để yêu cầu giải quyết. Hành vi lấn chiếm đất là hành vi vi phạm pháp luật và có thể bị xử phạt hành chính, buộc trả lại đất và tháo dỡ công trình xây dựng trái phép.

Cơ quan có thẩm quyền có thể tiến hành kiểm tra, đo đạc, xác định ranh giới và yêu cầu người vi phạm chấm dứt việc lấn chiếm. Cách này thường áp dụng hiệu quả khi đất đã có giấy chứng nhận quyền sử dụng đất rõ ràng và việc vi phạm có thể xác định bằng thực tế.

4. Khởi kiện ra Tòa án để đòi lại đất

Nếu hòa giải không thành hoặc việc xử lý hành chính không giải quyết dứt điểm, người có đất có quyền khởi kiện tại Tòa án để yêu cầu trả lại phần đất bị lấn chiếm. Đây là phương thức giải quyết có giá trị pháp lý cao nhất và bản án có thể được cưỡng chế thi hành.

Khi khởi kiện, cần chuẩn bị các giấy tờ như giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, bản đồ đo đạc, biên bản hòa giải tại địa phương, hình ảnh hiện trạng, tài liệu chứng minh việc lấn chiếm và các giấy tờ liên quan khác. Theo Bộ luật Tố tụng dân sự 2015, tranh chấp đất đai phải được giải quyết tại Tòa án nơi có đất. Sau khi thụ lý, Tòa án sẽ tiến hành xác minh, hòa giải, đo đạc và xét xử để buộc người lấn chiếm trả lại đất nếu có căn cứ.

5. Những lưu ý quan trọng khi xử lý việc bị lấn đất

Khi phát hiện đất bị lấn chiếm, không nên tự ý phá dỡ công trình, dựng hàng rào hoặc dùng biện pháp cưỡng chế vì có thể dẫn đến vi phạm pháp luật hoặc phát sinh tranh chấp mới. Người sử dụng đất nên giữ đầy đủ giấy tờ như sổ đỏ, bản đồ, hồ sơ đo đạc, biên bản làm việc với địa phương và hình ảnh hiện trạng đất để làm chứng cứ. Việc giải quyết nên thực hiện theo đúng trình tự từ hòa giải, yêu cầu cơ quan có thẩm quyền xử lý đến khởi kiện nếu cần thiết.

6. Luật sư hỗ trợ giải quyết tranh chấp đất bị lấn chiếm

Tranh chấp đất đai thường phức tạp và liên quan đến nhiều quy định pháp luật khác nhau, vì vậy việc có luật sư tư vấn sẽ giúp xác định đúng quyền sử dụng đất, đánh giá khả năng đòi lại đất và lựa chọn phương án giải quyết phù hợp. Luật sư có thể hỗ trợ thu thập chứng cứ, soạn đơn, làm việc với cơ quan nhà nước và tham gia tố tụng tại Tòa án để bảo vệ quyền lợi hợp pháp cho khách hàng.

________________________________________________________

Cam kết chất lượng dịch vụ:

Công ty Luật TNHH HTC Việt Nam hoạt động với phương châm tận tâm – hiệu quả – uy tín, cam kết đảm bảo chất lượng dịch vụ, cụ thể như sau:

- Đảm bảo thực hiện công việc theo đúng tiến độ đã thỏa thuận, đảm bảo tuân thủ đúng quy định pháp luật, đúng với quy tắc đạo đức và ứng xử của luật sư Việt Nam.

- Đặt quyền lợi khách hàng lên hàng đầu, nỗ lực hết mình để mang đến cho khách hàng chất lượng dịch vụ tốt nhất.

- Bảo mật thông tin mà khách hàng cung cấp, các thông tin liên quan đến khách hàng.

Rất mong được hợp tác lâu dài cùng sự phát triển của Quý Khách hàng.

Trân trọng!

(Người viết: Nguyễn Đức Vượng; Ngày viết: 17/3/2026)

________________________________________________________

Để được tư vấn chi tiết xin vui lòng liên hệ:

Công ty Luật TNHH HTC Việt Nam

Địa chỉ: Tầng 15, Tòa nhà đa năng, Số 169 Nguyễn Ngọc Vũ, phường Yên Hòa, Thành phố Hà Nội.

Điện thoại: 0989.386.729

Email: hotmail@htcvn.vn

Website:https://htcvn.vn; https://htc-law.com; https://luatsuchoban.vn