Tội danh khi bán hàng giả trên sàn thương mại điện tử

Trong bối cảnh thương mại điện tử phát triển, hành vi bán hàng giả trên các sàn online ngày càng phổ biến và tiềm ẩn nhiều rủi ro pháp lý. Theo quy định pháp luật, người vi phạm có thể bị truy cứu về tội “sản xuất, buôn bán hàng giả” với mức xử lý nghiêm khắc tùy theo tính chất, mức độ. Để hạn chế rủi ro và đảm bảo tuân thủ pháp luật, việc tham vấn ý kiến chuyên gia là rất cần thiết. Công ty TNHH HTC Việt Nam sẵn sàng hỗ trợ tư vấn, đánh giá và đưa ra giải pháp pháp lý phù hợp cho các cá nhân, tổ chức kinh doanh trên nền tảng thương mại điện tử.

1. Quy định pháp luật về bán hàng trên thương mại điện tử

1.1 Khái niệm thương mại điện tử

Thương mại điện tử (e-commerce) được hiểu là quá trình thực hiện các hoạt động mua bán hàng hóa và cung ứng dịch vụ thông qua các phương tiện điện tử, trong đó Internet đóng vai trò là nền tảng trung tâm. Đây không chỉ đơn giản là việc người bán và người mua tiến hành giao dịch trực tuyến, mà còn là một hệ sinh thái bao gồm nhiều công đoạn liên quan chặt chẽ với nhau. Cụ thể, thương mại điện tử bao hàm cả quá trình giới thiệu, quảng bá sản phẩm đến khách hàng thông qua các kênh số; thực hiện các phương thức thanh toán điện tử một cách nhanh chóng và thuận tiện; quản lý đơn hàng từ khi phát sinh cho đến khi hoàn tất giao dịch; cũng như duy trì hoạt động chăm sóc khách hàng sau bán hàng trên các nền tảng kỹ thuật số.

1.2 Danh mục hàng hóa cấm kinh doanh

Căn cứ theo quy định tại Luật Đầu tư 2020, cụ thể là Điều 6 về ngành, nghề cấm đầu tư kinh doanh, pháp luật đã xác định rõ những hoạt động không được phép thực hiện nhằm bảo đảm trật tự, an toàn xã hội và lợi ích chung.

Theo đó, khoản 1 của điều luật quy định các hoạt động bị nghiêm cấm trong lĩnh vực đầu tư kinh doanh bao gồm: việc kinh doanh các chất ma túy theo danh mục được liệt kê tại Phụ lục I của Luật; kinh doanh các loại hóa chất, khoáng vật thuộc danh mục tại Phụ lục II; kinh doanh mẫu vật của các loài động vật, thực vật hoang dã có nguồn gốc khai thác từ tự nhiên nằm trong Phụ lục I của Công ước về buôn bán quốc tế các loài nguy cấp, cũng như các loài thực vật rừng, động vật rừng và thủy sản nguy cấp, quý, hiếm Nhóm I có nguồn gốc từ tự nhiên theo quy định tại Phụ lục III của Luật. Bên cạnh đó, pháp luật còn nghiêm cấm các hoạt động như kinh doanh mại dâm; mua bán người, mô, xác, bộ phận cơ thể người và bào thai người; các hoạt động kinh doanh liên quan đến sinh sản vô tính trên người; kinh doanh pháo nổ; cũng như kinh doanh dịch vụ đòi nợ.

Ngoài ra, tại khoản 2 của Điều 6 cũng quy định rõ rằng đối với các sản phẩm thuộc các điểm a, b và c nêu trên, việc sản xuất và sử dụng vẫn có thể được thực hiện trong những trường hợp đặc thù như phục vụ phân tích, kiểm nghiệm, nghiên cứu khoa học, mục đích y tế, sản xuất dược phẩm, điều tra tội phạm hoặc bảo đảm quốc phòng, an ninh. Tuy nhiên, các hoạt động này phải tuân thủ theo quy định cụ thể của Chính phủ.

2. Các chiêu trò bán hàng giả trên sàn thương mại điện tử

Trước hết là việc “treo đầu dê bán thịt chó”. Người bán đăng hình ảnh sản phẩm chính hãng, thậm chí lấy từ website của thương hiệu lớn, nhưng khi giao hàng lại là sản phẩm kém chất lượng hoặc hàng nhái. Người mua nếu không kiểm tra kỹ rất dễ bị nhầm lẫn. Một thủ đoạn khác là cố tình đặt tên sản phẩm gây hiểu nhầm. Thay vì ghi rõ là hàng giả, họ sử dụng các cụm từ như “like auth”, “super fake”, “rep 1:1”, hoặc viết sai chính tả tên thương hiệu để lách kiểm duyệt của sàn và đánh lừa người tiêu dùng.

Ngoài ra, nhiều shop còn tạo dựng uy tín ảo bằng cách mua đánh giá (review), tự tạo đơn hàng nội bộ hoặc thuê người đánh giá tích cực. Nhìn bề ngoài, gian hàng có vẻ rất uy tín với hàng nghìn lượt mua và phản hồi tốt, nhưng thực chất chất lượng sản phẩm không tương xứng. Một chiêu trò khá phổ biến nữa là trộn hàng thật và hàng giả. Ban đầu, người bán có thể giao hàng đúng chất lượng để lấy niềm tin, sau đó dần thay thế bằng hàng giả khi đã có lượng khách ổn định. Bên cạnh đó, họ còn lợi dụng chính sách đổi trả của sàn. Khi bị phản ánh, người bán nhanh chóng hoàn tiền hoặc đổi hàng để tránh bị khiếu nại chính thức, từ đó hạn chế nguy cơ bị khóa gian hàng.

Cuối cùng, nhiều đối tượng thường xuyên “đổi tên, đổi shop”. Khi bị báo cáo hoặc đánh giá xấu, họ sẽ đóng shop cũ và mở shop mới với tên khác, tiếp tục hành vi vi phạm, khiến việc kiểm soát trở nên khó khăn hơn. Những thủ đoạn này không chỉ gây thiệt hại cho người tiêu dùng mà còn tiềm ẩn rủi ro pháp lý lớn cho chính người bán, bởi hành vi buôn bán hàng giả có thể bị xử lý nghiêm theo quy định pháp luật.

3. Trách nhiệm pháp lý khi buôn bán hàng giả trên sàn thương mại điện tử

3.1 Trách nhiệm hành chính

Về xử phạt hành chính, hành vi buôn bán hàng giả trên sàn thương mại điện tử được điều chỉnh chủ yếu theo Nghị định 98/2020/NĐ-CP (sửa đổi, bổ sung bởi Nghị định 24/2025/NĐ-CP). Theo quy định này, cá nhân hoặc tổ chức kinh doanh hàng giả sẽ bị xử phạt tiền với mức phạt phụ thuộc vào giá trị hàng hóa vi phạm, có thể từ vài triệu đồng đến hàng trăm triệu đồng trong những trường hợp nghiêm trọng hoặc tái phạm. Đối với tổ chức, mức phạt thường cao hơn, thông thường gấp đôi so với cá nhân.

Không chỉ dừng lại ở hình phạt tiền, pháp luật còn áp dụng nhiều biện pháp bổ sung nhằm xử lý triệt để hành vi vi phạm. Cụ thể, người vi phạm có thể bị tịch thu toàn bộ tang vật, phương tiện liên quan, buộc tiêu hủy hàng giả, đồng thời phải nộp lại khoản lợi nhuận bất hợp pháp có được từ việc kinh doanh. Trong một số trường hợp, cơ quan có thẩm quyền còn có thể đình chỉ hoạt động kinh doanh trong thời hạn nhất định hoặc tước quyền sử dụng giấy phép.

Đặc biệt, trong môi trường thương mại điện tử, ngoài các chế tài của Nhà nước, người bán còn có thể bị sàn áp dụng các biện pháp nội bộ như gỡ bỏ sản phẩm vi phạm, khóa gian hàng hoặc hạn chế quyền kinh doanh. Điều này cho thấy, ngay cả khi chưa bị truy cứu trách nhiệm hình sự, việc buôn bán hàng giả vẫn dẫn đến những hậu quả pháp lý và thiệt hại đáng kể đối với người kinh doanh.

3.2 Trách nhiệm hình sự

Về trách nhiệm hình sự, hành vi buôn bán hàng giả trên sàn thương mại điện tử có thể bị truy cứu theo quy định của Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi, bổ sung 2017), điển hình là “Tội sản xuất, buôn bán hàng giả” tại Điều 192.

Theo đó, khi hành vi có đủ yếu tố cấu thành tội phạm, người vi phạm có thể bị áp dụng các hình phạt như phạt tiền, cải tạo không giam giữ hoặc phạt tù. Mức hình phạt sẽ tăng nặng trong các trường hợp như phạm tội có tổ chức, buôn bán với số lượng lớn, thu lợi bất chính cao hoặc gây thiệt hại nghiêm trọng cho người tiêu dùng. Đối với các loại hàng giả đặc biệt như thực phẩm, thuốc chữa bệnh, mỹ phẩm… pháp luật còn quy định các tội danh riêng với khung hình phạt nghiêm khắc hơn, có thể lên đến nhiều năm tù.

Ngoài hình phạt chính, người phạm tội còn có thể bị áp dụng các hình phạt bổ sung như phạt tiền, cấm hành nghề hoặc cấm kinh doanh trong một thời hạn nhất định. Như vậy, khi vượt qua ngưỡng xử phạt hành chính, hành vi buôn bán hàng giả trên môi trường thương mại điện tử sẽ phải chịu trách nhiệm hình sự với chế tài rất nghiêm khắc, nhằm bảo vệ thị trường và quyền lợi người tiêu dùng.

____________________________________________________

Cam kết chất lượng dịch vụ:

Công ty Luật TNHH HTC Việt Nam hoạt động với phương châm tận tâm – hiệu quả – uy tín, cam kết đảm bảo chất lượng dịch vụ, cụ thể như sau:

- Đảm bảo thực hiện công việc theo đúng tiến độ đã thỏa thuận, đảm bảo tuân thủ đúng quy định pháp luật, đúng với quy tắc đạo đức và ứng xử của luật sư Việt Nam.

- Đặt quyền lợi khách hàng lên hàng đầu, nỗ lực hết mình để mang đến cho khách hàng chất lượng dịch vụ tốt nhất.

- Bảo mật thông tin mà khách hàng cung cấp, các thông tin liên quan đến khách hàng.

Rất mong được hợp tác lâu dài cùng sự phát triển của Quý Khách hàng.

Trân trọng!

(Người viết: Đỗ Minh Nguyệt; Ngày viết: 22/04/2026)

____________________________________________________

Để được tư vấn chi tiết xin vui lòng liên hệ:

Công ty Luật TNHH HTC Việt Nam

Địa chỉ: Tầng 15, Tòa nhà đa năng, Số 169 Nguyễn Ngọc Vũ, phường Yên Hòa, Thành phố Hà Nội.

Điện thoại: 0989.386.729

Email: hotmail@htcvn.vn

Website: https://htcvn.vn; https://htc-law.com; https://luatsuchoban.vn