Tố giác tội phạm lừa đảo online: Thủ tục và bằng chứng cần chuẩn bị

Trong thời đại công nghệ số phát triển mạnh mẽ, các hành vi lừa đảo online ngày càng diễn ra phổ biến với nhiều thủ đoạn tinh vi như giả mạo chuyển khoản, lừa đầu tư tài chính, chiếm đoạt tài khoản mạng xã hội, giả danh cơ quan nhà nước hoặc lừa mua bán qua mạng. Không ít người vì thiếu kinh nghiệm hoặc mất cảnh giác mà trở thành nạn nhân, gây thiệt hại lớn về tài sản và tinh thần. Với đội ngũ luật sư có kinh nghiệm trong lĩnh vực hình sự và giải quyết tranh chấp dân sự, Công ty Luật TNHH HTC Việt Nam sẵn sàng hỗ trợ khách hàng trong quá trình thu thập chứng cứ, soạn thảo đơn tố giác tội phạm, làm việc với cơ quan công an và bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của người bị hại trong các vụ việc lừa đảo online.

1. Quy định pháp luật về tố giác tội phạm

1.1 Khái niệm tố giác tội phạm

Theo Điều 144 Bộ luật Tố tụng hình sự 2015, tố giác về tội phạm là việc cá nhân phát hiện và tố cáo hành vi có dấu hiệu tội phạm tới cơ quan có thẩm quyền. Tin báo về tội phạm là thông tin về vụ việc có dấu hiệu tội phạm do cơ quan, tổ chức, cá nhân cung cấp hoặc được phản ánh trên các phương tiện thông tin đại chúng. Ngoài ra, kiến nghị khởi tố là việc cơ quan nhà nước có thẩm quyền lập văn bản kèm theo tài liệu, chứng cứ liên quan gửi đến Cơ quan điều tra hoặc Viện kiểm sát có thẩm quyền để xem xét, xử lý vụ việc có dấu hiệu tội phạm.

Điều luật cũng quy định tố giác, tin báo về tội phạm có thể được thực hiện bằng lời nói hoặc bằng văn bản. Đồng thời, người cố ý tố giác, báo tin sai sự thật thì tùy tính chất, mức độ vi phạm có thể bị xử lý kỷ luật, xử phạt vi phạm hành chính hoặc truy cứu trách nhiệm hình sự theo quy định pháp luật.

Như vậy, tố giác tội phạm là việc cá nhân phát hiện hành vi có dấu hiệu tội phạm và thông báo tới cơ quan có thẩm quyền để được xem xét, giải quyết theo quy định của pháp luật.

1.2 Chủ thể có quyền tố giác

Theo Khoản 1 Điều 144 Bộ luật Tố tụng hình sự 2015, tố giác về tội phạm được xác định là việc cá nhân phát hiện và tố cáo hành vi có dấu hiệu tội phạm tới cơ quan có thẩm quyền. Như vậy, chủ thể có quyền thực hiện tố giác tội phạm theo quy định pháp luật hiện hành là cá nhân. Đây có thể là người trực tiếp bị xâm hại quyền, lợi ích hợp pháp hoặc bất kỳ cá nhân nào phát hiện hành vi có dấu hiệu tội phạm xảy ra trên thực tế.

Việc pháp luật quy định chủ thể tố giác là cá nhân nhằm tạo điều kiện để người dân chủ động tham gia vào hoạt động phòng ngừa, phát hiện và đấu tranh chống tội phạm. Khi phát hiện hành vi có dấu hiệu vi phạm pháp luật hình sự, cá nhân có quyền thông báo, tố cáo tới cơ quan có thẩm quyền để được xem xét, xác minh và xử lý theo quy định pháp luật.

2. Hồ sơ, chứng cứ cần chuẩn bị để tố giác hành vi

Trước hết, cần có đơn tố cáo hoặc bản tường trình ghi rõ họ tên, địa chỉ cư trú, số CMND/CCCD, thông tin liên hệ của người tố cáo; đồng thời trình bày cụ thể diễn biến vụ việc như hành vi lừa đảo đã xảy ra như thế nào, thời gian, địa điểm xảy ra sự việc, số tiền hoặc tài sản bị chiếm đoạt và các thông tin liên quan khác.

Bên cạnh đó, người dân nên cung cấp các chứng cứ điện tử nhằm chứng minh nội dung tố cáo, bao gồm tin nhắn SMS, Zalo, Facebook, email trao đổi, hình ảnh, video hoặc file ghi âm cuộc gọi nếu có. Đây là những tài liệu quan trọng giúp cơ quan chức năng xác minh hành vi vi phạm.

Ngoài ra, các chứng từ liên quan đến giao dịch tài chính cũng cần được chuẩn bị đầy đủ, chẳng hạn như biên lai chuyển khoản, hóa đơn, sao kê hoặc lịch sử giao dịch ngân hàng, giao dịch qua ví điện tử… nhằm chứng minh quá trình chuyển tiền và thiệt hại thực tế đã phát sinh.

Trong trường hợp có thông tin về đối tượng bị tố cáo, người tố cáo cũng nên cung cấp cho cơ quan chức năng các dữ liệu nhận diện như số điện thoại, số tài khoản ngân hàng, tài khoản mạng xã hội hoặc địa chỉ IP (nếu có) để phục vụ quá trình xác minh, điều tra và xử lý theo quy định pháp luật.

3. Quy trình giải quyết tố giác tội phạm

Bước 1: Tiếp nhận và phân loại tin báo, tố giác tội phạm: Sau khi nhận được đơn tố cáo hoặc tin báo từ người dân, cơ quan có thẩm quyền sẽ tiến hành tiếp nhận, ghi nhận thông tin và phân loại vụ việc để xác định hướng xử lý theo quy định pháp luật.

Bước 2: Yêu cầu bổ sung hồ sơ, chứng cứ (nếu cần): Trong trường hợp nội dung tố cáo chưa đầy đủ hoặc tài liệu chứng minh chưa rõ ràng, cơ quan công an có thể yêu cầu người tố cáo bổ sung thêm chứng cứ, tài liệu hoặc thông tin liên quan nhằm phục vụ quá trình xác minh.

Bước 3: Xác minh và thu thập chứng cứ: Cơ quan chức năng sẽ tiến hành xác minh nội dung tố cáo, thu thập tài liệu, chứng cứ và làm rõ các tình tiết liên quan đến vụ việc để xác định có hay không dấu hiệu vi phạm pháp luật.

Bước 4: Phối hợp với ngân hàng và nhà mạng để truy vết: Trong quá trình điều tra, cơ quan chức năng có thể liên hệ với ngân hàng để kiểm tra, phong tỏa các tài khoản có dấu hiệu nghi vấn nhằm ngăn chặn việc tẩu tán tài sản. Đồng thời, cơ quan công an cũng có thể phối hợp với các nhà mạng để truy vết số điện thoại, địa chỉ IP hoặc các tài khoản mạng xã hội liên quan đến đối tượng bị tố cáo.

Bước 5: Ra quyết định khởi tố hoặc không khởi tố vụ án: Sau khi xác minh, nếu có đủ căn cứ xác định hành vi có dấu hiệu cấu thành tội phạm, cơ quan điều tra sẽ ra quyết định khởi tố vụ án và khởi tố bị can theo quy định của pháp luật. Ngược lại, nếu không đủ căn cứ xử lý hình sự thì vụ việc có thể được xử lý hành chính hoặc lưu hồ sơ để tiếp tục theo dõi.

Bước 6: Điều tra, truy tố và xét xử vụ án: Đối với vụ án đã được khởi tố, cơ quan điều tra sẽ tiếp tục tiến hành hoạt động điều tra và hoàn thiện hồ sơ vụ án. Sau đó, hồ sơ sẽ được chuyển sang Viện kiểm sát để thực hiện chức năng truy tố và tiếp tục được đưa ra xét xử tại Tòa án theo đúng trình tự, thủ tục pháp luật nhằm bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của người bị hại.

________________________________________

Cam kết chất lượng dịch vụ:

Công ty Luật TNHH HTC Việt Nam hoạt động với phương châm tận tâm – hiệu quả – uy tín, cam kết đảm bảo chất lượng dịch vụ, cụ thể như sau:

- Đảm bảo thực hiện công việc theo đúng tiến độ đã thỏa thuận, đảm bảo tuân thủ đúng quy định pháp luật, đúng với quy tắc đạo đức và ứng xử của luật sư Việt Nam.

- Đặt quyền lợi khách hàng lên hàng đầu, nỗ lực hết mình để mang đến cho khách hàng chất lượng dịch vụ tốt nhất.

- Bảo mật thông tin mà khách hàng cung cấp, các thông tin liên quan đến khách hàng.

Rất mong được hợp tác lâu dài cùng sự phát triển của Quý Khách hàng.

Trân trọng!

(Người viết: Đỗ Minh Nguyệt; Ngày viết: 05/05/2026)

_________________________________________

Để được tư vấn chi tiết xin vui lòng liên hệ:

Công ty Luật TNHH HTC Việt Nam

Địa chỉ: Tầng 15, Tòa nhà đa năng, Số 169 Nguyễn Ngọc Vũ, phường Yên Hòa, Thành phố Hà Nội.

Điện thoại: 0989.386.729

Email: hotmail@htcvn.vn

Website: https://htcvn.vn; https://htc-law.com; https://luatsuchoban.vn