Thủ tục xin cấp sổ đỏ cho đất do cha mẹ để lại chưa có di chúc

Trong thực tế, rất nhiều trường hợp cha mẹ qua đời để lại đất đai nhưng chưa từng làm di chúc, thậm chí đất chưa được cấp sổ đỏ. Điều này khiến con cái và những người thừa kế gặp nhiều lúng túng khi làm thủ tục đứng tên quyền sử dụng đất.

Vậy đất do cha mẹ để lại chưa có di chúc có xin cấp sổ đỏ được không? Ai có quyền đứng tên? Thủ tục thực hiện như thế nào? Bài viết dưới đây sẽ hướng dẫn chi tiết theo đúng quy định pháp luật hiện hành.

1. Đất do cha mẹ để lại chưa có di chúc có được xin cấp sổ đỏ không?

Theo quy định của pháp luật đất đai và pháp luật dân sự, trường hợp cha mẹ mất không để lại di chúc thì quyền sử dụng đất (nếu đủ điều kiện) sẽ được chia thừa kế theo pháp luật.

Mặc dù đất đai thuộc sở hữu toàn dân, nhưng quyền sử dụng đất hợp pháp của cha mẹ vẫn được xác định là di sản thừa kế. Do đó, những người thừa kế hợp pháp có quyền làm thủ tục khai nhận thừa kế và xin cấp sổ đỏ đối với phần đất được hưởng.

2. Ai là người có quyền xin cấp sổ đỏ đối với đất do cha mẹ để lại?

Theo Điều 650 và Điều 651 Bộ luật Dân sự 2015, khi cha mẹ mất không để lại di chúc, di sản được chia theo pháp luật cho những người thuộc hàng thừa kế.

Hàng thừa kế thứ nhất gồm:

Vợ hoặc chồng của người đã chết;

Cha đẻ, mẹ đẻ; cha nuôi, mẹ nuôi;

Con đẻ, con nuôi của người chết.

Những người thừa kế cùng hàng sẽ được hưởng phần di sản bằng nhau. Chỉ khi không còn ai ở hàng thừa kế trước thì người ở hàng thừa kế sau mới được hưởng.

Người xin cấp sổ đỏ phải là người thừa kế hợp pháp, hoặc được các đồng thừa kế khác thỏa thuận để đứng tên.

3. Điều kiện để đất do cha mẹ để lại được cấp sổ đỏ

Theo Điều 188 Luật Đất đai 2013, quyền sử dụng đất được phép thực hiện các quyền (trong đó có thừa kế, cấp sổ đỏ) khi đáp ứng các điều kiện sau:

Có Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất hoặc đủ điều kiện để được cấp Giấy chứng nhận;

Đất không có tranh chấp;

Quyền sử dụng đất không bị kê biên để bảo đảm thi hành án;

Đất còn thời hạn sử dụng.

Trường hợp đất chưa có sổ đỏ, người thừa kế cần chứng minh cha mẹ là người sử dụng đất ổn định, hợp pháp (thông qua giấy tờ đất, xác nhận của địa phương, quá trình sử dụng thực tế…).

4. Thủ tục xin cấp sổ đỏ cho đất do cha mẹ để lại chưa có di chúc

Để được đứng tên sổ đỏ, người thừa kế cần thực hiện 02 bước bắt buộc sau:

Bước 1: Khai nhận và phân chia di sản thừa kế tại Văn phòng công chứng

Đây là bước bắt buộc để xác lập quyền thừa kế hợp pháp.

Hồ sơ cần chuẩn bị gồm:

Giấy tờ chứng minh quyền sử dụng đất của cha mẹ (nếu có);

Giấy chứng tử của cha mẹ;

CMND/CCCD, hộ khẩu của những người thừa kế;

Giấy tờ chứng minh quan hệ thừa kế (giấy khai sinh, đăng ký kết hôn…);

Dự thảo văn bản khai nhận hoặc thỏa thuận phân chia di sản thừa kế.

Văn phòng công chứng sẽ thực hiện niêm yết công khai 15 ngày tại UBND cấp xã nơi cư trú cuối cùng của người đã mất và nơi có đất để đảm bảo không có tranh chấp.

Sau thời gian niêm yết, nếu không phát sinh khiếu nại, tranh chấp, công chứng viên sẽ công chứng văn bản khai nhận và phân chia di sản thừa kế.

Bước 2: Xin cấp sổ đỏ (đăng ký lần đầu hoặc đăng ký biến động)

Sau khi có văn bản thừa kế đã công chứng, người thừa kế thực hiện thủ tục tại Văn phòng đăng ký đất đai nơi có đất.

Hồ sơ gồm:

Văn bản khai nhận và phân chia di sản thừa kế đã công chứng;

Giấy tờ về thửa đất;

CMND/CCCD của người đề nghị cấp sổ;

Đơn đăng ký, cấp Giấy chứng nhận theo mẫu.

Thời gian giải quyết thông thường không quá 10 ngày làm việc (không tính thời gian xác minh, niêm yết).

5. Có phải nộp thuế khi xin cấp sổ đỏ do thừa kế không?

Theo quy định pháp luật thuế hiện hành, việc nhận thừa kế quyền sử dụng đất giữa: Cha mẹ với con; Vợ với chồng; Ông bà với cháu; Anh chị em ruột với nhau.

Được miễn thuế thu nhập cá nhân và lệ phí trước bạ khi làm thủ tục cấp sổ đỏ.

6. Những vướng mắc thường gặp khi xin cấp sổ đỏ thừa kế không có di chúc

Trong thực tế, thủ tục này thường gặp các khó khăn như:

Đất chưa có giấy tờ pháp lý rõ ràng;

Có người thừa kế ở xa, mất tích hoặc không hợp tác;

Phát sinh tranh chấp giữa các đồng thừa kế;

Cha mẹ mất đã lâu, hồ sơ thất lạc.

Những trường hợp này nếu không xử lý đúng trình tự pháp luật sẽ kéo dài thời gian, thậm chí không xin được sổ đỏ.

7. Kết luận

Thủ tục xin cấp sổ đỏ cho đất do cha mẹ để lại chưa có di chúc là quy trình pháp lý bắt buộc phải thực hiện đúng trình tự thừa kế theo pháp luật. Người thừa kế cần xác định rõ đối tượng hưởng thừa kế, điều kiện của thửa đất và thực hiện đầy đủ các bước công chứng, đăng ký đất đai theo quy định.

Trong trường hợp hồ sơ phức tạp hoặc có tranh chấp, việc tham vấn luật sư chuyên về đất đai – thừa kế sẽ giúp tiết kiệm thời gian và bảo vệ tốt nhất quyền lợi hợp pháp.

__________________________________

Cam kết chất lượng dịch vụ:

Công ty Luật TNHH HTC Việt Nam hoạt động với phương châm tận tâm – hiệu quả – uy tín, cam kết đảm bảo chất lượng dịch vụ, cụ thể như sau:

- Đảm bảo thực hiện công việc theo đúng tiến độ đã thỏa thuận, đảm bảo tuân thủ đúng quy định pháp luật, đúng với quy tắc đạo đức và ứng xử của luật sư Việt Nam.

- Đặt quyền lợi khách hàng lên hàng đầu, nỗ lực hết mình để mang đến cho khách hàng chất lượng dịch vụ tốt nhất.

- Bảo mật thông tin mà khách hàng cung cấp, các thông tin liên quan đến khách hàng.

Rất mong được hợp tác lâu dài cùng sự phát triển của Quý Khách hàng.

Trân trọng!

(Người viết: Nguyễn Hồng Anh ; Ngày viết: 26/12/2025)

______________________________________

Để được tư vấn chi tiết xin vui lòng liên hệ:

Công ty Luật TNHH HTC Việt Nam

Địa chỉ: Tầng 15, Tòa nhà đa năng, Số 169 Nguyễn Ngọc Vũ, phường Yên Hòa, Thành phố Hà Nội.

Điện thoại: 0989.386.729

Email: hotmail@htcvn.vn

Website: https://htcvn.vn; https://htc-law.com; https://luatsuchoban.vn