Bị giữ giấy tờ tùy thân khi thuê đồ: Có hợp pháp không?

Trong thực tế, khi thuê xe máy, thuê đồ du lịch, thiết bị hoặc tài sản có giá trị, nhiều cửa hàng yêu cầu khách hàng để lại giấy tờ tùy thân như CCCD, căn cước công dân gắn chip hoặc hộ chiếu. Vậy việc giữ giấy tờ tùy thân này có hợp pháp không theo quy định của pháp luật Việt Nam?

1. Quy định pháp luật về việc quản lý và sử dụng giấy tờ tùy thân

1.1. Giấy tờ tùy thân không phải tài sản để giao dịch dân sự

Theo Bộ luật Dân sự 2015, giao dịch dân sự được xác lập đối với tài sản hoặc quyền tài sản. Trong khi đó, giấy tờ tùy thân như căn cước công dân không phải là tài sản theo nghĩa thông thường, mà là giấy tờ do cơ quan nhà nước cấp để xác định nhân thân của công dân. Điều này có nghĩa, việc sử dụng giấy tờ tùy thân như một “vật đảm bảo” trong giao dịch thuê tài sản không phải là một cơ chế bảo đảm được pháp luật thiết kế chính thức.

1.2. Quy định về quản lý căn cước công dân và giấy tờ nhân thân

Theo Luật Căn cước công dân 2014 (hiện vẫn áp dụng và được kế thừa trong pháp luật mới), căn cước công dân là giấy tờ định danh, do cơ quan công an quản lý. Người dân có nghĩa vụ bảo quản, không được cho mượn, cho thuê hoặc sử dụng trái quy định. Việc giao giấy tờ này cho bên thứ ba giữ trong thời gian dài tiềm ẩn nguy cơ bị lạm dụng thông tin, phát sinh hành vi vi phạm pháp luật khác.

2. Việc giữ giấy tờ tùy thân khi thuê đồ có hợp pháp không?

2.1. Bản chất pháp lý của việc “giữ giấy tờ”

Trong thực tế, việc cửa hàng giữ giấy tờ tùy thân thường được coi là một biện pháp “đảm bảo thực hiện nghĩa vụ” mang tính thỏa thuận. Tuy nhiên, theo Bộ luật Dân sự 2015, các biện pháp bảo đảm hợp pháp bao gồm cầm cố, thế chấp, đặt cọc, ký cược… và đều áp dụng với tài sản hợp pháp, không phải giấy tờ nhân thân. Do đó, việc giữ CCCD không phải là một biện pháp bảo đảm được pháp luật công nhận rõ ràng.

2.2. Có bị cấm hay không?

Pháp luật hiện hành không có quy định trực tiếp “cấm” việc giữ giấy tờ tùy thân trong mọi trường hợp. Tuy nhiên, cần phân biệt trường hợp việc gửi - giữ CCCD là tự nguyện, có thỏa thuận rõ ràng, không bị ép buộc sẽ không bị hạn chế. Nếu có dấu hiệu ép buộc, giữ trái ý chí, gây khó khăn trong việc lấy lại giấy tờ thì có thể bị xem xét là hành vi vi phạm. Ngoài ra, việc giữ giấy tờ dẫn đến hậu quả như sử dụng trái phép thông tin cá nhân, chiếm giữ không trả… thì sẽ phát sinh trách nhiệm pháp lý tương ứng.

2.3. Rủi ro pháp lý từ việc giữ giấy tờ tùy thân

Việc giữ giấy tờ tùy thân tiềm ẩn nhiều rủi ro như bị sử dụng thông tin để vay tiền, mở tài khoản trái phép, khó khăn khi thực hiện các giao dịch hành chính cần xuất trình giấy tờ gốc hoặc tranh chấp khi bên giữ không trả lại hoặc đặt điều kiện trái pháp luật. Trong các trường hợp nghiêm trọng, hành vi giữ giấy tờ để gây áp lực có thể bị xem xét dưới góc độ vi phạm hành chính hoặc thậm chí hình sự nếu có yếu tố chiếm giữ trái phép tài sản hoặc cưỡng ép.

3. Vì sao thực tế vẫn phổ biến việc giữ giấy tờ?

3.1. Tâm lý phòng ngừa rủi ro của bên cho thuê

Các cửa hàng cho thuê thường đối mặt với rủi ro khách không trả tài sản hoặc gây hư hỏng. Do đó, họ lựa chọn cách giữ giấy tờ như một biện pháp “ràng buộc” thay vì sử dụng các biện pháp pháp lý chuẩn như đặt cọc.

3.2. Nhận thức pháp lý của người dân còn hạn chế

Nhiều người không phân biệt được đâu là biện pháp bảo đảm hợp pháp, dẫn đến việc chấp nhận giao giấy tờ tùy thân mà không đánh giá rủi ro.

3.3. Thiếu cơ chế kiểm soát trong giao dịch nhỏ lẻ

Các giao dịch thuê đồ thường diễn ra nhanh, giá trị không quá lớn nên các bên bỏ qua việc lập hợp đồng chặt chẽ, dẫn đến việc sử dụng “giữ giấy tờ” như một giải pháp thay thế.

4. Giải pháp hạn chế rủi ro cho các bên

4.1. Sử dụng biện pháp bảo đảm hợp pháp

Thay vì giữ giấy tờ tùy thân, các bên nên áp dụng các biện pháp được pháp luật công nhận như đặt cọc hoặc ký cược theo Bộ luật Dân sự 2015. Đây là cách vừa hợp pháp vừa dễ xử lý khi phát sinh tranh chấp.

4.2. Chỉ cung cấp bản sao thay vì bản gốc

Trong trường hợp cần xác minh thông tin, người thuê có thể cung cấp bản sao giấy tờ hoặc xuất trình để đối chiếu, thay vì giao bản gốc cho bên cho thuê giữ.

4.3. Thiết lập hợp đồng rõ ràng

Một hợp đồng thuê đơn giản nhưng đầy đủ điều khoản về tài sản, trách nhiệm, bồi thường sẽ hiệu quả hơn nhiều so với việc giữ giấy tờ. Đây cũng là điểm thể hiện vai trò quan trọng của luật sư trong việc thiết kế giao dịch an toàn.

Kết luận

Việc bị giữ giấy tờ tùy thân khi thuê đồ không phải lúc nào cũng bị coi là trái pháp luật, nhưng không phải là biện pháp bảo đảm hợp pháp và tiềm ẩn nhiều rủi ro. Dưới góc độ của Bộ luật Dân sự 2015 và các quy định liên quan, người dân cần thận trọng khi giao giấy tờ gốc cho bên thứ ba. Trong bối cảnh các hành vi lạm dụng thông tin cá nhân ngày càng phổ biến, việc lựa chọn giải pháp pháp lý đúng ngay từ đầu – với sự tư vấn của luật sư – là cách hiệu quả nhất để bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của mình.

Trên đây là toàn bộ nội dung tư vấn của chúng tôi về Bị giữ giấy tờ tùy thân khi đi thuê đồ: Có hợp pháp không? Mong rằng qua bài viết, công ty của chúng tôi đã có thể giúp bạn giải đáp được phần nào băn khoăn, thắc mắc và giúp bạn có thể nắm được những nội dung cơ bản về vấn đề này.

________________________________________________

Cam kết chất lượng dịch vụ:

Công ty Luật TNHH HTC Việt Nam hoạt động với phương châm tận tâm – hiệu quả – uy tín, cam kết đảm bảo chất lượng dịch vụ, cụ thể như sau:

- Đảm bảo thực hiện công việc theo đúng tiến độ đã thỏa thuận, đảm bảo tuân thủ đúng quy định pháp luật, đúng với quy tắc đạo đức và ứng xử của luật sư Việt Nam.

- Đặt quyền lợi khách hàng lên hàng đầu, nỗ lực hết mình để mang đến cho khách hàng chất lượng dịch vụ tốt nhất.

- Bảo mật thông tin mà khách hàng cung cấp, các thông tin liên quan đến khách hàng.

Rất mong được hợp tác lâu dài cùng sự phát triển của Quý Khách hàng.

Trân trọng!

(Người viết: Nguyễn Thị Hương Lan; Ngày viết: 10/04/2026)

________________________________________________

Để được tư vấn chi tiết xin vui lòng liên hệ:

Công ty Luật TNHH HTC Việt Nam

Địa chỉ: Tầng 15, Tòa nhà đa năng, Số 169 Nguyễn Ngọc Vũ, phường Yên Hòa, Thành phố Hà Nội.

ĐT: 0989.386.729

Email: hotmail@htcvn.vn

Website: https://htc-law.com ; https://htcvn.vn ; https://luatsuchoban.vn