Di sản đang thế chấp ngân hàng: Có chia thừa kế được không?

1. Di sản đang thế chấp được pháp luật xác định ra sao?

Theo nguyên tắc chung của pháp luật dân sự, di sản thừa kế bao gồm toàn bộ tài sản thuộc quyền sở hữu, quyền sử dụng hợp pháp của người chết để lại, không phụ thuộc vào việc tài sản đó đang bị hạn chế quyền do thế chấp hay không. Tuy nhiên, việc tài sản đang thế chấp làm phát sinh một mối quan hệ pháp lý đặc biệt giữa khối di sản và nghĩa vụ tài sản của người đã chết.

Trong trường hợp này, quyền của ngân hàng – với tư cách là bên nhận thế chấp – được pháp luật bảo vệ ưu tiên. Điều đó có nghĩa, dù tài sản được xác định là di sản, nhưng việc định đoạt, chuyển dịch hoặc chia tách di sản không thể làm ảnh hưởng đến quyền xử lý tài sản bảo đảm của ngân hàng. Các đồng thừa kế chỉ có thể thực hiện quyền của mình trong phạm vi giá trị di sản còn lại sau khi nghĩa vụ bảo đảm được thực hiện.

Cách tiếp cận này thể hiện nguyên tắc kế thừa nghĩa vụ tài sản song song với việc kế thừa quyền tài sản, bảo đảm sự ổn định và an toàn cho các giao dịch tín dụng.

2. Có thể chia thừa kế khi tài sản chưa tất toán khoản vay không?

Việc chia thừa kế đối với di sản đang thế chấp không bị cấm, nhưng bị giới hạn bởi nghĩa vụ trả nợ. Trên thực tế, việc chia di sản thường chỉ được thực hiện sau khi các bên thống nhất hoặc hoàn thành nghĩa vụ với ngân hàng. Nếu khoản vay chưa được tất toán, di sản chỉ có thể được chia “trên danh nghĩa” quyền thừa kế, chứ không thể tách thửa, sang tên hoặc chuyển nhượng độc lập từng phần cho các đồng thừa kế.

Trong trường hợp các đồng thừa kế có khả năng tài chính, họ có thể thỏa thuận trả nợ thay cho người đã mất để giải chấp tài sản, từ đó thực hiện việc chia thừa kế một cách trọn vẹn. Ngược lại, nếu không có khả năng thanh toán, ngân hàng có quyền xử lý tài sản thế chấp theo hợp đồng đã ký, và phần giá trị còn lại (nếu có) mới được chia cho các đồng thừa kế.

Tòa án khi giải quyết tranh chấp thừa kế trong trường hợp này thường xác định rõ thứ tự ưu tiên: nghĩa vụ tài sản của người chết phải được thanh toán trước, sau đó mới xem xét đến việc phân chia quyền lợi giữa các đồng thừa kế.

3. Vai trò của luật sư trong việc bảo vệ quyền lợi thừa kế khi di sản đang thế chấp

Tranh chấp thừa kế liên quan đến tài sản đang thế chấp thường tiềm ẩn nhiều rủi ro, bởi liên quan đồng thời đến quan hệ thừa kế và quan hệ tín dụng. Luật sư đóng vai trò quan trọng trong việc đánh giá chính xác phạm vi di sản, nghĩa vụ tài chính còn tồn tại và quyền ưu tiên của ngân hàng, từ đó tư vấn phương án phù hợp cho từng hoàn cảnh gia đình.

Trong nhiều trường hợp, luật sư có thể hỗ trợ các đồng thừa kế đàm phán với ngân hàng về phương án trả nợ, gia hạn nghĩa vụ hoặc chuyển đổi hình thức bảo đảm, nhằm giữ lại tài sản cho gia đình thay vì để bị xử lý phát mãi. Đồng thời, luật sư cũng giúp soạn thảo thỏa thuận phân chia di sản phù hợp với tình trạng pháp lý của tài sản, tránh các thỏa thuận vô hiệu hoặc không thể thực hiện.

Khi phát sinh tranh chấp và phải giải quyết tại tòa án, sự tham gia của luật sư giúp làm rõ ranh giới giữa quyền thừa kế và nghĩa vụ trả nợ, bảo đảm quyền lợi hợp pháp của các đồng thừa kế mà vẫn tôn trọng quyền ưu tiên của bên nhận thế chấp theo quy định pháp luật.

Cam kết chất lượng dịch vụ:

Công ty Luật TNHH HTC Việt Nam hoạt động với phương châm tận tâm – hiệu quả – uy tín, cam kết đảm bảo chất lượng dịch vụ, cụ thể như sau:

- Đảm bảo thực hiện công việc theo đúng tiến độ đã thỏa thuận, đảm bảo tuân thủ đúng quy định pháp luật, đúng với quy tắc đạo đức và ứng xử của Luật sư Việt Nam.

- Đặt quyền lợi khách hàng lên hàng đầu, nỗ lực hết mình để mang đến cho khách hàng chất lượng dịch vụ tốt nhất.

- Bảo mật thông tin mà khách hàng cung cấp, các thông tin liên quan đến khách hàng.

Rất mong được hợp tác lâu dài cùng sự phát triển của Quý Khách hàng.

Trân trọng!

(Người viết: Nguyễn Ngọc Châm; Ngày viết: 30/12/2025)

Để được tư vấn chi tiết xin vui lòng liên hệ:

Công ty Luật TNHH HTC Việt Nam

Địa chỉ: Tầng 15, Tòa nhà đa năng, số 169 Nguyễn Ngọc Vũ, phường Yên Hòa, Thành phố Hà Nội.

Điện thoại: 0989.386.729

Email: hotmail@htcvn.vn

Website: https://htcvn.vn; https://htc-law.com; https://luatsuchoban.vn

Các bài viết liên quan: