Tranh chấp đất do “mốc giới mờ” – cách xác định ranh giới hợp pháp và chứng cứ quan trọng

1. Cách xác định ranh giới hợp pháp khi mốc giới không còn rõ

Khi mốc giới trên thực địa bị mờ, chôn lấp hoặc bị thay đổi do thời gian, pháp luật buộc phải dựa vào hồ sơ đất đai và tài liệu có giá trị pháp lý cao nhất để xác định ranh giới. Điều 175 Bộ luật Dân sự 2015 và Điều 10 Luật Đất đai 2024 xác định ranh giới thửa đất dựa trên giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, bản đồ địa chính, hồ sơ đo đạc gốc và các tài liệu quản lý Nhà nước qua từng thời kỳ. Trong thực tiễn, không phải hồ sơ nào cũng thống nhất, đặc biệt là các thửa đất hình thành từ trước năm 1993 hoặc từng tách – nhập nhiều lần.

Khi tranh chấp đất đai xảy ra, cơ quan chuyên môn thường tiến hành đo đạc lại thửa đất bằng thiết bị định vị, đối chiếu với hồ sơ qua từng thời điểm để xác định ranh giới chính xác nhất. Đây là bước mang tính kỹ thuật nhưng lại quyết định kết quả tranh chấp. Luật sư trong quá trình tham gia bảo vệ quyền lợi sẽ rà soát toàn bộ hồ sơ, xác định tài liệu nào có giá trị pháp lý cao hơn, tài liệu nào chỉ mang tính tham khảo để đảm bảo cơ quan giải quyết sử dụng đúng căn cứ.

Trong trường hợp ranh giới được xác lập bằng thỏa thuận miệng giữa hộ liền kề, luật sư thường đề nghị xác minh nhân chứng hoặc tìm các dấu tích mốc giới cũ để củng cố lập luận. Khi chứng cứ phù hợp, việc bảo vệ ranh đất hợp pháp sẽ thuyết phục hơn và tránh nguy cơ cơ quan giải quyết xác định sai ranh giới thực tế.

2. Chứng cứ quan trọng trong tranh chấp mốc giới – vai trò của luật sư trong việc thu thập và đánh giá

Một trong những khó khăn lớn nhất của tranh chấp ranh giới là thiếu chứng cứ hoặc chứng cứ không còn nguyên vẹn. Do đó, giá trị của từng loại tài liệu phải được đánh giá cẩn trọng. Thông thường, chứng cứ quan trọng gồm giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, bản đồ 299, bản đồ địa chính qua các thời kỳ, biên bản xác định mốc giới khi cấp sổ, hợp đồng chuyển nhượng cũ, lời khai của những người đã từng chứng kiến việc lập ranh giới. Trong nhiều vụ việc, bản đồ đo vẽ thời bao cấp hoặc bản đồ giải thửa của xã là cơ sở then chốt vì nó phản ánh tình trạng đất tại thời điểm hình thành quyền sử dụng.

Luật sư có vai trò chủ đạo trong việc rà soát, đề nghị cơ quan Nhà nước cung cấp hồ sơ lưu trữ, đồng thời thu thập thêm chứng cứ từ người dân hoặc người liền kề. Việc đánh giá chứng cứ phải đặt trong bối cảnh lịch sử thửa đất, quá trình tách thửa, chuyển nhượng và thay đổi mục đích sử dụng. Khi lập luận được xây dựng từ chuỗi chứng cứ liên kết logic, luật sư có thể chứng minh chính xác đâu là ranh giới hợp pháp và đâu là phần đất bị lấn chiếm.

Trong các trường hợp hồ sơ giữa hai bên mâu thuẫn, luật sư thường đề nghị trưng cầu giám định chuyên môn hoặc đo vẽ độc lập để đảm bảo kết quả khách quan. Việc sử dụng giám định kỹ thuật không chỉ làm rõ ranh giới mà còn tránh được tranh cãi kéo dài dựa trên suy đoán hoặc ước lượng bằng mắt thường.

3. Định hướng giải quyết tranh chấp – bảo vệ quyền sử dụng đất hợp pháp của người dân và doanh nghiệp

Tranh chấp ranh giới đất dễ trở thành mâu thuẫn kéo dài, thậm chí ảnh hưởng quan hệ láng giềng hoặc gây đình trệ hoạt động sản xuất kinh doanh. Khi tham gia vụ việc, luật sư sẽ tư vấn chiến lược giải quyết phù hợp dựa trên mục tiêu của thân chủ: bảo vệ ranh giới đang quản lý, đòi lại phần đất bị lấn chiếm hoặc yêu cầu cơ quan Nhà nước xác lập lại mốc giới đúng pháp luật.

Việc thương lượng luôn là bước ưu tiên vì giúp tiết kiệm thời gian và tránh căng thẳng không cần thiết. Tuy nhiên, nếu tranh chấp phức tạp hoặc bên kia cố tình lấn chiếm, luật sư sẽ chuẩn bị hồ sơ yêu cầu hòa giải bắt buộc tại UBND xã trước khi khởi kiện. Giai đoạn này đòi hỏi lập luận rõ ràng, chứng cứ đầy đủ để cơ quan giải quyết có cái nhìn đúng ngay từ đầu. Khi đưa ra Tòa, luật sư tiếp tục theo đuổi chiến lược chứng minh ranh giới hợp pháp dựa trên hồ sơ đất và kết quả đo đạc độc lập, đảm bảo quyền lợi của thân chủ được bảo vệ đến cùng.

Cam kết chất lượng dịch vụ:

Công ty Luật TNHH HTC Việt Nam hoạt động với phương châm tận tâm – hiệu quả – uy tín, cam kết đảm bảo chất lượng dịch vụ, cụ thể như sau:

- Đảm bảo thực hiện công việc theo đúng tiến độ đã thỏa thuận, đảm bảo tuân thủ đúng quy định pháp luật, đúng với quy tắc đạo đức và ứng xử của luật sư Việt Nam.

- Đặt quyền lợi khách hàng lên hàng đầu, nỗ lực hết mình để mang đến cho khách hàng chất lượng dịch vụ tốt nhất.

- Bảo mật thông tin mà khách hàng cung cấp, các thông tin liên quan đến khách hàng.

Rất mong được hợp tác lâu dài cùng sự phát triển của Quý Khách hàng.

Trân trọng!

(Người viết: Nguyễn Ngọc Châm; Ngày viết: 12/12/2025)

Để được tư vấn chi tiết xin vui lòng liên hệ:

Công ty Luật TNHH HTC Việt Nam

Địa chỉ: Tầng 15, Tòa nhà đa năng, số 169 Nguyễn Ngọc Vũ, phường Yên Hòa, Thành phố Hà Nội.

Điện thoại: 0989.386.729

Email: hotmail@htcvn.vn

Website: https://htcvn.vn; https://htc-law.com; https://luatsuchoban.vn

Các bài viết liên quan: