English 
Thủ tục tuyên bố một người mất năng lực hành vi dân sự mới nhất
1. Mất năng lực hành vi dân sự là gì?
Theo Điều 22 Bộ luật Dân sự 2015 quy định:
“Khi một người do bị bệnh tâm thần hoặc mắc bệnh khác mà không thể nhận thức, làm chủ được hành vi của mình thì theo yêu cầu của người có quyền, lợi ích liên quan hoặc của cơ quan, tổ chức hữu quan, Tòa án ra quyết định tuyên bố người này mất năng lực hành vi dân sự trên cơ sở kết luận giám định pháp y tâm thần.”
Như vậy, việc tuyên bố mất năng lực hành vi dân sự chỉ có hiệu lực khi có quyết định của Tòa án, không tự động phát sinh.
2. Ai có quyền yêu cầu tuyên bố mất năng lực hành vi dân sự?
Căn cứ quy định pháp luật, những chủ thể sau có quyền yêu cầu Tòa án giải quyết:
- Người thân thích của người bị yêu cầu (cha, mẹ, vợ, chồng, con…)
- Người có quyền, lợi ích liên quan
- Cơ quan, tổ chức hữu quan (ví dụ: cơ quan bảo trợ xã hội)
Quy định này nhằm bảo đảm việc yêu cầu là cần thiết, tránh lạm dụng làm ảnh hưởng đến quyền con người.
3. Hồ sơ yêu cầu tuyên bố mất năng lực hành vi dân sự
Hồ sơ cơ bản gồm:
- Đơn yêu cầu tuyên bố mất năng lực hành vi dân sự
- Bản sao giấy tờ tùy thân của người yêu cầu và người bị yêu cầu
- Giấy tờ chứng minh quan hệ (nếu có)
- Hồ sơ y tế, tài liệu chứng minh tình trạng bệnh
- Các tài liệu khác theo yêu cầu của Tòa án
Lưu ý: Trong quá trình giải quyết, Tòa án sẽ trưng cầu giám định pháp y tâm thần, đây là căn cứ bắt buộc.
4. Thủ tục tuyên bố mất năng lực hành vi dân sự tại Tòa án
Bước 1: Nộp đơn yêu cầu
Người yêu cầu nộp hồ sơ tại Tòa án nhân dân cấp huyện nơi người bị yêu cầu cư trú.
Bước 2: Thụ lý và chuẩn bị xét đơn
Theo Bộ luật Tố tụng dân sự 2015, đây là việc dân sự, không phải vụ án. Tòa án sẽ xem xét hồ sơ, yêu cầu bổ sung tài liệu nếu cần.
Bước 3: Trưng cầu giám định
Tòa án trưng cầu giám định pháp y tâm thần để xác định khả năng nhận thức và làm chủ hành vi.
Bước 4: Ra quyết định
Nếu đủ căn cứ, Tòa án ra quyết định tuyên bố mất năng lực hành vi dân sự và chỉ định người giám hộ theo quy định tại Điều 53 Bộ luật Dân sự 2015.
5. Hệ quả pháp lý sau khi bị tuyên bố mất năng lực hành vi dân sự
Theo Điều 24 Bộ luật Dân sự 2015:
“Giao dịch dân sự của người mất năng lực hành vi dân sự phải do người đại diện theo pháp luật xác lập, thực hiện.”
Như vậy:
- Người mất năng lực hành vi dân sự không được tự mình xác lập giao dịch
- Mọi giao dịch phải thông qua người giám hộ hợp pháp
Thủ tục tuyên bố một người mất năng lực hành vi dân sự là cơ chế pháp lý quan trọng nhằm bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của người không còn khả năng nhận thức, làm chủ hành vi. Việc thực hiện thủ tục này cần tuân thủ chặt chẽ quy định của Bộ luật Dân sự và Bộ luật Tố tụng dân sự, đặc biệt là yêu cầu về giám định pháp y tâm thần. Nếu thực hiện đúng, đây sẽ là công cụ pháp lý hữu hiệu giúp gia đình và xã hội bảo vệ người yếu thế một cách hợp pháp.
___________________________
Cam kết chất lượng dịch vụ:
Công ty Luật TNHH HTC Việt Nam hoạt động với phương châm tận tâm – hiệu quả – uy tín, cam kết đảm bảo chất lượng dịch vụ, cụ thể như sau:
- Đảm bảo thực hiện công việc theo đúng tiến độ đã thỏa thuận, đảm bảo tuân thủ đúng quy định pháp luật, đúng với quy tắc đạo đức và ứng xử của luật sư Việt Nam.
- Đặt quyền lợi khách hàng lên hàng đầu, nỗ lực hết mình để mang đến cho khách hàng chất lượng dịch vụ tốt nhất.
- Bảo mật thông tin mà khách hàng cung cấp, các thông tin liên quan đến khách hàng.
Rất mong được hợp tác lâu dài cùng sự phát triển của Quý Khách hàng.
Trân trọng!
(Người viết: Nguyễn Thị Khánh Linh – Ngày viết: 26/01/2026)
_____________________________
Để được tư vấn chi tiết, xin vui lòng liên hệ:
Công ty Luật TNHH HTC Việt Nam
Địa chỉ: Tầng 15, Tòa nhà đa năng, Số 169 Nguyễn Ngọc Vũ, phường Yên Hòa, Thành phố Hà Nội.
Điện thoại: 0989.386.729
Email: hotmail@htcvn.vn
Website: https://htcvn.vn ; https://htc-law.com ; https://luatsuchoban.vn
________________________________
Các bài viết liên quan:
- Tư vấn tuyên bố một người mất năng lực hành vi
- Tư vấn thủ tục yêu cầu tòa án tuyên bố một người bị …
- Ly hôn khi vợ/chồng mất năng lực hành vi dân sự .
- Tư vấn pháp luật dân sự - Công ty Luật HTC Việt Nam
