Đánh con để “dạy dỗ” đến mức nào thì có thể bị truy cứu hình sự?

Việc cha mẹ dạy dỗ, uốn nắn con cái là quyền và cũng là trách nhiệm trong quá trình nuôi dưỡng, giáo dục trẻ. Tuy nhiên, không ít trường hợp việc "dạy dỗ" vượt quá giới hạn, sử dụng bạo lực khiến trẻ bị thương tích hoặc bị tổn hại nghiêm trọng về thể chất, tinh thần. Khi đó, hành vi không chỉ là vấn đề đạo đức hay giáo dục gia đình mà còn có thể dẫn đến trách nhiệm pháp lý, thậm chí bị truy cứu trách nhiệm hình sự. Vậy pháp luật Việt Nam quy định như thế nào? Đánh con đến mức nào thì có thể bị xử lý hình sự?

1. Cha mẹ có quyền dùng bạo lực để dạy con không?

Câu trả lời là không. Theo quy định của Luật Trẻ em 2016, trẻ em có quyền được bảo vệ tính mạng, sức khỏe, danh dự, nhân phẩm và không bị bạo lực, xâm hại dưới bất kỳ hình thức nào. Bên cạnh đó, Luật Hôn nhân và Gia đình 2014 cũng quy định cha mẹ có quyền, nghĩa vụ chăm sóc, nuôi dưỡng và giáo dục con nhưng không được ngược đãi, hành hạ hoặc xâm phạm thân thể, sức khỏe, danh dự, nhân phẩm của con.

Do đó, việc lấy lý do "dạy con" không phải là căn cứ để loại trừ trách nhiệm pháp lý nếu hành vi vượt quá giới hạn mà pháp luật cho phép.

1.1. Phân biệt việc giáo dục và hành vi bạo lực

Trong thực tế, không phải mọi hành vi tác động đến con đều bị coi là vi phạm pháp luật.

Việc giáo dục con bằng các biện pháp phù hợp, không gây tổn hại đến sức khỏe, thân thể hoặc tinh thần của trẻ khác với hành vi sử dụng bạo lực, đánh đập, hành hạ hoặc đối xử tàn nhẫn.

Khi xem xét một vụ việc, cơ quan có thẩm quyền sẽ đánh giá toàn diện nhiều yếu tố như cách thức thực hiện, mức độ tác động, hậu quả xảy ra, thời gian, địa điểm, động cơ và các tình tiết khác của vụ việc.

2. Đánh con đến mức nào có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự?

Không có quy định nào xác định chỉ cần đánh bao nhiêu roi hay gây ra tỷ lệ thương tích bao nhiêu phần trăm thì đương nhiên bị truy cứu trách nhiệm hình sự.

Việc xử lý phụ thuộc vào tính chất, mức độ nguy hiểm của hành vi và hậu quả thực tế.

Tùy từng trường hợp, người thực hiện hành vi có thể bị xem xét về một hoặc nhiều tội danh theo Bộ luật Hình sự 2015.

2.1. Tội cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác

Nếu việc đánh đập làm trẻ bị thương tích hoặc tổn hại sức khỏe và đủ căn cứ theo quy định của pháp luật hình sự, người thực hiện có thể bị xem xét về tội cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác.

Việc có bị truy cứu hay không không chỉ phụ thuộc vào tỷ lệ tổn thương cơ thể mà còn phụ thuộc vào nhiều yếu tố khác như phương thức thực hiện, công cụ sử dụng, đối tượng bị xâm hại và các tình tiết định khung theo quy định của Bộ luật Hình sự.

2.2. Tội hành hạ người khác

Trong trường hợp cha mẹ hoặc người có trách nhiệm chăm sóc thường xuyên đánh đập, hành hạ, đối xử tàn ác với trẻ trong thời gian dài, mặc dù chưa gây thương tích nghiêm trọng nhưng hành vi có tính chất đối xử tàn nhẫn thì vẫn có thể bị xem xét trách nhiệm hình sự nếu đáp ứng đầy đủ các dấu hiệu cấu thành tội phạm theo quy định.

2.3. Trường hợp gây hậu quả đặc biệt nghiêm trọng

Nếu hành vi bạo lực dẫn đến hậu quả nghiêm trọng như làm trẻ tử vong hoặc gây hậu quả đặc biệt nghiêm trọng khác thì người thực hiện có thể bị xem xét về các tội danh tương ứng theo quy định của Bộ luật Hình sự.

Việc xác định chính xác tội danh sẽ phụ thuộc vào diễn biến cụ thể của từng vụ việc và kết quả điều tra của cơ quan tiến hành tố tụng.

3. Nếu chưa đến mức bị truy cứu hình sự thì có bị xử lý không?

Không phải mọi hành vi đánh con đều dẫn đến trách nhiệm hình sự, nhưng nếu xâm phạm quyền và lợi ích hợp pháp của trẻ thì người thực hiện vẫn có thể bị xử lý theo quy định của pháp luật.

Tùy từng trường hợp, người có hành vi vi phạm có thể:

- Bị xử phạt vi phạm hành chính;

- Bị áp dụng các biện pháp bảo vệ trẻ em theo quy định;

- Phải bồi thường thiệt hại nếu gây tổn thất về sức khỏe, tài sản hoặc các thiệt hại khác theo quy định của pháp luật dân sự.

- Việc áp dụng hình thức xử lý nào sẽ phụ thuộc vào tính chất, mức độ vi phạm và hậu quả thực tế của vụ việc.

4. Khi nào nên tham khảo ý kiến luật sư?

Các vụ việc liên quan đến bạo lực đối với trẻ em thường có tính chất nhạy cảm và có thể đồng thời liên quan đến nhiều lĩnh vực pháp luật như hình sự, dân sự, hôn nhân và gia đình hoặc bảo vệ trẻ em.

Việc tham khảo ý kiến luật sư nên được cân nhắc khi:

- Có dấu hiệu hành vi có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự;

- Trẻ bị thương tích hoặc có dấu hiệu bị bạo hành trong thời gian dài;

- Gia đình phát sinh tranh chấp liên quan đến quyền nuôi con;

- Có yêu cầu bồi thường thiệt hại hoặc yêu cầu bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của trẻ;

- Cần hỗ trợ làm việc với cơ quan điều tra hoặc các cơ quan có thẩm quyền khác.

Việc được tư vấn từ sớm sẽ giúp các bên đánh giá đúng bản chất vụ việc, xác định quyền và nghĩa vụ của mình, đồng thời lựa chọn phương án xử lý phù hợp với quy định của pháp luật.

Kết luận

Cha mẹ có quyền giáo dục con nhưng không có quyền sử dụng bạo lực gây xâm hại đến thân thể, sức khỏe hoặc danh dự, nhân phẩm của trẻ. Việc đánh con với mục đích "dạy dỗ" không đương nhiên bị truy cứu trách nhiệm hình sự, nhưng nếu hành vi vượt quá giới hạn, gây thương tích, hành hạ hoặc dẫn đến hậu quả nghiêm trọng thì người thực hiện có thể phải chịu trách nhiệm theo quy định của pháp luật. Vì vậy, khi phát sinh vụ việc có dấu hiệu vi phạm hoặc có tranh chấp liên quan, việc tham khảo ý kiến luật sư sẽ giúp đánh giá đúng căn cứ pháp lý và lựa chọn hướng xử lý phù hợp.

____________________________________

Cam kết chất lượng dịch vụ:

Công ty Luật TNHH HTC Việt Nam hoạt động với phương châm tận tâm – hiệu quả – uy tín, cam kết đảm bảo chất lượng dịch vụ, cụ thể như sau:

- Đảm bảo thực hiện công việc theo đúng tiến độ đã thỏa thuận, đảm bảo tuân thủ đúng quy định pháp luật, đúng với quy tắc đạo đức và ứng xử của Luật sư Việt Nam.

- Đặt quyền lợi khách hàng lên hàng đầu, nỗ lực hết mình để mang đến cho khách hàng chất lượng dịch vụ tốt nhất.

- Bảo mật thông tin mà khách hàng cung cấp, các thông tin liên quan đến khách hàng.

Rất mong được hợp tác lâu dài cùng sự phát triển của Quý Khách hàng.

Trân trọng!

(Người viết: Nguyễn Ngọc Châm; Ngày viết: 12/06/2026)

____________________________________

Để được tư vấn chi tiết xin vui lòng liên hệ:

Công ty Luật TNHH HTC Việt Nam

Địa chỉ: Tầng 4, Tòa nhà đa năng, Số 169 Nguyễn Ngọc Vũ, phường Yên Hòa, Thành phố Hà Nội

Điện thoại: 0989.386.729

Email: hotmail@htcvn.vn

Website:https://htcvn.vn; https://htc-law.com; https://luatsuchoban.vn