Đất đứng tên bố mẹ được chia thừa kế như thế nào?

Trong đa số các gia đình Việt Nam, hầu hết bố mẹ đều muốn để lại đất thừa kế cho con cháu. Tuy nhiên, không phải ai cũng nắm vững cách chia thừa kế đất đứng tên bố mẹ cho con cái như thế nào? Dựa theo nhu cầu của thị trường, công ty Luật TNHH HTC Việt Nam sẽ cung cấp những kiến thức về việc đất đứng tên bố mẹ được chia thừa kế như thế nào.

1. Thừa kế và phân loại thừa kế

“Thừa kế” là việc chuyển giao tài sản, quyền và nghĩa vụ về tài sản của người đã chết cho người còn sống theo quy định của pháp luật hoặc theo di chúc.

Theo Điều 609 Bộ luật Dân sự 2015 quy định:

“Cá nhân có quyền lập di chúc để định đoạt tài sản của mình; để lại tài sản của mình cho người thừa kế theo pháp luật; hưởng di sản theo di chúc hoặc theo pháp luật.

Người thừa kế không là cá nhân có quyền hưởng di sản theo di chúc.”

Theo đó, người thừa kế có thể hưởng thừa kế nhà đất theo di chúc hoặc theo pháp luật hoặc vừa thừa kế theo di chúc và theo pháp luật.

Ví dụ: Ông A qua đời, để lại một căn nhà và có di chúc cho con gái B được nhận toàn bộ căn nhà. Đây là thừa kế theo di chúc. Nếu ông A không để lại di chúc, căn nhà sẽ được chia cho những người thuộc hàng thừa kế thứ nhất (như vợ, cha mẹ, con) theo quy định của pháp luật. Đây là thừa kế theo pháp luật.

2. Cách chia thừa kế đất đai đứng tên bố mẹ theo di chúc

Theo khoản 2 Điều 626 Bộ luật Dân sự 2015, người lập di chúc có quyền phân định phần di sản cho từng người thừa kế. Nói cách khác, người thừa kế được hưởng phần đất bao nhiêu phụ thuộc vào nội dung di chúc nếu di chúc đó hợp pháp.

Bên cạnh đó, theo khoản 1 Điều 644 Bộ luật Dân sự 2015 quy định:

“1. Những người sau đây vẫn được hưởng phần di sản bằng hai phần ba suất của một người thừa kế theo pháp luật nếu di sản được chia theo pháp luật, trong trường hợp họ không được người lập di chúc cho hưởng di sản hoặc chỉ cho hưởng phần di sản ít hơn hai phần ba suất đó:

a) Con chưa thành niên, cha, mẹ, vợ, chồng;

b) Con thành niên mà không có khả năng lao động.”

Theo đó, con chưa thành niên, cha, mẹ, vợ, chồng và con thành niên mà không có khả năng lao động của người lập di chúc sẽ được hưởng phần di sản thừa kế bằng 2/3 suất của một người thừa kế theo pháp luật nếu không được người lập di chúc cho hưởng di sản hoặc cho hưởng phần di sản ít hơn 2/3 suất đó. Quy định người thừa kế không phụ thuộc vào nội dung của di chúc trên đây không áp dụng đối với người từ chối nhận di sản hoặc họ là những người không có quyền hưởng di sản.

3. Cách chia thừa kế đất đai đứng tên bố mẹ theo pháp luật

Căn cứ vào Điều 649 Bộ luật Dân sự 2015, “thừa kế theo pháp luật” là thừa kế theo hàng thừa kế, điều kiện và trình tự thừa kế do pháp luật quy định. Trong đó, “diện thừa kế” là người có quan hệ hôn nhân, huyết thống, nuôi dưỡng với người để lại di sản.

Theo khoản 1 Điều 651 Bộ luật Dân sự 2015, Những người thừa kế theo pháp luật được quy định theo thứ tự sau đây:

“a) Hàng thừa kế thứ nhất gồm: vợ, chồng, cha đẻ, mẹ đẻ, cha nuôi, mẹ nuôi, con đẻ, con nuôi của người chết;

b) Hàng thừa kế thứ hai gồm: ông nội, bà nội, ông ngoại, bà ngoại, anh ruột, chị ruột, em ruột của người chết; cháu ruột của người chết mà người chết là ông nội, bà nội, ông ngoại, bà ngoại;

c) Hàng thừa kế thứ ba gồm: cụ nội, cụ ngoại của người chết; bác ruột, chú ruột, cậu ruột, cô ruột, dì ruột của người chết; cháu ruột của người chết mà người chết là bác ruột, chú ruột, cậu ruột, cô ruột, dì ruột; chắt ruột của người chết mà người chết là cụ nội, cụ ngoại.”

Theo khoản 3 Điều 651 Bộ luật Dân sự 2015, những người ở hàng thừa kế sau chỉ được hưởng thừa kế, nếu không còn ai ở hàng thừa kế trước do đã chết, không có quyền hưởng di sản, bị truất quyền hưởng di sản hoặc từ chối nhận di sản. Bên cạnh đó, theo khoản 2 Điều 651 Bộ luật Dân sự 2015 quy định: “Những người thừa kế cùng hàng được hưởng phần di sản bằng nhau.”. Như vậy, nếu nhà đất được chia thừa kế theo pháp luật thì người thừa kế sẽ được hưởng phần di sản bằng nhau.

4. Quyền và nghĩa vụ của người thừa kế đối với di sản thừa kế

4.1. Quyền của người thừa kế đối với di sản thừa kế

Người thừa kế là cá nhân hoặc tổ chức được hưởng di sản theo di chúc hoặc theo quy định của pháp luật và được pháp luật bảo đảm thực hiện đầy đủ các quyền liên quan đến phần di sản mà mình được hưởng. Trước khi nhận di sản, người thừa kế có quyền yêu cầu xác định phạm vi di sản do người chết để lại, yêu cầu xác minh tính hợp pháp của di chúc, yêu cầu xác định tư cách người thừa kế, yêu cầu chia di sản theo đúng quy định của pháp luật hoặc theo nội dung di chúc hợp pháp. Trong trường hợp quyền, lợi ích hợp pháp của mình bị xâm phạm, người thừa kế có quyền yêu cầu cơ quan có thẩm quyền giải quyết tranh chấp, bảo vệ quyền sở hữu đối với phần di sản được hưởng hoặc yêu cầu hủy bỏ các giao dịch liên quan đến di sản nếu giao dịch đó được xác lập trái quy định của pháp luật. Ngoài ra, pháp luật cũng ghi nhận quyền từ chối nhận di sản của người thừa kế, với điều kiện việc từ chối không nhằm trốn tránh thực hiện nghĩa vụ tài sản của chính người đó. Sau khi hoàn tất thủ tục nhận thừa kế, người thừa kế trở thành chủ sở hữu hợp pháp đối với phần di sản thuộc quyền của mình và có đầy đủ quyền chiếm hữu, sử dụng, định đoạt tài sản theo quy định của pháp luật. Người thừa kế có thể chuyển nhượng, tặng cho, thế chấp, góp vốn, để lại thừa kế hoặc thực hiện các giao dịch dân sự khác đối với tài sản đã được nhận, miễn là việc thực hiện các quyền này không trái quy định pháp luật và không làm ảnh hưởng đến quyền, lợi ích hợp pháp của các đồng thừa kế hoặc chủ thể khác có liên quan.

4.2. Nghĩa vụ của người thừa kế đối với di sản thừa kế

Bên cạnh các quyền được pháp luật bảo vệ, người thừa kế cũng phải thực hiện những nghĩa vụ nhất định liên quan đến di sản do người chết để lại. Theo quy định của Bộ luật Dân sự, người thừa kế có trách nhiệm thực hiện các nghĩa vụ tài sản của người chết trong phạm vi giá trị di sản mà mình được hưởng, trừ trường hợp có thỏa thuận khác hoặc pháp luật có quy định khác. Các nghĩa vụ này có thể bao gồm chi phí hợp lý cho việc mai táng, tiền cấp dưỡng còn thiếu, tiền công lao động, khoản bồi thường thiệt hại, nghĩa vụ trả nợ, nghĩa vụ thuế, các khoản phải nộp cho Nhà nước và các nghĩa vụ tài sản hợp pháp khác của người để lại di sản. Trong thời gian di sản chưa được chia, những người thừa kế có trách nhiệm cùng nhau quản lý, bảo quản tài sản, không được tự ý chiếm hữu, sử dụng hoặc định đoạt toàn bộ di sản nếu chưa có sự thống nhất của các đồng thừa kế hoặc chưa được pháp luật cho phép. Khi phát sinh tranh chấp, người thừa kế có nghĩa vụ hợp tác trong việc cung cấp tài liệu, chứng cứ, tham gia giải quyết tranh chấp trên tinh thần thiện chí, trung thực và tôn trọng quyền, lợi ích hợp pháp của các bên liên quan. Việc thực hiện đầy đủ các nghĩa vụ đối với di sản không chỉ bảo đảm quyền lợi của chủ nợ, người có quyền và nghĩa vụ liên quan mà còn góp phần bảo đảm quá trình phân chia di sản được thực hiện đúng quy định pháp luật, hạn chế tranh chấp và bảo vệ sự ổn định trong các quan hệ dân sự, hôn nhân và gia đình.

5. Vai trò của Luật sư tư vấn trong việc chia thừa kế đất đứng tên bố mẹ

Luật sư sẽ hỗ trợ khách hàng xác định chính xác khối di sản thừa kế, phân biệt tài sản riêng và tài sản chung của vợ chồng, xác định phần quyền sử dụng đất thuộc di sản cũng như xác định đầy đủ những người có quyền hưởng thừa kế theo di chúc hoặc theo pháp luật. Trường hợp người để lại di sản có lập di chúc, luật sư sẽ đánh giá tính hợp pháp của di chúc, phân tích hiệu lực của từng nội dung và tư vấn phương án phân chia phù hợp với quy định của Bộ luật Dân sự. Nếu không có di chúc hoặc di chúc không hợp pháp, luật sư sẽ tư vấn áp dụng đúng các quy định về thừa kế theo pháp luật, hàng thừa kế, thừa kế thế vị, người thừa kế không phụ thuộc vào nội dung di chúc và các quy định có liên quan.

Bên cạnh hoạt động tư vấn, luật sư còn hỗ trợ khách hàng chuẩn bị hồ sơ, thu thập tài liệu chứng minh quyền sử dụng đất, giấy tờ nhân thân của những người thừa kế, văn bản thỏa thuận phân chia di sản hoặc văn bản khai nhận di sản; đồng thời hướng dẫn thực hiện các thủ tục công chứng, đăng ký biến động đất đai, sang tên Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất và thực hiện các nghĩa vụ tài chính theo quy định của pháp luật. Việc chuẩn bị đầy đủ hồ sơ ngay từ đầu sẽ giúp rút ngắn thời gian giải quyết và hạn chế những vướng mắc phát sinh trong quá trình thực hiện thủ tục hành chính.

Trong trường hợp các đồng thừa kế phát sinh mâu thuẫn hoặc không thống nhất được phương án phân chia di sản, luật sư đóng vai trò là người tư vấn, hòa giải và đưa ra các giải pháp pháp lý nhằm bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của khách hàng trên cơ sở tôn trọng quyền của các bên liên quan. Nếu tranh chấp phải giải quyết tại Tòa án, luật sư sẽ đại diện hoặc tham gia tố tụng, hỗ trợ thu thập chứng cứ, xây dựng phương án bảo vệ quyền lợi và thực hiện các thủ tục tố tụng cần thiết để bảo đảm quyền thừa kế của khách hàng được giải quyết theo đúng quy định của pháp luật.

Việc sử dụng dịch vụ luật sư trong quá trình chia thừa kế đất đứng tên bố mẹ không chỉ giúp bảo đảm tính đúng đắn về mặt pháp lý mà còn góp phần phòng ngừa rủi ro, tiết kiệm thời gian, chi phí và hạn chế tối đa các tranh chấp phát sinh giữa những người thừa kế. Đây là giải pháp hiệu quả để việc phân chia di sản được thực hiện minh bạch, đúng quy định pháp luật và bảo vệ tốt nhất quyền, lợi ích hợp pháp của các bên.

__________________________________

Cam kết chất lượng dịch vụ:

Công ty Luật TNHH HTC Việt Nam hoạt động với phương châm tận tâm – hiệu quả – uy tín, cam kết đảm bảo chất lượng dịch vụ, cụ thể như sau:

- Đảm bảo thực hiện công việc theo đúng tiến độ đã thỏa thuận, đảm bảo tuân thủ đúng quy định pháp luật, đúng với quy tắc đạo đức và ứng xử của Luật sư Việt Nam.

- Đặt quyền lợi khách hàng lên hàng đầu, nỗ lực hết mình để mang đến cho khách hàng chất lượng dịch vụ tốt nhất.

- Bảo mật thông tin mà khách hàng cung cấp, các thông tin liên quan đến khách hàng.

Rất mong được hợp tác lâu dài cùng sự phát triển của Quý Khách hàng.

Trân trọng!

(Người viết: Nguyễn Mai Ninh; Ngày viết: 6/7/2026)

___________________________________

Để được tư vấn chi tiết xin vui lòng liên hệ:

Công ty Luật TNHH HTC Việt Nam

Địa chỉ: P401, Tầng 4, Tòa nhà đa năng, số 169 Nguyễn Ngọc Vũ, phường Yên Hòa, Thành phố Hà Nội.

Điện thoại: 0989.386.729

Email: hotmail@htcvn.vn

Website: https://htcvn.vn; https://htc-law.com; https://luatsuchoban.vn