Vụ việc đã lâu chưa xử lý: Có còn bị truy cứu trách nhiệm hình sự?

1. Thời hiệu truy cứu trách nhiệm hình sự là gì?

Theo Điều 27 Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi, bổ sung 2017), thời hiệu truy cứu trách nhiệm hình sự là thời hạn do luật định mà khi hết thời hạn đó thì người thực hiện hành vi phạm tội không bị truy cứu trách nhiệm hình sự.

Thời hiệu được xác định dựa trên mức cao nhất của khung hình phạt đối với tội danh tương ứng:

- 05 năm đối với tội phạm ít nghiêm trọng

- 10 năm đối với tội phạm nghiêm trọng

- 15 năm đối với tội phạm rất nghiêm trọng

- 20 năm đối với tội phạm đặc biệt nghiêm trọng

Việc phân loại tội phạm được căn cứ theo mức cao nhất của khung hình phạt tù.

2. Thời hiệu được tính từ thời điểm nào?

Theo luật, thời hiệu được tính từ ngày tội phạm được thực hiện. Tuy nhiên, trên thực tế có hai tình huống phổ biến:

2.1. Tội phạm thực hiện một lần, chấm dứt ngay

Đối với các hành vi như cố ý gây thương tích, trộm cắp tài sản, hủy hoại tài sản… thời điểm thực hiện tội phạm tương đối rõ ràng và thời hiệu được tính từ ngày hành vi xảy ra.

2.2. Tội phạm có tính chất kéo dài

Đối với các hành vi như trốn thuế, lạm dụng tín nhiệm chiếm đoạt tài sản, vi phạm quy định về quản lý kinh tế, sai phạm trong hoạt động doanh nghiệp…, hành vi có thể diễn ra trong một khoảng thời gian dài.

Trong trường hợp này, thời hiệu thường được tính từ ngày hành vi chấm dứt, không phải từ ngày bắt đầu thực hiện hành vi. Đây là điểm dễ gây hiểu nhầm và thường là nguyên nhân khiến nhiều người tính sai thời hiệu.

3. Khi nào thời hiệu bị gián đoạn hoặc tính lại?

3.1. Trường hợp tính lại thời hiệu

Khoản 3 Điều 27 BLHS quy định:

- Nếu trong thời hạn nói trên, người phạm tội lại thực hiện hành vi phạm tội mới mà mức cao nhất của khung hình phạt trên 01 năm tù, thì thời hiệu đối với tội cũ được tính lại kể từ ngày thực hiện tội mới.

- Nếu người phạm tội cố tình trốn tránh và đã có quyết định truy nã thì thời hiệu tính lại kể từ khi người đó ra đầu thú hoặc bị bắt giữ.

Điều này có nghĩa: vụ việc “đã lâu” chưa chắc đã hết thời hiệu nếu có hành vi phạm tội mới hoặc bị truy nã.

3.2. Các tội không áp dụng thời hiệu truy cứu

Khoản 4 Điều 27 BLHS quy định không áp dụng thời hiệu đối với:

- Tội xâm phạm an ninh quốc gia (Chương XIII BLHS)

- Tội phá hoại hòa bình, chống loài người và tội phạm chiến tranh (Chương XXVI BLHS)

Những tội danh này dù xảy ra từ rất lâu vẫn có thể bị truy cứu.

4. Vụ việc đã lâu nhưng chưa bị xử lý: Khi nào vẫn có thể bị khởi tố?

Trong thực tiễn, một số tình huống thường gặp:

4.1. Vụ việc mới bị phát hiện

Thời hiệu không tính từ ngày bị phát hiện, mà tính từ ngày hành vi phạm tội được thực hiện. Tuy nhiên, nếu vẫn còn trong thời hiệu theo Điều 27 BLHS, cơ quan điều tra vẫn có quyền khởi tố.

4.2. Có hành vi che giấu, bỏ trốn

Nếu người thực hiện hành vi cố tình trốn tránh và đã bị truy nã, thì thời hiệu không tiếp tục chạy mà sẽ tính lại từ khi bị bắt hoặc đầu thú.

4.3. Hết thời hiệu hình sự nhưng vẫn có trách nhiệm dân sự

Hết thời hiệu truy cứu trách nhiệm hình sự không đồng nghĩa với việc hết nghĩa vụ bồi thường thiệt hại. Người bị thiệt hại vẫn có thể khởi kiện yêu cầu bồi thường theo quy định của Bộ luật Dân sự nếu còn trong thời hiệu khởi kiện dân sự.

Trong các vụ việc liên quan đến tài sản, hợp đồng, thiệt hại ngoài hợp đồng hoặc tranh chấp doanh nghiệp, trách nhiệm dân sự có thể tồn tại độc lập với trách nhiệm hình sự.

5. Doanh nghiệp cần làm gì khi bị điều tra về vụ việc đã xảy ra từ nhiều năm trước?

Trong lĩnh vực thuế, tài chính, môi trường, chứng khoán hoặc quản trị doanh nghiệp, việc rà soát lại hành vi xảy ra từ nhiều năm trước là tình huống không hiếm gặp.

Khi có dấu hiệu bị xác minh hoặc điều tra, cần:

- Xác định chính xác thời điểm thực hiện và chấm dứt hành vi.

- Đối chiếu mức cao nhất của khung hình phạt.

- Tính thời hiệu theo đúng Điều 27 Bộ luật Hình sự.

- Kiểm tra có căn cứ tính lại thời hiệu hay không.

- Chuẩn bị phương án pháp lý phù hợp.

Việc đánh giá sai thời hiệu có thể dẫn đến chiến lược xử lý không chính xác, ảnh hưởng trực tiếp đến quyền lợi của cá nhân hoặc doanh nghiệp.

Kết luận

Việc một vụ việc đã xảy ra từ lâu nhưng chưa xử lý không đồng nghĩa với việc đương nhiên “thoát” trách nhiệm hình sự. Cần xác định rõ loại tội phạm, mức hình phạt cao nhất, thời điểm bắt đầu tính thời hiệu và các yếu tố làm gián đoạn thời hiệu. Việc đánh giá chính xác các yếu tố này có ý nghĩa quyết định trong chiến lược bảo vệ quyền lợi của cá nhân hoặc doanh nghiệp.

Trên đây là toàn bộ nội dung tư vấn của chúng tôi về Vụ việc đã lâu chưa xử lý: Có còn bị truy cứu trách nhiệm hình sự? Mong rằng qua bài viết, công ty của chúng tôi đã có thể giúp bạn giải đáp được phần nào băn khoăn, thắc mắc và giúp bạn có thể nắm được những nội dung cơ bản về vấn đề này.

____________________________

Cam kết chất lượng dịch vụ:

Công ty Luật TNHH HTC Việt Nam hoạt động với phương châm tận tâm – hiệu quả – uy tín, cam kết đảm bảo chất lượng dịch vụ, cụ thể như sau:

- Đảm bảo thực hiện công việc theo đúng tiến độ đã thỏa thuận, đảm bảo tuân thủ đúng quy định pháp luật, đúng với quy tắc đạo đức và ứng xử của luật sư Việt Nam.

- Đặt quyền lợi khách hàng lên hàng đầu, nỗ lực hết mình để mang đến cho khách hàng chất lượng dịch vụ tốt nhất.

- Bảo mật thông tin mà khách hàng cung cấp, các thông tin liên quan đến khách hàng.

Rất mong được hợp tác lâu dài cùng sự phát triển của Quý Khách hàng.

Trân trọng!

(Người viết: Nguyễn Thị Hương Lan; Ngày viết: 12/02/2026)

______________________________________

Để được tư vấn chi tiết xin vui lòng liên hệ:

Công ty Luật TNHH HTC Việt Nam

Địa chỉ: Tầng 15, Tòa nhà đa năng, Số 169 Nguyễn Ngọc Vũ, phường Yên Hòa, Thành phố Hà Nội.

ĐT: 0989.386.729

Email: hotmail@htcvn.vn

Website: https://htc-law.com ; https://htcvn.vn ; https://luatsuchoban.vn