Trách nhiệm hình sự của người chưa thành niên – chiến lược bào chữa nhân đạo

Các vụ án hình sự có người chưa thành niên tham gia luôn đặt ra yêu cầu đặc biệt về cách tiếp cận và xử lý. Pháp luật hình sự Việt Nam không xem việc xử lý người chưa đủ 18 tuổi giống như người trưởng thành, mà ưu tiên yếu tố giáo dục, phòng ngừa và tạo cơ hội sửa chữa sai lầm. Tuy nhiên, nếu không được định hướng đúng ngay từ giai đoạn đầu, người chưa thành niên rất dễ phải chịu những hậu quả pháp lý nặng nề vượt quá tính chất hành vi. Đây là lúc vai trò của Luật sư bào chữa theo hướng nhân đạo trở nên đặc biệt quan trọng.

1. Trách nhiệm hình sự của người chưa thành niên dưới góc nhìn nhân đạo của pháp luật

Bộ luật Hình sự 2015 dành riêng Chương XII để quy định về trách nhiệm hình sự của người dưới 18 tuổi, thể hiện rõ quan điểm xử lý mang tính nhân đạo. Pháp luật xác định người chưa thành niên chỉ phải chịu trách nhiệm hình sự trong phạm vi rất hẹp, phụ thuộc vào độ tuổi, mức độ nhận thức và tính chất hành vi. Nguyên tắc xuyên suốt là việc xử lý phải nhằm giáo dục, giúp họ sửa chữa lỗi lầm hơn là trừng phạt.

Trong thực tiễn, không ít vụ án người chưa thành niên bị truy cứu trách nhiệm hình sự trong khi hoàn toàn có thể áp dụng các biện pháp thay thế như cảnh cáo, hòa giải, giáo dục tại địa phương hoặc đưa vào trường giáo dưỡng. Việc áp dụng sai hoặc cứng nhắc các quy định hình sự dễ dẫn đến hệ quả lâu dài, ảnh hưởng trực tiếp đến tương lai, học tập và hòa nhập xã hội của các em. Chính vì vậy, việc hiểu đúng bản chất nhân đạo của pháp luật hình sự là nền tảng để xây dựng chiến lược bào chữa phù hợp.

2. Chiến lược bào chữa nhân đạo – vai trò trung tâm của Luật sư

Chiến lược bào chữa trong các vụ án có người chưa thành niên không tập trung vào việc phủ nhận hành vi bằng mọi giá, mà đặt trọng tâm vào việc làm rõ hoàn cảnh phạm tội, mức độ nhận thức và khả năng cải tạo của người bị buộc tội. Luật sư sẽ phân tích toàn diện nhân thân, môi trường sống, sự tác động của gia đình, nhà trường và xã hội để chứng minh rằng hành vi vi phạm mang tính bộc phát, thiếu hiểu biết hoặc bị lôi kéo.

Pháp luật tố tụng hình sự cũng đặt ra yêu cầu đặc biệt đối với người chưa thành niên, như việc bắt buộc có người đại diện hợp pháp tham gia tố tụng, hạn chế áp dụng biện pháp tạm giam và ưu tiên các biện pháp ngăn chặn nhẹ hơn. Luật sư bào chữa đóng vai trò giám sát chặt chẽ quá trình tố tụng nhằm bảo đảm các quyền này được tôn trọng. Khi phát hiện dấu hiệu vi phạm thủ tục, lời khai không khách quan hoặc ép cung, Luật sư sẽ kịp thời kiến nghị để bảo vệ quyền lợi hợp pháp của thân chủ.

Trong giai đoạn xét xử, Luật sư thường tập trung đề nghị áp dụng chính sách khoan hồng, miễn trách nhiệm hình sự hoặc giảm nhẹ hình phạt theo tinh thần của Bộ luật Hình sự, đặc biệt khi người chưa thành niên có thái độ ăn năn, gia đình cam kết quản lý, giáo dục. Cách tiếp cận này không chỉ phù hợp pháp luật mà còn phù hợp với lợi ích lâu dài của xã hội.

3. Bảo vệ tương lai của người chưa thành niên – giá trị cốt lõi của bào chữa nhân đạo

Một bản án hình sự, dù mức phạt không nặng, vẫn có thể để lại dấu ấn tâm lý và pháp lý lâu dài đối với người chưa thành niên. Vì vậy, Luật sư trong các vụ án này không chỉ bảo vệ quyền lợi trước mắt mà còn hướng tới việc giảm thiểu tối đa tác động tiêu cực đến tương lai của các em. Việc đề xuất các biện pháp xử lý thay thế, kết hợp giáo dục gia đình và cộng đồng, giúp người chưa thành niên có cơ hội quay lại con đường học tập và lao động bình thường.

Chiến lược bào chữa nhân đạo không phải là sự dung túng cho hành vi sai trái, mà là cách pháp luật cân bằng giữa yêu cầu răn đe và mục tiêu giáo dục. Khi được xây dựng bài bản, dựa trên hiểu biết sâu sắc về pháp luật hình sự và tâm lý lứa tuổi, chiến lược này giúp hệ thống tư pháp thực hiện đúng vai trò bảo vệ con người, đồng thời tạo điều kiện để người chưa thành niên sửa chữa sai lầm và tái hòa nhập xã hội.

____________________________________

Cam kết chất lượng dịch vụ:

Công ty Luật TNHH HTC Việt Nam hoạt động với phương châm tận tâm – hiệu quả – uy tín, cam kết đảm bảo chất lượng dịch vụ, cụ thể như sau:

- Đảm bảo thực hiện công việc theo đúng tiến độ đã thỏa thuận, đảm bảo tuân thủ đúng quy định pháp luật, đúng với quy tắc đạo đức và ứng xử của Luật sư Việt Nam.

- Đặt quyền lợi khách hàng lên hàng đầu, nỗ lực hết mình để mang đến cho khách hàng chất lượng dịch vụ tốt nhất.

- Bảo mật thông tin mà khách hàng cung cấp, các thông tin liên quan đến khách hàng.

Rất mong được hợp tác lâu dài cùng sự phát triển của Quý Khách hàng.

Trân trọng!

(Người viết: Nguyễn Ngọc Châm; Ngày viết: 13/12/2025)

___________________________________

Để được tư vấn chi tiết xin vui lòng liên hệ:

Công ty Luật TNHH HTC Việt Nam

Địa chỉ: Tầng 15, Tòa nhà đa năng, số 169 Nguyễn Ngọc Vũ, phường Yên Hòa, Thành phố Hà Nội.

Điện thoại: 0989.386.729

Email: hotmail@htcvn.vn

Website: https://htcvn.vn; https://htc-law.com; https://luatsuchoban.vn