Tranh chấp hợp đồng logistics: Ai chịu trách nhiệm khi hàng hóa hư hỏng?

Trong hoạt động thương mại, dịch vụ logistics đóng vai trò quan trọng trong việc vận chuyển, lưu kho, bảo quản và giao nhận hàng hóa. Tuy nhiên, không ít tranh chấp phát sinh khi hàng hóa bị hư hỏng, mất mát hoặc giảm chất lượng trong quá trình thực hiện hợp đồng. Khi đó, câu hỏi được nhiều doanh nghiệp quan tâm là ai phải chịu trách nhiệm bồi thường và việc xác định trách nhiệm sẽ dựa trên những căn cứ pháp lý nào.

Thực tế, không phải mọi trường hợp hàng hóa hư hỏng đều mặc nhiên thuộc trách nhiệm của đơn vị cung cấp dịch vụ logistics. Việc xác định trách nhiệm còn phụ thuộc vào nội dung hợp đồng, nguyên nhân xảy ra thiệt hại, nghĩa vụ của từng bên và các quy định của pháp luật hiện hành. Vì vậy, việc xây dựng hợp đồng chặt chẽ và chuẩn bị đầy đủ chứng cứ là yếu tố quan trọng giúp hạn chế rủi ro khi phát sinh tranh chấp.

1. Hợp đồng logistics được điều chỉnh bởi quy định nào?

1.1. Căn cứ pháp lý điều chỉnh hợp đồng logistics

Hoạt động logistics được điều chỉnh chủ yếu bởi Luật Thương mại năm 2005, cùng với Bộ luật Dân sự năm 2015 và các văn bản pháp luật có liên quan tùy thuộc vào từng loại dịch vụ cụ thể như vận chuyển, lưu kho, giao nhận hoặc bảo quản hàng hóa.

Theo Luật Thương mại năm 2005, thương nhân kinh doanh dịch vụ logistics có trách nhiệm thực hiện công việc theo thỏa thuận với khách hàng và phải tuân thủ các nghĩa vụ đã cam kết trong hợp đồng.

1.2. Hợp đồng là căn cứ quan trọng để xác định trách nhiệm

Khi xảy ra tranh chấp, hợp đồng logistics là tài liệu đầu tiên được xem xét để xác định phạm vi công việc, quyền và nghĩa vụ của các bên, điều kiện bảo quản hàng hóa, trách nhiệm bồi thường, trường hợp miễn trách nhiệm và phương thức giải quyết tranh chấp.

Nếu hợp đồng quy định rõ các nội dung này thì việc xác định trách nhiệm sẽ thuận lợi hơn khi phát sinh thiệt hại.

2. Khi nào đơn vị logistics phải chịu trách nhiệm?

2.1. Hàng hóa hư hỏng do lỗi trong quá trình cung cấp dịch vụ

Nếu hàng hóa bị hư hỏng do việc vận chuyển, bốc xếp, lưu kho, bảo quản hoặc giao nhận không đúng thỏa thuận, đơn vị logistics có thể phải chịu trách nhiệm theo nội dung hợp đồng và quy định của Luật Thương mại năm 2005.

Tuy nhiên, trách nhiệm cụ thể còn phụ thuộc vào việc xác định nguyên nhân gây thiệt hại và phạm vi nghĩa vụ mà đơn vị logistics đã cam kết thực hiện.

2.2. Không thực hiện đúng nghĩa vụ bảo quản hàng hóa

Trong trường hợp hợp đồng quy định đơn vị logistics có trách nhiệm bảo quản hàng hóa nhưng không thực hiện đúng điều kiện bảo quản dẫn đến hàng hóa bị hư hỏng hoặc giảm chất lượng thì đây có thể là căn cứ để xem xét trách nhiệm bồi thường theo quy định của pháp luật.

Việc đánh giá trách nhiệm sẽ căn cứ vào hợp đồng, chứng cứ và diễn biến thực tế của vụ việc.

3. Những trường hợp có thể được xem xét miễn hoặc hạn chế trách nhiệm

3.1. Thiệt hại phát sinh từ nguyên nhân khách quan

Theo Luật Thương mại năm 2005, trong một số trường hợp luật định hoặc theo thỏa thuận hợp pháp giữa các bên, bên cung cấp dịch vụ có thể được miễn trách nhiệm nếu thiệt hại phát sinh từ những nguyên nhân không thuộc phạm vi trách nhiệm của mình.

Việc áp dụng trường hợp miễn trách nhiệm cần được xem xét trên cơ sở từng vụ việc cụ thể và các chứng cứ liên quan.

3.2. Hàng hóa có khuyết tật hoặc đặc tính tự nhiên

Đối với một số loại hàng hóa dễ hư hỏng hoặc có đặc tính tự nhiên dẫn đến giảm chất lượng trong quá trình vận chuyển, việc xác định trách nhiệm cần xem xét đến tình trạng ban đầu của hàng hóa, điều kiện bảo quản và nghĩa vụ của từng bên theo hợp đồng.

Không phải mọi trường hợp hàng hóa bị giảm chất lượng đều phát sinh trách nhiệm bồi thường của đơn vị logistics.

3.3. Khách hàng vi phạm nghĩa vụ cung cấp thông tin

Nếu khách hàng không cung cấp đầy đủ thông tin về đặc tính hàng hóa, yêu cầu bảo quản, điều kiện vận chuyển hoặc hướng dẫn xử lý đối với hàng hóa đặc biệt thì đây cũng có thể là yếu tố được xem xét khi xác định trách nhiệm của các bên.

Do đó, nghĩa vụ hợp tác của khách hàng trong quá trình thực hiện hợp đồng cũng có ý nghĩa quan trọng.

4. Doanh nghiệp cần làm gì để hạn chế tranh chấp?

4.1. Soạn thảo hợp đồng rõ ràng

Hợp đồng cần quy định cụ thể về đối tượng hàng hóa, điều kiện vận chuyển, điều kiện lưu kho, tiêu chuẩn bảo quản, thời điểm chuyển giao trách nhiệm, giới hạn trách nhiệm bồi thường, quy trình kiểm tra hàng hóa và phương thức giải quyết tranh chấp.

Những điều khoản rõ ràng sẽ giúp hạn chế các cách hiểu khác nhau khi xảy ra sự cố.

4.2. Lập biên bản giao nhận đầy đủ

Khi giao nhận hàng hóa, các bên nên lập biên bản ghi nhận rõ tình trạng hàng hóa, số lượng, chất lượng, bao bì, thời gian giao nhận và các nội dung liên quan.

Đây là chứng cứ quan trọng để xác định thời điểm phát sinh thiệt hại và trách nhiệm của từng bên.

4.3. Lưu giữ đầy đủ chứng cứ

Doanh nghiệp nên lưu giữ hợp đồng, phụ lục, biên bản giao nhận, hóa đơn, chứng từ vận chuyển, hình ảnh, video, thư điện tử, tin nhắn và các tài liệu liên quan trong suốt quá trình thực hiện hợp đồng.

Những tài liệu này sẽ là căn cứ quan trọng nếu phát sinh tranh chấp và cần giải quyết tại Tòa án hoặc Trọng tài thương mại.

5. Vai trò của luật sư trong tranh chấp hợp đồng logistics

Tranh chấp hợp đồng logistics thường có tính chất phức tạp do liên quan đến nhiều chủ thể như chủ hàng, đơn vị vận chuyển, doanh nghiệp giao nhận, đơn vị lưu kho và các bên cung cấp dịch vụ khác. Việc xác định nguyên nhân hàng hóa hư hỏng, thời điểm phát sinh thiệt hại, phạm vi trách nhiệm và nghĩa vụ bồi thường đòi hỏi phải xem xét đồng thời hợp đồng, chứng cứ và các quy định của pháp luật. Vì vậy, sự tham gia của luật sư ngay từ giai đoạn phát sinh tranh chấp có ý nghĩa quan trọng trong việc bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của doanh nghiệp.

Luật sư sẽ hỗ trợ doanh nghiệp rà soát toàn bộ hợp đồng logistics, phụ lục hợp đồng, biên bản giao nhận, chứng từ vận chuyển, hồ sơ lưu kho, hình ảnh, video, dữ liệu điện tử và các tài liệu liên quan để đánh giá trách nhiệm của từng bên theo Luật Thương mại năm 2005, Bộ luật Dân sự năm 2015 và các quy định pháp luật có liên quan. Đồng thời, luật sư sẽ phân tích các điều khoản về giới hạn trách nhiệm, trường hợp miễn trách nhiệm, bồi thường thiệt hại và cơ chế giải quyết tranh chấp nhằm xác định phương án xử lý phù hợp.

Trong trường hợp phát sinh tranh chấp, luật sư sẽ đại diện doanh nghiệp tham gia thương lượng, đàm phán với đối tác, chuẩn bị hồ sơ, thu thập chứng cứ, xây dựng yêu cầu bồi thường thiệt hại hoặc bảo vệ quyền lợi của doanh nghiệp khi bị yêu cầu bồi thường không có căn cứ. Nếu tranh chấp không thể giải quyết bằng thương lượng, luật sư sẽ đại diện khách hàng tham gia tố tụng tại Tòa án hoặc Trọng tài thương mại, xây dựng chiến lược pháp lý phù hợp nhằm bảo vệ tối đa quyền và lợi ích hợp pháp của doanh nghiệp, đồng thời hạn chế những rủi ro và tổn thất phát sinh trong quá trình kinh doanh.

_________________________________

Cam kết chất lượng dịch vụ:

Công ty Luật TNHH HTC Việt Nam hoạt động với phương châm tận tâm – hiệu quả – uy tín, cam kết đảm bảo chất lượng dịch vụ, cụ thể như sau:

- Đảm bảo thực hiện công việc theo đúng tiến độ đã thỏa thuận, đảm bảo tuân thủ đúng quy định pháp luật, đúng với quy tắc đạo đức và ứng xử của Luật sư Việt Nam.

- Đặt quyền lợi khách hàng lên hàng đầu, nỗ lực hết mình để mang đến cho khách hàng chất lượng dịch vụ tốt nhất.

- Bảo mật thông tin mà khách hàng cung cấp, các thông tin liên quan đến khách hàng.

Rất mong được hợp tác lâu dài cùng sự phát triển của Quý Khách hàng.

Trân trọng!

(Người viết: Đoàn Ngọc Khánh; Ngày viết: 29/7/2026)

___________________________________

Để được tư vấn chi tiết xin vui lòng liên hệ:

Công ty Luật TNHH HTC Việt Nam

Địa chỉ: P401, Tầng 4, Tòa nhà đa năng, số 169 Nguyễn Ngọc Vũ, phường Yên Hòa, Thành phố Hà Nội.

Điện thoại: 0989.386.729

Email: hotmail@htcvn.vn

Website: https://htcvn.vn; https://htc-law.com; https://luatsuchoban.vn