Lập vi bằng để đòi nợ: Có cần thiết không?

Trong các tranh chấp về vay tiền hoặc công nợ, nhiều cá nhân và doanh nghiệp lựa chọn lập vi bằng với mong muốn tạo thêm căn cứ pháp lý để bảo vệ quyền lợi của mình khi bên vay hoặc bên có nghĩa vụ thanh toán chậm trả hoặc không thực hiện nghĩa vụ. Tuy nhiên, cũng không ít người cho rằng chỉ cần lập vi bằng là có thể đòi được nợ hoặc vi bằng có giá trị thay thế hợp đồng, giấy vay tiền.

Thực tế, đây là cách hiểu chưa chính xác. Vi bằng là một nguồn chứng cứ quan trọng trong quá trình giải quyết tranh chấp, nhưng không phải là căn cứ làm phát sinh, thay đổi hoặc chấm dứt quyền và nghĩa vụ dân sự. Do đó, việc lập vi bằng có cần thiết hay không sẽ phụ thuộc vào từng vụ việc cụ thể và mục đích sử dụng của người yêu cầu.

1. Vi bằng là gì?

1.1. Khái niệm vi bằng

Theo quy định của Nghị định số 08/2020/NĐ-CP về tổ chức và hoạt động của Thừa phát lại, được sửa đổi, bổ sung bởi Nghị định số 03/2024/NĐ-CP, vi bằng là văn bản do Thừa phát lại lập để ghi nhận sự kiện, hành vi có thật mà Thừa phát lại trực tiếp chứng kiến theo yêu cầu của cá nhân, cơ quan hoặc tổ chức.

Vi bằng được lập theo đúng trình tự, thủ tục do pháp luật quy định và có thể được sử dụng làm nguồn chứng cứ để Tòa án xem xét khi giải quyết vụ việc dân sự hoặc làm căn cứ để thực hiện các giao dịch, quan hệ pháp lý khác theo quy định của pháp luật.

1.2. Vi bằng không thay thế văn bản công chứng hoặc chứng thực

Pháp luật hiện hành quy định rõ vi bằng không có giá trị thay thế văn bản công chứng, văn bản chứng thực hoặc văn bản hành chính.

Đồng thời, vi bằng cũng không làm phát sinh quyền sở hữu, quyền sử dụng tài sản hoặc thay thế hợp đồng trong những trường hợp pháp luật quy định giao dịch phải được công chứng hoặc chứng thực.

2. Lập vi bằng có giúp đòi nợ được không?

2.1. Vi bằng không phải là căn cứ duy nhất để đòi nợ

Nhiều người nhầm tưởng rằng chỉ cần lập vi bằng là có thể buộc bên vay phải trả tiền. Trên thực tế, vi bằng chỉ ghi nhận sự kiện hoặc hành vi xảy ra tại thời điểm lập vi bằng.

Ví dụ, Thừa phát lại có thể lập vi bằng ghi nhận việc bên vay thừa nhận khoản nợ, việc chủ nợ đến yêu cầu thanh toán nhưng bên vay không thực hiện nghĩa vụ hoặc việc các bên tiến hành đối chiếu công nợ.

Tuy nhiên, vi bằng không phải là tài liệu xác lập quan hệ vay tài sản nếu trước đó các bên chưa có giao dịch hợp pháp.

2.2. Giá trị của vi bằng trong quá trình giải quyết tranh chấp

Khi xảy ra tranh chấp, Tòa án sẽ đánh giá vi bằng cùng với toàn bộ chứng cứ khác trong hồ sơ vụ án như hợp đồng vay, giấy vay tiền, chứng từ chuyển khoản, biên nhận giao tiền, email, tin nhắn, biên bản đối chiếu công nợ hoặc lời khai của các bên.

Do đó, vi bằng có thể làm tăng giá trị chứng minh của hồ sơ nhưng không đồng nghĩa với việc người yêu cầu chắc chắn thắng kiện.

3. Những trường hợp nên lập vi bằng khi đòi nợ

3.1. Ghi nhận việc bên nợ xác nhận nghĩa vụ thanh toán

Nếu trong quá trình làm việc, bên nợ đồng ý xác nhận số tiền còn nợ, thời hạn thanh toán hoặc cam kết trả nợ thì việc lập vi bằng ghi nhận sự kiện này có thể trở thành nguồn chứng cứ quan trọng khi phát sinh tranh chấp.

Vi bằng sẽ phản ánh khách quan nội dung mà Thừa phát lại trực tiếp chứng kiến, góp phần hạn chế việc bên nợ phủ nhận nội dung đã xác nhận.

3.2. Ghi nhận việc yêu cầu thanh toán

Trong nhiều trường hợp, chủ nợ đã nhiều lần yêu cầu thanh toán nhưng bên nợ cố tình né tránh hoặc không phản hồi.

Việc lập vi bằng ghi nhận quá trình giao văn bản yêu cầu thanh toán, việc bên nợ từ chối nhận văn bản hoặc các hành vi liên quan có thể hỗ trợ quá trình chứng minh khi giải quyết tranh chấp tại Tòa án.

3.3. Ghi nhận hiện trạng tài sản hoặc sự kiện có liên quan

Đối với các vụ việc có dấu hiệu bên nợ tẩu tán tài sản hoặc có hành vi ảnh hưởng đến việc thi hành nghĩa vụ, việc lập vi bằng ghi nhận hiện trạng tài sản hoặc các sự kiện thực tế có thể là nguồn chứng cứ có giá trị để bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của chủ nợ.

4. Trường hợp nào không nên quá phụ thuộc vào vi bằng?

Không ít trường hợp các bên chỉ lập vi bằng nhưng không có hợp đồng vay, giấy nhận tiền hoặc chứng từ chuyển khoản chứng minh việc giao nhận tài sản.

Trong tình huống này, vi bằng không thể thay thế các tài liệu chứng minh giao dịch nếu Thừa phát lại không trực tiếp chứng kiến việc giao tiền hoặc nội dung được ghi nhận không đủ chứng minh quan hệ vay tài sản.

Vì vậy, khi phát sinh khoản vay hoặc giao dịch có giá trị lớn, các bên vẫn nên lập hợp đồng hoặc giấy vay tiền đầy đủ, lưu giữ chứng từ thanh toán và các tài liệu liên quan để bảo đảm khả năng chứng minh khi xảy ra tranh chấp.

5. Có nên lập vi bằng trước khi khởi kiện đòi nợ?

Việc lập vi bằng trước khi khởi kiện không phải là thủ tục bắt buộc theo quy định của pháp luật.

Tuy nhiên, nếu vi bằng có thể ghi nhận những sự kiện quan trọng như việc bên nợ thừa nhận khoản nợ, việc chủ nợ đã nhiều lần yêu cầu thanh toán hoặc các hành vi liên quan đến nghĩa vụ trả nợ thì đây sẽ là nguồn chứng cứ có giá trị hỗ trợ quá trình giải quyết vụ án.

Do đó, trong những vụ việc có nguy cơ phát sinh tranh chấp hoặc chứng cứ còn hạn chế, việc lập vi bằng đúng thời điểm có thể giúp tăng khả năng chứng minh và bảo vệ quyền lợi của chủ nợ.

6. Vai trò của luật sư khi tư vấn lập vi bằng để đòi nợ

Vi bằng chỉ thực sự phát huy giá trị khi được lập đúng mục đích, đúng trình tự và ghi nhận những sự kiện có ý nghĩa đối với việc chứng minh yêu cầu của chủ nợ. Nếu lựa chọn sai thời điểm hoặc yêu cầu lập vi bằng đối với những nội dung không thuộc phạm vi được phép ghi nhận, chủ nợ có thể phát sinh chi phí nhưng không mang lại hiệu quả trong quá trình giải quyết tranh chấp.

Luật sư sẽ hỗ trợ đánh giá toàn bộ hồ sơ công nợ, xác định những chứng cứ hiện có và tư vấn liệu việc lập vi bằng có thực sự cần thiết trong từng vụ việc hay không. Trên cơ sở quy định của Bộ luật Dân sự năm 2015, Bộ luật Tố tụng dân sự năm 2015, Nghị định số 08/2020/NĐ-CP và Nghị định số 03/2024/NĐ-CP, luật sư sẽ tư vấn nội dung cần ghi nhận, thời điểm lập vi bằng phù hợp và cách kết hợp vi bằng với các tài liệu khác như hợp đồng, giấy vay tiền, chứng từ chuyển khoản, email, tin nhắn hoặc biên bản đối chiếu công nợ nhằm xây dựng hệ thống chứng cứ chặt chẽ.

Ngoài việc tư vấn về vi bằng, luật sư còn hỗ trợ soạn thảo văn bản yêu cầu thanh toán, đại diện làm việc với bên nợ, tham gia thương lượng, hòa giải và thực hiện thủ tục khởi kiện khi cần thiết. Trong quá trình tố tụng, luật sư sẽ đánh giá giá trị chứng minh của vi bằng cùng các chứng cứ khác, xây dựng phương án bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của khách hàng, đồng thời tư vấn các biện pháp bảo đảm thi hành án nhằm nâng cao khả năng thu hồi công nợ trên thực tế.

Kết luận

Lập vi bằng để đòi nợ không phải là thủ tục bắt buộc và cũng không phải là căn cứ duy nhất để buộc bên nợ thực hiện nghĩa vụ thanh toán. Tuy nhiên, nếu được lập đúng quy định và ghi nhận những sự kiện có ý nghĩa đối với vụ việc, vi bằng có thể trở thành nguồn chứng cứ quan trọng, góp phần hỗ trợ Tòa án xem xét, đánh giá toàn diện khi giải quyết tranh chấp. Vì vậy, trước khi quyết định lập vi bằng, cá nhân và doanh nghiệp nên đánh giá đầy đủ tình trạng hồ sơ, chứng cứ hiện có và tham khảo ý kiến của luật sư để lựa chọn phương án phù hợp, bảo vệ hiệu quả quyền và lợi ích hợp pháp của mình theo quy định của pháp luật hiện hành.

_________________________________

Cam kết chất lượng dịch vụ:

Công ty Luật TNHH HTC Việt Nam hoạt động với phương châm tận tâm – hiệu quả – uy tín, cam kết đảm bảo chất lượng dịch vụ, cụ thể như sau:

- Đảm bảo thực hiện công việc theo đúng tiến độ đã thỏa thuận, đảm bảo tuân thủ đúng quy định pháp luật, đúng với quy tắc đạo đức và ứng xử của Luật sư Việt Nam.

- Đặt quyền lợi khách hàng lên hàng đầu, nỗ lực hết mình để mang đến cho khách hàng chất lượng dịch vụ tốt nhất.

- Bảo mật thông tin mà khách hàng cung cấp, các thông tin liên quan đến khách hàng.

Rất mong được hợp tác lâu dài cùng sự phát triển của Quý Khách hàng.

Trân trọng!

(Người viết: Đoàn Ngọc Khánh; Ngày viết: 09/7/2026)

___________________________________

Để được tư vấn chi tiết xin vui lòng liên hệ:

Công ty Luật TNHH HTC Việt Nam

Địa chỉ: P401, Tầng 4, Tòa nhà đa năng, số 169 Nguyễn Ngọc Vũ, phường Yên Hòa, Thành phố Hà Nội.

Điện thoại: 0989.386.729

Email: hotmail@htcvn.vn

Website: https://htcvn.vn; https://htc-law.com; https://luatsuchoban.vn