Đất do ông bà để lại nhưng chỉ một người đi kê khai: Các đồng thừa kế có mất quyền không?

Trong nhiều gia đình, đất đai do ông bà để lại được giao cho một người con đứng ra kê khai, quản lý hoặc làm thủ tục cấp giấy chứng nhận. Theo thời gian, việc kê khai này dễ bị hiểu nhầm là xác lập quyền sở hữu riêng, dẫn đến tranh chấp khi các đồng thừa kế khác yêu cầu chia di sản. Không ít người lo ngại rằng việc không trực tiếp kê khai sẽ làm mất quyền thừa kế của mình. Tuy nhiên, pháp luật không mặc nhiên công nhận người đi kê khai là chủ sở hữu duy nhất nếu không có căn cứ hợp pháp khác.

1. Việc một người kê khai đất có làm phát sinh quyền sở hữu riêng không?

Theo quy định của pháp luật đất đai và pháp luật về thừa kế, việc kê khai, đăng ký quyền sử dụng đất về bản chất là thủ tục hành chính nhằm ghi nhận hiện trạng sử dụng đất, không phải là căn cứ duy nhất để xác lập quyền sở hữu hoặc quyền sử dụng hợp pháp. Trong trường hợp đất là di sản do ông bà để lại, quyền của các đồng thừa kế phát sinh từ thời điểm mở thừa kế, không phụ thuộc vào việc ai là người trực tiếp đứng ra kê khai.

Trong thực tiễn, nhiều trường hợp một người đại diện gia đình đi kê khai để tránh bỏ sót quyền lợi hoặc do yêu cầu của chính quyền địa phương tại thời điểm đó. Nếu không có văn bản thỏa thuận phân chia di sản thừa kế, không có việc tặng cho hoặc từ chối nhận di sản theo đúng quy định, thì việc một người kê khai không làm mất quyền của các đồng thừa kế khác. Luật sư khi tham gia vụ việc thường làm rõ bối cảnh kê khai, mục đích của việc đứng tên và ý chí chung của các thành viên trong gia đình tại thời điểm thực hiện thủ tục.

2. Khi nào đồng thừa kế có nguy cơ bị hạn chế hoặc mất quyền?

Mặc dù việc không kê khai không đồng nghĩa với việc mất quyền, nhưng trong một số trường hợp, quyền của đồng thừa kế có thể bị hạn chế nếu tồn tại các căn cứ pháp lý khác. Chẳng hạn, khi người đứng tên đã được cấp giấy chứng nhận và sau đó thực hiện các giao dịch chuyển nhượng hợp pháp cho bên thứ ba ngay tình, việc bảo vệ quyền của các đồng thừa kế còn lại sẽ trở nên phức tạp hơn. Ngoài ra, nếu các đồng thừa kế biết việc kê khai di sản nhưng trong thời gian dài không có ý kiến, không thực hiện quyền yêu cầu chia di sản, thì có thể phát sinh tranh chấp về thời hiệu.

Bộ luật Dân sự quy định thời hiệu yêu cầu chia di sản là 30 năm đối với bất động sản. Hết thời hạn này, quyền yêu cầu chia di sản có thể bị hạn chế, nhưng không đồng nghĩa với việc mất hoàn toàn quyền lợi nếu vẫn có căn cứ xác lập quyền sở hữu chung. Luật sư trong các vụ việc này thường đánh giá kỹ mốc thời gian, quá trình quản lý sử dụng đất và các giao dịch phát sinh để xác định còn hay không khả năng bảo vệ quyền cho thân chủ.

3. Vai trò luật sư trong việc bảo vệ quyền của các đồng thừa kế

Khi phát sinh tranh chấp, luật sư đóng vai trò then chốt trong việc xác định bản chất pháp lý của thửa đất, làm rõ đây là di sản chung hay tài sản riêng của người đứng tên. Việc thu thập hồ sơ địa chính, giấy tờ kê khai qua các thời kỳ, cùng với lời khai của các thành viên trong gia đình giúp tái hiện đầy đủ quá trình quản lý và sử dụng đất. Trên cơ sở đó, luật sư xây dựng lập luận chứng minh quyền thừa kế hợp pháp của các đồng thừa kế.

Bên cạnh việc khởi kiện yêu cầu chia di sản, luật sư còn tư vấn các phương án thương lượng, thỏa thuận nhằm hạn chế xung đột gia đình và rút ngắn thời gian giải quyết. Việc xử lý đúng hướng ngay từ đầu giúp các đồng thừa kế tránh nguy cơ mất quyền hoặc bị bất lợi khi vụ việc kéo dài, đồng thời đảm bảo quyền lợi được bảo vệ theo đúng tinh thần của pháp luật thừa kế.

_____________________________________

Cam kết chất lượng dịch vụ:

Công ty Luật TNHH HTC Việt Nam hoạt động với phương châm tận tâm – hiệu quả – uy tín, cam kết đảm bảo chất lượng dịch vụ, cụ thể như sau:

- Đảm bảo thực hiện công việc theo đúng tiến độ đã thỏa thuận, đảm bảo tuân thủ đúng quy định pháp luật, đúng với quy tắc đạo đức và ứng xử của Luật sư Việt Nam.

- Đặt quyền lợi khách hàng lên hàng đầu, nỗ lực hết mình để mang đến cho khách hàng chất lượng dịch vụ tốt nhất.

- Bảo mật thông tin mà khách hàng cung cấp, các thông tin liên quan đến khách hàng.

Rất mong được hợp tác lâu dài cùng sự phát triển của Quý Khách hàng.

Trân trọng!

(Người viết: Nguyễn Văn Tuấn; Ngày viết: 20/12/2025)

___________________________________

Để được tư vấn chi tiết xin vui lòng liên hệ:

Công ty Luật TNHH HTC Việt Nam

Địa chỉ: Tầng 15, Tòa nhà đa năng, số 169 Nguyễn Ngọc Vũ, phường Yên Hòa, Thành phố Hà Nội.

Điện thoại: 0989.386.729

Email: hotmail@htcvn.vn

Website: https://htcvn.vn; https://htc-law.com; https://luatsuchoban.vn