Chủ đầu tư chậm thanh toán, nhà thầu có quyền dừng thi công không?

Trong quá trình thực hiện hợp đồng xây dựng, việc chủ đầu tư chậm thanh toán là một trong những nguyên nhân phổ biến dẫn đến tranh chấp giữa các bên. Nhiều nhà thầu sau khi đã thực hiện và nghiệm thu một phần hoặc toàn bộ khối lượng công việc theo hợp đồng nhưng không được thanh toán đúng hạn thường cân nhắc việc dừng thi công để hạn chế thiệt hại và tạo sức ép buộc chủ đầu tư thực hiện nghĩa vụ. Tuy nhiên, không ít trường hợp việc tự ý dừng thi công lại khiến nhà thầu bị xác định là bên vi phạm hợp đồng và phải đối mặt với nguy cơ bị yêu cầu bồi thường thiệt hại. Vậy khi chủ đầu tư chậm thanh toán, nhà thầu có được quyền dừng thi công hay không? Cần lưu ý những vấn đề pháp lý nào trước khi đưa ra quyết định này?

1. Chủ đầu tư có nghĩa vụ thanh toán đúng thời hạn không?

Theo quy định của pháp luật và nguyên tắc tự do thỏa thuận trong giao kết hợp đồng, chủ đầu tư có trách nhiệm thanh toán theo đúng tiến độ, điều kiện và phương thức mà các bên đã thống nhất trong hợp đồng xây dựng đối với khối lượng công việc mà nhà thầu đã thực hiện và đáp ứng đủ điều kiện thanh toán.

Trên thực tế, hợp đồng xây dựng thường quy định khá chi tiết về hồ sơ thanh toán, thời hạn thanh toán, điều kiện nghiệm thu, các trường hợp được tạm dừng hoặc đình chỉ thực hiện hợp đồng cũng như trách nhiệm của các bên khi vi phạm nghĩa vụ.

Vì vậy, trước khi áp dụng bất kỳ biện pháp nào, nhà thầu cần ưu tiên rà soát kỹ các điều khoản của hợp đồng để xác định chủ đầu tư có thực sự vi phạm nghĩa vụ thanh toán hay không và quyền xử lý của mình được quy ịnh như thế nào.

2. Chủ đầu tư chậm thanh toán, nhà thầu có được quyền dừng thi công?

Câu trả lời là không phải trong mọi trường hợp. Việc chủ đầu tư chậm thanh toán không đồng nghĩa với việc nhà thầu đương nhiên có quyền tự ý dừng thi công. Về nguyên tắc, việc tạm dừng, đình chỉ hoặc chấm dứt thực hiện hợp đồng cần có căn cứ từ thỏa thuận của các bên hoặc các quy định của pháp luật có liên quan.

2.1. Hợp đồng xây dựng có quy định về quyền dừng thi công không?

Trong nhiều hợp đồng xây dựng, các bên đã thỏa thuận cụ thể về trường hợp nhà thầu được tạm dừng hoặc đình chỉ thi công khi chủ đầu tư vi phạm nghĩa vụ thanh toán. Khi đó, nhà thầu cần thực hiện đúng các điều kiện và trình tự đã được quy định trong hợp đồng.

Ngược lại, nếu hợp đồng không có quy định cụ thể, nhà thầu cần đánh giá mức độ vi phạm nghĩa vụ thanh toán của chủ đầu tư và các quy định pháp luật liên quan trước khi quyết định áp dụng biện pháp này. Việc tự ý dừng thi công khi chưa có căn cứ rõ ràng có thể bị xác định là hành vi vi phạm hợp đồng.

2.2. Không chỉ trường hợp không thanh toán mới phát sinh tranh chấp

Trong thực tế, tranh chấp không chỉ phát sinh khi chủ đầu tư từ chối thanh toán mà còn xuất hiện trong các trường hợp như chậm thanh toán nhiều đợt, chỉ thanh toán một phần giá trị công việc, kéo dài việc xác nhận hồ sơ thanh toán hoặc phát sinh bất đồng về khối lượng nghiệm thu.

Đối với những trường hợp này, việc đánh giá đúng tình trạng pháp lý của hợp đồng và hồ sơ thực hiện dự án có ý nghĩa rất quan trọng trước khi nhà thầu quyết định áp dụng các biện pháp pháp lý tiếp theo.

3. Nhà thầu nên làm gì trước khi cân nhắc dừng thi công?

Trước khi quyết định dừng thi công, nhà thầu nên thực hiện đầy đủ các bước cần thiết nhằm hạn chế rủi ro pháp lý và tạo lập chứng cứ phục vụ quá trình giải quyết tranh chấp sau này.

Trước hết, cần rà soát toàn bộ hợp đồng xây dựng, phụ lục hợp đồng và các thỏa thuận liên quan để xác định điều kiện thanh toán, quyền tạm dừng hoặc đình chỉ thực hiện hợp đồng và trách nhiệm của các bên khi vi phạm.

Tiếp theo, nhà thầu nên gửi văn bản yêu cầu chủ đầu tư thực hiện nghĩa vụ thanh toán, trong đó thể hiện rõ căn cứ phát sinh nghĩa vụ, giá trị công việc đã thực hiện, số tiền còn phải thanh toán và ấn định một thời hạn hợp lý để chủ đầu tư khắc phục vi phạm.

Việc trao đổi và làm việc thông qua văn bản không chỉ giúp các bên có cơ hội giải quyết tranh chấp bằng thương lượng mà còn là nguồn chứng cứ quan trọng nếu sau này phải khởi kiện hoặc giải quyết tranh chấp tại cơ quan có thẩm quyền.

4. Tự ý dừng thi công có thể dẫn đến những rủi ro gì?

Nhiều nhà thầu cho rằng khi chủ đầu tư không thanh toán đúng hạn thì việc dừng thi công là hoàn toàn hợp lý. Tuy nhiên, nếu quyết định này không có căn cứ hoặc không tuân thủ đúng trình tự đã được các bên thỏa thuận thì nhà thầu có thể bị xác định là bên vi phạm hợp đồng.

Một số rủi ro pháp lý thường gặp bao gồm:

- Bị yêu cầu tiếp tục thực hiện hợp đồng;

- Bị áp dụng chế tài phạt vi phạm theo thỏa thuận trong hợp đồng;

- Bị yêu cầu bồi thường thiệt hại do ảnh hưởng đến tiến độ dự án;

- Gặp bất lợi trong quá trình giải quyết tranh chấp tại Tòa án hoặc Trọng tài.

Ngược lại, nếu chủ đầu tư vi phạm nghiêm trọng nghĩa vụ thanh toán và nhà thầu đã thực hiện đúng trình tự, thủ tục theo hợp đồng cũng như có đầy đủ tài liệu chứng minh việc yêu cầu thanh toán, thông báo vi phạm và tạo điều kiện để chủ đầu tư khắc phục, thì việc tạm dừng thi công hoặc áp dụng các biện pháp xử lý theo hợp đồng có thể trở thành căn cứ quan trọng để bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của nhà thầu.

5. Khi nào nhà thầu nên tìm đến luật sư?

Tranh chấp hợp đồng xây dựng thường không chỉ liên quan đến nghĩa vụ thanh toán mà còn gắn với các vấn đề như nghiệm thu khối lượng, điều chỉnh giá hợp đồng, tiến độ thi công, hồ sơ hoàn công, bảo lãnh thực hiện hợp đồng và trách nhiệm bồi thường thiệt hại.

Chỉ một quyết định dừng thi công không có căn cứ hoặc không tuân thủ đúng trình tự đã thỏa thuận cũng có thể khiến nhà thầu bị xác định là bên vi phạm hợp đồng. Ngược lại, nếu được đánh giá đúng tình trạng pháp lý ngay từ đầu, nhà thầu có thể lựa chọn được phương án xử lý phù hợp, vừa bảo vệ được quyền lợi của mình, vừa hạn chế nguy cơ phát sinh tranh chấp kéo dài.

Đối với các trường hợp chủ đầu tư chậm thanh toán nhiều đợt, nợ kéo dài, từ chối xác nhận hồ sơ thanh toán hoặc có dấu hiệu không tiếp tục thực hiện nghĩa vụ theo hợp đồng, việc tham khảo ý kiến luật sư ngay từ giai đoạn đầu thường giúp nhà thầu xác định rõ quyền của mình, xây dựng phương án xử lý phù hợp và chuẩn bị đầy đủ hồ sơ, tài liệu cần thiết trước khi tiến hành thương lượng hoặc khởi kiện.

Việc chủ đầu tư chậm thanh toán không đương nhiên làm phát sinh quyền tự ý dừng thi công của nhà thầu. Trước khi áp dụng biện pháp này, nhà thầu cần đánh giá kỹ các điều khoản của hợp đồng, mức độ vi phạm của chủ đầu tư và các quy định pháp luật có liên quan. Trong nhiều trường hợp, việc có sự hỗ trợ của luật sư ngay từ đầu không chỉ giúp hạn chế rủi ro pháp lý mà còn góp phần bảo vệ tốt hơn quyền và lợi ích hợp pháp của nhà thầu trong quá trình giải quyết tranh chấp.

____________________________________

Cam kết chất lượng dịch vụ:

Công ty Luật TNHH HTC Việt Nam hoạt động với phương châm tận tâm – hiệu quả – uy tín, cam kết đảm bảo chất lượng dịch vụ, cụ thể như sau:

- Đảm bảo thực hiện công việc theo đúng tiến độ đã thỏa thuận, đảm bảo tuân thủ đúng quy định pháp luật, đúng với quy tắc đạo đức và ứng xử của Luật sư Việt Nam.

- Đặt quyền lợi khách hàng lên hàng đầu, nỗ lực hết mình để mang đến cho khách hàng chất lượng dịch vụ tốt nhất.

- Bảo mật thông tin mà khách hàng cung cấp, các thông tin liên quan đến khách hàng.

Rất mong được hợp tác lâu dài cùng sự phát triển của Quý Khách hàng.

Trân trọng!

(Người viết: Nguyễn Ngọc Châm; Ngày viết: 29/05/2026)

____________________________________

Để được tư vấn chi tiết xin vui lòng liên hệ:

Công ty Luật TNHH HTC Việt Nam

Địa chỉ: Tòa nhà đa năng, Số 169 Nguyễn Ngọc Vũ, phường Yên Hòa, Thành phố Hà Nội

Điện thoại: 0989.386.729

Email: hotmail@htcvn.vn

Website:https://htcvn.vn; https://htc-law.com; https://luatsuchoban.vn