KOL/Influencer quảng cáo sai sự thật: Người tiêu dùng đòi bồi thường thế nào?

Sự phát triển mạnh mẽ của mạng xã hội đã khiến KOL (Key Opinion Leader) và Influencer trở thành những người có sức ảnh hưởng lớn đến quyết định mua sắm của người tiêu dùng. Không ít doanh nghiệp lựa chọn KOL/Influencer để quảng bá mỹ phẩm, thực phẩm chức năng, khóa học, dịch vụ làm đẹp, sản phẩm chăm sóc sức khỏe và nhiều loại hàng hóa, dịch vụ khác nhằm tăng độ tin cậy và thúc đẩy doanh số.

Tuy nhiên, bên cạnh những hoạt động quảng cáo đúng quy định, thực tế đã xuất hiện nhiều trường hợp KOL/Influencer quảng cáo sản phẩm với nội dung không đúng sự thật, phóng đại công dụng, cung cấp thông tin thiếu căn cứ hoặc không đúng với tài liệu của nhà sản xuất. Khi người tiêu dùng mua sản phẩm vì tin vào những nội dung quảng cáo này và phát sinh thiệt hại, câu hỏi đặt ra là: người tiêu dùng có quyền yêu cầu bồi thường hay không và cần thực hiện như thế nào để bảo vệ quyền lợi của mình?

1. Quảng cáo sai sự thật được hiểu như thế nào?

1.1. Quảng cáo phải bảo đảm tính trung thực và chính xác

Theo quy định của Luật Quảng cáo năm 2012, hoạt động quảng cáo phải bảo đảm tính trung thực, chính xác, rõ ràng và không gây thiệt hại cho tổ chức, cá nhân tiếp nhận thông tin.

Đối với từng loại hàng hóa, dịch vụ đặc thù như thực phẩm bảo vệ sức khỏe, mỹ phẩm, thuốc, thiết bị y tế hoặc dịch vụ khám chữa bệnh, nội dung quảng cáo còn phải tuân thủ các quy định chuyên ngành tương ứng.

Nếu quảng cáo đưa ra thông tin không đúng về chất lượng, công dụng, nguồn gốc hoặc các nội dung khác làm người tiêu dùng hiểu sai bản chất của sản phẩm thì có thể bị xem xét xử lý theo quy định của pháp luật.

1.2. Không phải mọi lời giới thiệu đều là quảng cáo sai sự thật

Trong thực tế, KOL hoặc Influencer có thể chia sẻ trải nghiệm cá nhân về việc sử dụng sản phẩm. Tuy nhiên, nếu những nội dung được công bố là thông tin quảng cáo theo quy định của pháp luật hoặc được thực hiện theo thỏa thuận với doanh nghiệp thì các bên cần tuân thủ các quy định về quảng cáo.

Việc đánh giá quảng cáo có sai sự thật hay không sẽ căn cứ vào toàn bộ nội dung quảng bá, tài liệu chứng minh về sản phẩm, phương thức thể hiện và các chứng cứ liên quan của từng vụ việc cụ thể.

2. Người tiêu dùng có quyền yêu cầu bồi thường không?

2.1. Quyền được bảo vệ khi quyền lợi bị xâm phạm

Theo Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng năm 2023, người tiêu dùng có quyền yêu cầu bồi thường thiệt hại khi quyền và lợi ích hợp pháp của mình bị xâm phạm theo quy định của pháp luật.

Nếu việc mua sản phẩm hoặc sử dụng dịch vụ xuất phát từ thông tin quảng cáo không đúng sự thật và người tiêu dùng chứng minh được thiệt hại phát sinh cùng mối quan hệ giữa hành vi và thiệt hại thì có thể yêu cầu chủ thể có trách nhiệm bồi thường theo quy định pháp luật.

Việc có được bồi thường hay không sẽ phụ thuộc vào chứng cứ và kết quả xem xét của cơ quan có thẩm quyền hoặc sự thỏa thuận giữa các bên.

2.2. Có thể yêu cầu những chủ thể nào chịu trách nhiệm?

Tùy từng trường hợp, trách nhiệm có thể được xem xét đối với tổ chức, cá nhân kinh doanh sản phẩm, dịch vụ hoặc các chủ thể khác có liên quan theo quy định của pháp luật.

Đối với KOL hoặc Influencer, việc xác định trách nhiệm sẽ phụ thuộc vào vai trò thực tế trong hoạt động quảng cáo, nội dung đã công bố, mức độ tham gia và các quy định pháp luật có liên quan, chứ không mặc nhiên phát sinh trách nhiệm trong mọi trường hợp.

3. Người tiêu dùng cần chuẩn bị những gì để yêu cầu bồi thường?

3.1. Thu thập đầy đủ chứng cứ về nội dung quảng cáo

Ngay khi phát hiện dấu hiệu quảng cáo sai sự thật, người tiêu dùng nên lưu giữ các video, hình ảnh, bài đăng trên mạng xã hội, livestream, email, tin nhắn hoặc các tài liệu khác thể hiện nội dung quảng cáo.

Trong nhiều trường hợp, nội dung quảng cáo có thể bị chỉnh sửa hoặc xóa khỏi nền tảng mạng xã hội. Việc lưu giữ chứng cứ từ sớm sẽ giúp bảo vệ quyền lợi của người tiêu dùng khi phát sinh tranh chấp.

3.2. Lưu giữ chứng từ mua hàng và tài liệu liên quan

Hóa đơn, phiếu thu, đơn đặt hàng, xác nhận thanh toán, sao kê ngân hàng hoặc các chứng từ khác là căn cứ quan trọng chứng minh việc giao dịch đã được thực hiện.

Bên cạnh đó, người tiêu dùng cũng nên lưu giữ bao bì sản phẩm, hướng dẫn sử dụng, thông tin nhãn hàng và các tài liệu đi kèm để phục vụ quá trình giải quyết vụ việc.

3.3. Chứng minh thiệt hại thực tế

Để yêu cầu bồi thường, người tiêu dùng cần chứng minh thiệt hại thực tế phát sinh theo quy định của pháp luật.

Thiệt hại có thể là khoản tiền đã thanh toán, chi phí phát sinh hợp lý để khắc phục hậu quả hoặc các thiệt hại khác nếu có căn cứ chứng minh theo quy định pháp luật.

4. Người tiêu dùng có thể lựa chọn phương thức bảo vệ quyền lợi nào?

4.1. Thương lượng và yêu cầu giải quyết trực tiếp

Trong nhiều trường hợp, người tiêu dùng có thể gửi yêu cầu đến doanh nghiệp hoặc tổ chức, cá nhân liên quan để đề nghị giải thích, hoàn tiền, đổi sản phẩm hoặc bồi thường nếu có căn cứ.

Việc thương lượng thường giúp tiết kiệm thời gian và chi phí nếu các bên thiện chí hợp tác.

4.2. Khiếu nại đến cơ quan có thẩm quyền

Nếu việc thương lượng không đạt kết quả, người tiêu dùng có thể thực hiện quyền khiếu nại hoặc phản ánh đến cơ quan có thẩm quyền theo quy định của pháp luật.

Tùy tính chất vụ việc, cơ quan nhà nước có thẩm quyền sẽ xem xét, xử lý hành vi vi phạm trong lĩnh vực quảng cáo, bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng hoặc lĩnh vực chuyên ngành có liên quan.

4.3. Khởi kiện để yêu cầu bồi thường thiệt hại

Khi có đủ căn cứ pháp lý và chứng cứ chứng minh thiệt hại, người tiêu dùng có thể khởi kiện tại Tòa án có thẩm quyền để yêu cầu bồi thường theo quy định của Bộ luật Dân sự, Bộ luật Tố tụng dân sự và Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng.

Quá trình giải quyết vụ án sẽ căn cứ vào chứng cứ do các bên cung cấp, kết quả xác minh và các quy định pháp luật hiện hành.

5. Vai trò của luật sư trong việc bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng

Các vụ việc liên quan đến KOL hoặc Influencer quảng cáo sai sự thật thường có tính chất phức tạp bởi không chỉ liên quan đến nội dung quảng cáo mà còn liên quan đến quan hệ giữa doanh nghiệp, đơn vị quảng cáo, người có ảnh hưởng và người tiêu dùng. Trong nhiều trường hợp, việc xác định ai là chủ thể phải chịu trách nhiệm bồi thường, phạm vi trách nhiệm của từng bên và căn cứ pháp lý áp dụng không hề đơn giản.

Luật sư có vai trò quan trọng trong việc đánh giá toàn diện hồ sơ vụ việc, xác định hành vi quảng cáo có dấu hiệu vi phạm quy định của Luật Quảng cáo năm 2012, Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng năm 2023, Bộ luật Dân sự năm 2015 và các văn bản pháp luật chuyên ngành khác hay không. Trên cơ sở đó, luật sư sẽ tư vấn cho người tiêu dùng phương án bảo vệ quyền lợi phù hợp với từng trường hợp cụ thể.

Bên cạnh việc phân tích căn cứ pháp lý, luật sư còn hỗ trợ thu thập, bảo quản và đánh giá chứng cứ như video quảng cáo, livestream, bài đăng trên mạng xã hội, nội dung hợp tác quảng cáo (nếu có thể tiếp cận), hóa đơn, chứng từ thanh toán, hồ sơ y tế hoặc các tài liệu chứng minh thiệt hại. Đây là những tài liệu có ý nghĩa quan trọng trong việc chứng minh mối quan hệ giữa nội dung quảng cáo, quyết định mua hàng và thiệt hại thực tế mà người tiêu dùng phải gánh chịu.

Ngoài ra, luật sư có thể đại diện hoặc hỗ trợ khách hàng trong quá trình thương lượng với doanh nghiệp, soạn thảo văn bản yêu cầu bồi thường, làm việc với cơ quan quản lý nhà nước, cơ quan bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng hoặc tham gia tố tụng tại Tòa án khi tranh chấp không thể giải quyết bằng thương lượng. Việc chuẩn bị đầy đủ căn cứ pháp lý và chiến lược xử lý ngay từ đầu sẽ góp phần nâng cao hiệu quả bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của người tiêu dùng.

Đối với doanh nghiệp và KOL/Influencer, luật sư cũng có vai trò tư vấn rà soát nội dung quảng cáo trước khi công bố, đánh giá tính phù hợp của thông tin truyền thông với hồ sơ pháp lý của sản phẩm, đồng thời xây dựng quy trình kiểm soát nội dung quảng cáo nhằm hạn chế nguy cơ phát sinh tranh chấp và xử lý vi phạm. Đây là giải pháp quan trọng giúp các bên tuân thủ quy định của pháp luật và giảm thiểu rủi ro pháp lý trong hoạt động quảng cáo trên môi trường số.

6. Kết luận

Người tiêu dùng hoàn toàn có quyền yêu cầu bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp khi bị ảnh hưởng bởi các nội dung quảng cáo sai sự thật. Tuy nhiên, để yêu cầu bồi thường có cơ sở, người tiêu dùng cần chủ động thu thập chứng cứ, lưu giữ tài liệu giao dịch và chứng minh thiệt hại thực tế theo quy định của pháp luật.

Trong bối cảnh hoạt động quảng cáo thông qua KOL và Influencer ngày càng phổ biến, việc tuân thủ quy định của pháp luật về quảng cáo không chỉ là trách nhiệm của doanh nghiệp mà còn là yêu cầu quan trọng đối với những người tham gia hoạt động quảng bá sản phẩm, dịch vụ. Khi phát sinh tranh chấp, việc tham vấn luật sư từ sớm sẽ giúp các bên lựa chọn phương án giải quyết phù hợp, bảo vệ hiệu quả quyền và lợi ích hợp pháp của mình.

_________________________________

Cam kết chất lượng dịch vụ:

Công ty Luật TNHH HTC Việt Nam hoạt động với phương châm tận tâm – hiệu quả – uy tín, cam kết đảm bảo chất lượng dịch vụ, cụ thể như sau:

- Đảm bảo thực hiện công việc theo đúng tiến độ đã thỏa thuận, đảm bảo tuân thủ đúng quy định pháp luật, đúng với quy tắc đạo đức và ứng xử của Luật sư Việt Nam.

- Đặt quyền lợi khách hàng lên hàng đầu, nỗ lực hết mình để mang đến cho khách hàng chất lượng dịch vụ tốt nhất.

- Bảo mật thông tin mà khách hàng cung cấp, các thông tin liên quan đến khách hàng.

Rất mong được hợp tác lâu dài cùng sự phát triển của Quý Khách hàng.

Trân trọng!

(Người viết: Đoàn Ngọc Khánh; Ngày viết: 26/6/2026)

___________________________________

Để được tư vấn chi tiết xin vui lòng liên hệ:

Công ty Luật TNHH HTC Việt Nam

Địa chỉ: Tầng 4, Tòa nhà đa năng, số 169 Nguyễn Ngọc Vũ, phường Yên Hòa, Thành phố Hà Nội.

Điện thoại: 0989.386.729

Email: hotmail@htcvn.vn

Website: https://htcvn.vn; https://htc-law.com; https://luatsuchoban.vn