Cách tính thời hiệu khởi kiện đối với công nợ kéo dài

Trong hoạt động kinh doanh, không ít doanh nghiệp rơi vào tình trạng công nợ kéo dài nhiều năm nhưng vẫn chưa được xử lý dứt điểm. Một trong những rủi ro lớn nhất trong các trường hợp này là hết thời hiệu khởi kiện, dẫn đến mất quyền yêu cầu Tòa án giải quyết tranh chấp. Vì vậy, việc xác định đúng thời hiệu và cách tính thời hiệu khởi kiện là yếu tố then chốt để bảo vệ quyền lợi của doanh nghiệp.

1. Thời hiệu khởi kiện tranh chấp công nợ theo quy định pháp luật

1.1. Thời hiệu khởi kiện là gì?

Theo quy định của Bộ luật Dân sự 2015, thời hiệu khởi kiện là thời hạn mà chủ thể được quyền yêu cầu Tòa án giải quyết tranh chấp để bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của mình. Khi hết thời hiệu này, nếu bên bị kiện yêu cầu áp dụng thời hiệu thì Tòa án có thể từ chối giải quyết vụ án.

Đối với tranh chấp hợp đồng nói chung, trong đó có công nợ phát sinh từ hợp đồng mua bán hàng hóa, cung cấp dịch vụ, thời hiệu khởi kiện là 03 năm kể từ ngày người có quyền biết hoặc phải biết quyền và lợi ích hợp pháp của mình bị xâm phạm.

1.2. Thời hiệu trong quan hệ thương mại

Đối với hoạt động thương mại, Luật Thương mại 2005 quy định thời hiệu khởi kiện là 02 năm kể từ thời điểm quyền và lợi ích hợp pháp bị xâm phạm. Tuy nhiên, trong thực tiễn áp dụng, cần xác định rõ quan hệ tranh chấp là dân sự hay thương mại để áp dụng thời hiệu phù hợp.

Nếu cả hai bên đều là thương nhân và giao dịch nhằm mục đích lợi nhuận, thời hiệu 02 năm thường được áp dụng. Ngược lại, nếu không thuần túy là quan hệ thương mại, có thể áp dụng thời hiệu 03 năm theo Bộ luật Dân sự.

2. Cách xác định thời điểm bắt đầu tính thời hiệu

2.1. Thời điểm quyền lợi bị xâm phạm

Thời hiệu khởi kiện không tính từ ngày ký hợp đồng mà tính từ thời điểm nghĩa vụ thanh toán bị vi phạm. Thông thường, đó là ngày đến hạn thanh toán theo hợp đồng nhưng bên có nghĩa vụ không thực hiện.

Ví dụ, nếu hợp đồng quy định thời hạn thanh toán là ngày 01/01/2022, thì thời hiệu sẽ được tính từ ngày 02/01/2022 nếu bên mua không thanh toán.

2.2. Trường hợp không có thời hạn thanh toán rõ ràng

Nếu hợp đồng không quy định cụ thể thời hạn thanh toán, thì thời điểm vi phạm có thể được xác định là khi bên bán đã yêu cầu thanh toán hợp lý nhưng bên mua không thực hiện. Việc gửi công văn đòi nợ, xác nhận công nợ hoặc email yêu cầu thanh toán sẽ là căn cứ quan trọng.

2.3. Công nợ kéo dài qua nhiều lần đối chiếu

Trong thực tế, nhiều doanh nghiệp thường xuyên đối chiếu công nợ và xác nhận số dư nợ. Mỗi lần xác nhận công nợ có thể được coi là việc bên nợ thừa nhận nghĩa vụ, từ đó làm phát sinh lại thời hiệu khởi kiện.

Do đó, đối với công nợ kéo dài, việc lưu giữ các biên bản đối chiếu công nợ là yếu tố quan trọng giúp “gia hạn” khả năng khởi kiện.

3. Các trường hợp làm gián đoạn hoặc bắt đầu lại thời hiệu

3.1. Thừa nhận nghĩa vụ trả nợ

Theo quy định của Bộ luật Dân sự 2015, khi bên có nghĩa vụ thừa nhận một phần hoặc toàn bộ nghĩa vụ của mình, thì thời hiệu khởi kiện sẽ bắt đầu lại từ thời điểm thừa nhận.

Việc thừa nhận có thể thể hiện qua nhiều hình thức như ký biên bản đối chiếu công nợ, cam kết trả nợ, hoặc thanh toán một phần khoản nợ.

3.2. Thực hiện một phần nghĩa vụ

Nếu bên nợ đã thanh toán một phần khoản nợ, thì phần còn lại vẫn có thể được khởi kiện và thời hiệu được tính lại từ thời điểm thanh toán gần nhất.

Điều này đặc biệt quan trọng trong các khoản công nợ kéo dài nhiều năm, khi doanh nghiệp vẫn nhận được các khoản thanh toán nhỏ giọt.

3.3. Sự kiện bất khả kháng hoặc trở ngại khách quan

Trong trường hợp có sự kiện bất khả kháng hoặc trở ngại khách quan khiến chủ thể không thể khởi kiện đúng thời hạn, thì thời gian xảy ra các sự kiện này không được tính vào thời hiệu khởi kiện.

Tuy nhiên, việc chứng minh các yếu tố này trên thực tế không đơn giản và cần có căn cứ rõ ràng.

4. Rủi ro khi không kiểm soát thời hiệu khởi kiện

4.1. Mất quyền yêu cầu Tòa án giải quyết

Khi hết thời hiệu khởi kiện, nếu bên bị kiện yêu cầu áp dụng thời hiệu, Tòa án có thể đình chỉ giải quyết vụ án. Điều này đồng nghĩa với việc doanh nghiệp mất đi công cụ pháp lý quan trọng để thu hồi công nợ.

4.2. Khó khăn trong việc thu thập chứng cứ

Công nợ càng kéo dài, việc thu thập chứng cứ càng khó khăn do tài liệu thất lạc, nhân sự thay đổi hoặc dữ liệu không còn đầy đủ. Điều này ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng chứng minh tại Tòa án.

4.3. Nguy cơ bên nợ tẩu tán tài sản

Việc chậm trễ khởi kiện còn tạo điều kiện cho bên nợ tẩu tán tài sản, giải thể doanh nghiệp hoặc né tránh nghĩa vụ, làm giảm khả năng thi hành án sau này.

5. Vai trò của luật sư trong việc xác định và bảo vệ thời hiệu khởi kiện

Trong các vụ việc công nợ kéo dài, luật sư không chỉ hỗ trợ doanh nghiệp khởi kiện mà còn đóng vai trò then chốt trong việc xác định chính xác thời hiệu và xây dựng chiến lược xử lý phù hợp. Ngay từ giai đoạn đầu, luật sư sẽ rà soát toàn bộ hồ sơ, hợp đồng, chứng từ giao dịch và lịch sử thanh toán để xác định thời điểm phát sinh vi phạm và đánh giá nguy cơ hết thời hiệu.

Luật sư cũng có kinh nghiệm nhận diện các tình tiết làm gián đoạn hoặc bắt đầu lại thời hiệu, như việc thừa nhận công nợ, thanh toán một phần hoặc các văn bản cam kết. Đây là những yếu tố quan trọng có thể giúp doanh nghiệp “kéo dài” thời gian khởi kiện một cách hợp pháp nếu được áp dụng đúng cách.

Bên cạnh đó, luật sư sẽ tư vấn cho doanh nghiệp cách thức quản lý công nợ hiệu quả, bao gồm việc lập biên bản đối chiếu công nợ định kỳ, xây dựng điều khoản hợp đồng chặt chẽ về thời hạn thanh toán và lãi chậm trả, cũng như chuẩn bị hồ sơ pháp lý đầy đủ ngay từ đầu để sẵn sàng cho việc khởi kiện khi cần thiết.

Trong trường hợp thời hiệu sắp hết hoặc đã có nguy cơ hết, luật sư sẽ đưa ra giải pháp kịp thời như tiến hành khởi kiện ngay, hoặc thu thập thêm tài liệu chứng minh việc thừa nhận nghĩa vụ nhằm làm phát sinh lại thời hiệu. Đồng thời, luật sư cũng đại diện doanh nghiệp làm việc với Tòa án, cơ quan thi hành án và các bên liên quan để đảm bảo quyền lợi được bảo vệ tối đa.

Việc có luật sư đồng hành không chỉ giúp doanh nghiệp tránh được rủi ro mất thời hiệu mà còn nâng cao hiệu quả thu hồi công nợ, tiết kiệm thời gian và chi phí trong quá trình giải quyết tranh chấp.

Kết luận

Thời hiệu khởi kiện là yếu tố pháp lý quan trọng nhưng часто bị doanh nghiệp bỏ qua trong quá trình quản lý công nợ. Đối với các khoản nợ kéo dài, việc xác định đúng thời điểm bắt đầu tính thời hiệu và các yếu tố làm gián đoạn thời hiệu có ý nghĩa quyết định đến khả năng bảo vệ quyền lợi. Chủ động kiểm soát thời hiệu và có sự hỗ trợ của luật sư sẽ giúp doanh nghiệp hạn chế rủi ro và nâng cao hiệu quả xử lý công nợ trong thực tiễn.

_________________________________

Cam kết chất lượng dịch vụ:

Công ty Luật TNHH HTC Việt Nam hoạt động với phương châm tận tâm – hiệu quả – uy tín, cam kết đảm bảo chất lượng dịch vụ, cụ thể như sau:

- Đảm bảo thực hiện công việc theo đúng tiến độ đã thỏa thuận, đảm bảo tuân thủ đúng quy định pháp luật, đúng với quy tắc đạo đức và ứng xử của Luật sư Việt Nam.

- Đặt quyền lợi khách hàng lên hàng đầu, nỗ lực hết mình để mang đến cho khách hàng chất lượng dịch vụ tốt nhất.

- Bảo mật thông tin mà khách hàng cung cấp, các thông tin liên quan đến khách hàng.

Rất mong được hợp tác lâu dài cùng sự phát triển của Quý Khách hàng.

Trân trọng!

(Người viết: Đoàn Ngọc Khánh; Ngày viết: 23/6/2026)

___________________________________

Để được tư vấn chi tiết xin vui lòng liên hệ:

Công ty Luật TNHH HTC Việt Nam

Địa chỉ: Tầng 4, Tòa nhà đa năng, số 169 Nguyễn Ngọc Vũ, phường Yên Hòa, Thành phố Hà Nội.

Điện thoại: 0989.386.729

Email: hotmail@htcvn.vn

Website: https://htcvn.vn; https://htc-law.com; https://luatsuchoban.vn