Tham gia nhóm lừa đảo online nhưng chưa hưởng lợi: Có bị xử lý không?

Trong bối cảnh các hình thức lừa đảo trực tuyến ngày càng tinh vi, nhiều người vô tình hoặc thiếu hiểu biết đã tham gia vào các nhóm hoạt động lừa đảo trên mạng. Một số trường hợp cho rằng mình “chỉ tham gia cho biết”, “chưa nhận được tiền” nên sẽ không bị xử lý. Tuy nhiên, dưới góc độ pháp luật, việc tham gia vào các hoạt động phạm tội không chỉ được đánh giá dựa trên việc đã hưởng lợi hay chưa.

1. Tham gia vào nhóm lừa đảo được hiểu như thế nào?

Hành vi tham gia có thể được thể hiện dưới nhiều hình thức như: tham gia vào nhóm chat để trao đổi kịch bản lừa đảo, hỗ trợ tạo tài khoản, cung cấp thông tin, hướng dẫn cách thực hiện hành vi chiếm đoạt tài sản…

Dù không trực tiếp thực hiện hành vi lừa đảo, nhưng nếu có sự tham gia, hỗ trợ hoặc tạo điều kiện cho người khác thực hiện hành vi phạm tội, thì vẫn có thể bị xem xét trách nhiệm pháp lý. Người đồng phạm trong vụ án có thể bao gồm người tổ chức, người thực hành, người xúi giục và người giúp sức. Trong đó, mỗi vai trò sẽ có mức độ trách nhiệm khác nhau tùy thuộc vào tính chất và mức độ tham gia. Người tổ chức, cầm đầu thường phải chịu trách nhiệm nặng hơn so với người giúp sức hoặc tham gia với vai trò thứ yếu. Tuy nhiên, ngay cả hành vi hỗ trợ nhỏ như cung cấp tài khoản ngân hàng, cho mượn sim điện thoại, hoặc chuyển tiền trung gian cũng có thể bị xem là tiếp tay cho hành vi phạm tội.

Ngoài ra, nhiều trường hợp người tham gia cho rằng mình “chỉ làm theo hướng dẫn” hoặc “không biết rõ hành vi là lừa đảo”. Tuy nhiên, nếu có đủ căn cứ chứng minh người đó nhận thức được hành vi trái pháp luật mà vẫn tham gia, thì vẫn phải chịu trách nhiệm theo quy định. Việc thiếu hiểu biết pháp luật không phải là căn cứ để miễn trừ trách nhiệm.Bên cạnh đó, hành vi tham gia vào các nhóm lừa đảo còn tiềm ẩn rủi ro bị lợi dụng, bị lôi kéo sâu hơn vào hoạt động phạm tội, từ đó dẫn đến hậu quả pháp lý nghiêm trọng và ảnh hưởng lâu dài đến tương lai cá nhân.

2. Trách nhiệm hình sự đối với hành vi "giúp sức"

Theo quy định của Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi, bổ sung 2025), hành vi lừa đảo online thường bị truy cứu theo Điều 174 (Tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản) hoặc Điều 290 (Tội sử dụng mạng máy tính, mạng viễn thông để thực hiện hành vi chiếm đoạt tài sản). Pháp luật Việt Nam quy định về đồng phạm rất rõ ràng. Ngay cả khi bạn chưa hưởng lợi, bạn vẫn có thể bị xử lý nếu:

- Có hành vi giúp sức: Bạn thực hiện các công việc như: đăng bài lôi kéo khách hàng, trực tin nhắn tư vấn theo kịch bản có sẵn, cung cấp tài khoản ngân hàng, hoặc đơn giản là làm "cò mồi" tạo tương tác ảo.

- Biết hoặc buộc phải biết mục đích lừa đảo: Dù chưa nhận tiền, nhưng việc bạn biết nhóm đang thực hiện hành vi gian dối để lấy tiền của người khác mà vẫn thực hiện nhiệm vụ được giao thì đã đủ yếu tố cấu thành tội phạm với vai trò người giúp sức.

Tuy nhiên, việc "chưa hưởng lợi" chỉ được xem xét là một tình tiết giảm nhẹ chứ không phải là căn cứ để miễn trách nhiệm hình sự.

3. Vai trò của luật sư khi liên quan đến các vụ việc lừa đảo online

Trong các vụ án liên quan đến lừa đảo trên không gian mạng, luật sư sẽ giúp phân hoá mức độ tham gia của từng cá nhân, từ đó xác định vai trò pháp lý cụ thể. Luật sư cũng hỗ trợ làm việc với cơ quan điều tra, tư vấn cách khai báo, thu thập chứng cứ và đưa ra các tình tiết giảm nhẹ nhằm bảo vệ quyền lợi hợp pháp cho khách hàng. Việc được tư vấn kịp thời sẽ giúp người liên quan hiểu rõ tình hình pháp lý của mình, tránh những sai lầm có thể khiến tình hình trở nên nghiêm trọng hơn.

Ngoài ra, trong các vụ việc lừa đảo online, chứng cứ thường tồn tại dưới dạng dữ liệu điện tử như tin nhắn, email, lịch sử giao dịch, địa chỉ IP… Việc thu thập và sử dụng các chứng cứ này đòi hỏi kiến thức pháp lý và kỹ thuật nhất định. Luật sư sẽ hỗ trợ xác định giá trị pháp lý của chứng cứ, hướng dẫn cách thu thập hợp pháp và trình bày trước cơ quan có thẩm quyền.

Đối với người bị hại, luật sư còn giúp soạn thảo đơn tố giác tội phạm, yêu cầu bồi thường thiệt hại và theo dõi quá trình giải quyết vụ án nhằm đảm bảo quyền lợi được bảo vệ tối đa. Trong nhiều trường hợp, luật sư cũng hỗ trợ truy tìm, thu hồi tài sản bị chiếm đoạt thông qua các biện pháp pháp lý phù hợp.Đối với người bị tố giác hoặc bị can, luật sư có vai trò bảo vệ quyền bào chữa, đảm bảo các quyền tố tụng được thực hiện đúng quy định, đồng thời tư vấn chiến lược pháp lý phù hợp với từng giai đoạn của vụ án.

Bên cạnh đó, luật sư cũng có thể tham gia đàm phán, hòa giải giữa các bên trong một số trường hợp nhằm khắc phục hậu quả, giảm nhẹ trách nhiệm pháp lý và rút ngắn thời gian giải quyết vụ việc.Vì vậy, việc có sự tham gia của luật sư ngay từ giai đoạn đầu không chỉ giúp định hướng đúng cách xử lý mà còn góp phần bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của các bên một cách hiệu quả và đúng pháp luật.

__________________________________

Cam kết chất lượng dịch vụ:

Công ty Luật TNHH HTC Việt Nam hoạt động với phương châm tận tâm – hiệu quả – uy tín, cam kết đảm bảo chất lượng dịch vụ, cụ thể như sau:

- Đảm bảo thực hiện công việc theo đúng tiến độ đã thỏa thuận, đảm bảo tuân thủ đúng quy định pháp luật, đúng với quy tắc đạo đức và ứng xử của Luật sư Việt Nam.

- Đặt quyền lợi khách hàng lên hàng đầu, nỗ lực hết mình để mang đến cho khách hàng chất lượng dịch vụ tốt nhất.

- Bảo mật thông tin mà khách hàng cung cấp, các thông tin liên quan đến khách hàng.

Rất mong được hợp tác lâu dài cùng sự phát triển của Quý Khách hàng.

Trân trọng!

(Người viết: Đoàn Ngọc Khánh; Ngày viết: 24/03/2026)

___________________________________

Để được tư vấn chi tiết xin vui lòng liên hệ:

Công ty Luật TNHH HTC Việt Nam

Địa chỉ: Tầng 15, Tòa nhà đa năng, số 169 Nguyễn Ngọc Vũ, phường Yên Hòa, Thành phố Hà Nội.

Điện thoại: 0989.386.729

Email: hotmail@htcvn.vn

Website: https://htcvn.vn; https://htc-law.com; https://luatsuchoban.vn