Hòa giải tranh chấp đất đai tại UBND xã có bắt buộc không theo Luật Đất đai 2024?

1. Quy định chung về hòa giải tranh chấp đất đai theo Luật Đất đai 2024

Điều 235 Luật Đất đai 2024 quy định về hòa giải tranh chấp đất đai.

Theo khoản 1 Điều 235, Nhà nước khuyến khích các bên tranh chấp đất đai tự hòa giải, hòa giải ở cơ sở hoặc thông qua các cơ chế hòa giải khác theo quy định của pháp luật.

Quy định này kế thừa tinh thần của Luật Đất đai 2013, thể hiện quan điểm nhất quán của Nhà nước trong việc ưu tiên các phương thức giải quyết tranh chấp mang tính thỏa thuận, hạn chế đối đầu, phù hợp với đặc thù của quan hệ đất đai.

2. Hòa giải tại UBND cấp xã có bắt buộc không?

Theo khoản 2 Điều 235 Luật Đất đai 2024, trước khi cơ quan nhà nước có thẩm quyền giải quyết tranh chấp đất đai theo quy định tại Điều 236 của Luật này, các bên tranh chấp phải thực hiện hòa giải tại Ủy ban nhân dân cấp xã nơi có đất tranh chấp.

Như vậy, hòa giải tại UBND cấp xã trở thành thủ tục bắt buộc đối với tất cả các tranh chấp đất đai, không còn phân biệt tranh chấp có hay không có giấy chứng nhận quyền sử dụng đất như trước đây.

UBND cấp xã là cơ quan hành chính gần dân, sát thực tế, có điều kiện nắm bắt tình trạng sử dụng đất, lịch sử quản lý đất đai và quan hệ xã hội tại địa phương, giúp xác định rõ bản chất tranh chấp ngay từ đầu. Quy định bắt buộc hòa giải nhằm giảm tải cho Tòa án và cơ quan hành chính cấp trên, hạn chế việc khởi kiện tràn lan khi mâu thuẫn chưa được làm rõ hoặc vẫn có khả năng giải quyết bằng thỏa thuận.

Phương thức hòa giải tại cơ sở góp phần ổn định trật tự xã hội, giữ gìn quan hệ láng giềng, dòng họ, đặc biệt trong các tranh chấp đất đai phát sinh trong cộng đồng dân cư.

3. Trình tự, thủ tục hòa giải tranh chấp đất đai tại UBND cấp xã

3.1. Trách nhiệm tổ chức hòa giải

Theo Điều 235 Luật Đất đai 2024, sau khi nhận được đơn yêu cầu hòa giải, UBND cấp xã nơi có đất tranh chấp có trách nhiệm:

- Xác minh nội dung tranh chấp;

- Thu thập thông tin, tài liệu liên quan đến nguồn gốc, quá trình sử dụng đất;

- Phối hợp với Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và các tổ chức có liên quan để tổ chức hòa giải.

Quy định này nhằm bảo đảm quá trình hòa giải được thực hiện trên cơ sở khách quan, toàn diện, không hình thức.

3.2. Lập biên bản hòa giải

Kết quả hòa giải phải được lập thành biên bản hòa giải, có chữ ký của các bên tranh chấp và xác nhận của UBND cấp xã. Biên bản hòa giải là tài liệu bắt buộc trong hồ sơ giải quyết tranh chấp ở giai đoạn tiếp theo.

3.3. Giá trị pháp lý của biên bản hòa giải

Biên bản hòa giải tranh chấp đất đai được lập tại Ủy ban nhân dân cấp xã theo quy định tại Điều 235 Luật Đất đai 2024 có giá trị pháp lý đặc biệt quan trọng trong toàn bộ quá trình giải quyết tranh chấp đất đai.

Trường hợp hòa giải thành, biên bản hòa giải là căn cứ thể hiện sự thỏa thuận tự nguyện, hợp pháp của các bên tranh chấp và được sử dụng để thực hiện các thủ tục hành chính tiếp theo, bao gồm đăng ký biến động đất đai theo quy định của pháp luật.

Trường hợp hòa giải không thành, biên bản hòa giải là tài liệu bắt buộc trong hồ sơ để cơ quan nhà nước có thẩm quyền xem xét, giải quyết tranh chấp theo Điều 236 Luật Đất đai 2024.

Việc không có biên bản hòa giải hoặc không thực hiện hòa giải tại UBND cấp xã đồng nghĩa với việc chưa đáp ứng điều kiện pháp lý để tranh chấp đất đai được thụ lý giải quyết, dù theo con đường tố tụng tại Tòa án hay theo thủ tục hành chính. Do đó, biên bản hòa giải không chỉ mang ý nghĩa ghi nhận kết quả hòa giải mà còn là căn cứ xác lập trình tự, thủ tục hợp pháp trong giải quyết tranh chấp đất đai theo pháp luật hiện hành.

4. Vai trò của hòa giải tại cơ sở đối với pháp luật tố tụng

Quy định bắt buộc hòa giải tại UBND cấp xã theo Điều 235 Luật Đất đai 2024 là quy định chuyên ngành, có giá trị ưu tiên áp dụng khi xem xét điều kiện thụ lý vụ việc tranh chấp đất đai theo Bộ luật Tố tụng dân sự.

Do đó, trong các tranh chấp đất đai phát sinh sau thời điểm Luật Đất đai 2024 có hiệu lực, việc không thực hiện hòa giải tại UBND cấp xã có thể bị xem là chưa tuân thủ điều kiện khởi kiện theo quy định của pháp luật.

Kết luận

Theo Luật Đất đai 2024, hòa giải tranh chấp đất đai tại UBND cấp xã là thủ tục bắt buộc đối với mọi tranh chấp đất đai, không phân biệt có hay không có giấy chứng nhận quyền sử dụng đất. Quy định này thể hiện sự thay đổi rõ rệt trong tư duy lập pháp, nhằm nâng cao vai trò của hòa giải ở cơ sở, giảm thiểu tranh chấp kéo dài và bảo đảm trật tự quản lý đất đai.

Trên đây là toàn bộ nội dung tư vấn của chúng tôi về Hòa giải tranh chấp đất đai tại UBND xã. Mong rằng qua bài viết, công ty của chúng tôi đã có thể giúp bạn giải đáp được phần nào băn khoăn, thắc mắc và giúp bạn có thể nắm được những nội dung cơ bản về vấn đề này.

__________________________

Cam kết chất lượng dịch vụ:

Công ty Luật TNHH HTC Việt Nam hoạt động với phương châm tận tâm – hiệu quả – uy tín, cam kết đảm bảo chất lượng dịch vụ, cụ thể như sau:

- Đảm bảo thực hiện công việc theo đúng tiến độ đã thỏa thuận, đảm bảo tuân thủ đúng quy định pháp luật, đúng với quy tắc đạo đức và ứng xử của luật sư Việt Nam.

- Đặt quyền lợi khách hàng lên hàng đầu, nỗ lực hết mình để mang đến cho khách hàng chất lượng dịch vụ tốt nhất.

- Bảo mật thông tin mà khách hàng cung cấp, các thông tin liên quan đến khách hàng.

Rất mong được hợp tác lâu dài cùng sự phát triển của Quý Khách hàng.

Trân trọng!

(Người viết: Nguyễn Thị Hương Lan; Ngày viết: 21/01/2026)

____________________________

Để được tư vấn chi tiết xin vui lòng liên hệ:

Công ty Luật TNHH HTC Việt Nam

Địa chỉ: Tầng 15, Tòa nhà đa năng, Số 169 Nguyễn Ngọc Vũ, phường Yên Hòa, Thành phố Hà Nội.

ĐT: 0989.386.729

Email: hotmail@htcvn.vn

Website: https://htc-law.com ; https://htcvn.vn ; https://luatsuchoban.vn