Hợp đồng ký khi đang say rượu hoặc bị ép buộc: Có cách nào để tuyên bố vô hiệu không?

Trong hoạt động giao kết dân sự, sự tự nguyện là điều kiện tiên quyết để một bản hợp đồng có giá trị pháp lý. Trên thực tế, không ít trường hợp một bên ký kết hợp đồng trong tình trạng không tỉnh táo do say rượu hoặc bị người khác đe dọa, ép buộc. Điều này dẫn đến việc ý chí khi giao kết không hoàn toàn tự nguyện, làm phát sinh tranh chấp về hiệu lực của hợp đồng. Nhiều người băn khoăn liệu những hợp đồng như vậy có giá trị pháp lý hay không và có thể yêu cầu Tòa án tuyên bố vô hiệu hay không. Việc hiểu rõ quy định pháp luật sẽ giúp bảo vệ quyền lợi hợp pháp và tránh những rủi ro không đáng có.

1. Điều kiện có hiệu lực của hợp đồng theo quy định pháp luật

Theo Điều 117 Bộ luật Dân sự năm 2015, một hợp đồng có hiệu lực khi đáp ứng đầy đủ các điều kiện như: chủ thể có năng lực pháp luật, năng lực hành vi dân sự phù hợp; nội dung và mục đích không vi phạm điều cấm của luật; trong một số trường hợp là hình thức của hợp đồng và đặc biệt là việc giao kết hoàn toàn tự nguyện.

Yếu tố “tự nguyện” là nền tảng quan trọng. Nếu một bên ký hợp đồng trong tình trạng say rượu dẫn đến không làm chủ được hành vi, hoặc bị đe dọa, cưỡng ép thì có thể bị coi là không đảm bảo điều kiện này. Khi đó, hợp đồng có nguy cơ bị tuyên bố vô hiệu do vi phạm điều kiện về ý chí tự nguyện khi giao kết. Hợp đồng ký khi say rượu hoặc bị ép buộc thuộc nhóm các trường hợp vi phạm điều kiện về sự tự nguyện:

- Trường hợp bị cưỡng ép (Điều 127 Bộ luật Dân sự 2015): Khi một bên bị đe dọa, ép buộc làm cho sợ hãi mà phải xác lập giao dịch thì có quyền yêu cầu Tòa án tuyên bố giao dịch đó vô hiệu. Sự ép buộc ở đây có thể là đe dọa về tính mạng, sức khỏe, danh dự hoặc tài sản của chính mình hoặc người thân thích.

- Trường hợp ký khi say rượu (Điều 128 Bộ luật Dân sự 2015): Người có năng lực hành vi dân sự nhưng xác lập giao dịch vào đúng thời điểm không nhận thức và làm chủ được hành vi của mình (do say rượu hoặc chất kích thích khác) thì có quyền yêu cầu Tòa án tuyên bố giao dịch đó vô hiệu.

2. Trình tự, thủ tục và căn cứ chứng minh để tuyên hợp đồng vô hiệu

Để tuyên bố một hợp đồng vô hiệu, người bị hại không thể tự ý hủy bỏ mà phải thông qua trình tự tố tụng tại Tòa án. Mức bồi thường và hậu quả pháp lý sẽ phụ thuộc vào khả năng cung cấp chứng cứ của người khởi kiện. Đối với trường hợp say rượu, cần có minh chứng về nồng độ cồn, lời khai nhân chứng hoặc camera ghi lại trạng thái không tỉnh táo. Đối với trường hợp bị ép buộc, cần các bằng chứng về tin nhắn đe dọa, ghi âm hoặc các tác động vật lý gây áp lực tại thời điểm ký kết.

Khi hợp đồng bị tuyên vô hiệu, các bên có trách nhiệm hoàn trả cho nhau những gì đã nhận. Bên có lỗi gây thiệt hại (bên ép buộc hoặc bên lợi dụng lúc đối phương say để ký kết) phải bồi thường thiệt hại theo quy định.

Một điểm cần lưu ý thời hiệu yêu cầu Tòa án tuyên bố giao dịch dân sự vô hiệu do bị cưỡng ép hoặc không nhận thức được hành vi là 02 năm kể từ ngày sự cưỡng ép chấm dứt hoặc ngày xác lập giao dịch.

3. Vai trò của luật sư trong việc yêu cầu tuyên bố hợp đồng vô hiệu

Trong các vụ việc liên quan đến hợp đồng được ký kết trong trạng thái không minh mẫn như say rượu, hoặc bị lừa dối, đe dọa, ép buộc, luật sư đóng vai trò đặc biệt quan trọng trong việc thu thập chứng cứ, đánh giá tính hợp pháp của hợp đồng và xây dựng chiến lược bảo vệ quyền lợi tối ưu cho khách hàng. Trên thực tế, việc chứng minh một người “không làm chủ được hành vi” tại thời điểm ký hợp đồng hoặc bị cưỡng ép là rất khó khăn nếu không có kinh nghiệm pháp lý. Luật sư sẽ hỗ trợ khách hàng thu thập các chứng cứ có giá trị như: hồ sơ y tế, lời khai của nhân chứng, camera, tin nhắn, ghi âm… để làm rõ bối cảnh ký kết hợp đồng. Đồng thời, luật sư sẽ phân tích các dấu hiệu pháp lý để xác định hợp đồng có thuộc trường hợp vô hiệu theo quy định của pháp luật hay không.

Bên cạnh đó, luật sư còn giúp khách hàng xác định căn cứ pháp lý phù hợp, hướng dẫn chuẩn bị hồ sơ khởi kiện đầy đủ, đúng quy định, tránh bị trả lại đơn hoặc kéo dài thời gian giải quyết. Trong quá trình làm việc, luật sư có thể đại diện thương lượng với bên còn lại nhằm đạt được thỏa thuận có lợi, hạn chế việc phải đưa vụ việc ra Tòa án. Trong trường hợp vụ việc phải giải quyết tại Tòa, luật sư sẽ trực tiếp tham gia tố tụng, xây dựng lập luận chặt chẽ, trình bày rõ ràng các căn cứ pháp lý và chứng cứ để bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của khách hàng. Đặc biệt, với những vụ việc phức tạp, sự tham gia của luật sư giúp tăng đáng kể khả năng được Tòa án chấp nhận yêu cầu tuyên bố hợp đồng vô hiệu.

Ngoài ra, luật sư còn tư vấn cho khách hàng các phương án xử lý hậu quả pháp lý sau khi hợp đồng bị tuyên vô hiệu, như hoàn trả tài sản, yêu cầu bồi thường thiệt hại hoặc khôi phục lại tình trạng ban đầu. Điều này giúp khách hàng không chỉ “thoát” khỏi hợp đồng bất lợi mà còn hạn chế tối đa thiệt hại phát sinh. Việc có sự đồng hành của luật sư ngay từ đầu không chỉ giúp tiết kiệm thời gian, chi phí mà còn mang lại sự yên tâm, chủ động trong quá trình giải quyết tranh chấp. Đây chính là giải pháp hiệu quả để bảo vệ quyền lợi hợp pháp của bạn trong những tình huống pháp lý nhạy cảm và phức tạp.

_________________________________

Cam kết chất lượng dịch vụ:

Công ty Luật TNHH HTC Việt Nam hoạt động với phương châm tận tâm – hiệu quả – uy tín, cam kết đảm bảo chất lượng dịch vụ, cụ thể như sau:

- Đảm bảo thực hiện công việc theo đúng tiến độ đã thỏa thuận, đảm bảo tuân thủ đúng quy định pháp luật, đúng với quy tắc đạo đức và ứng xử của Luật sư Việt Nam.

- Đặt quyền lợi khách hàng lên hàng đầu, nỗ lực hết mình để mang đến cho khách hàng chất lượng dịch vụ tốt nhất.

- Bảo mật thông tin mà khách hàng cung cấp, các thông tin liên quan đến khách hàng.

Rất mong được hợp tác lâu dài cùng sự phát triển của Quý Khách hàng.

Trân trọng!

(Người viết: Đoàn Ngọc Khánh; Ngày viết: 22/03/2026)

___________________________________

Để được tư vấn chi tiết xin vui lòng liên hệ:

Công ty Luật TNHH HTC Việt Nam

Địa chỉ: Tầng 15, Tòa nhà đa năng, số 169 Nguyễn Ngọc Vũ, phường Yên Hòa, Thành phố Hà Nội.

Điện thoại: 0989.386.729

Email: hotmail@htcvn.vn

Website: https://htcvn.vn; https://htc-law.com; https://luatsuchoban.vn