Tài sản số trong hôn nhân: Khi ly hôn, ai là chủ sở hữu hợp pháp?

Trong kỷ nguyên số, tài sản trong hôn nhân không còn giới hạn ở nhà đất hay tiền mặt mà còn bao gồm tiền ảo, ví điện tử, tài khoản trực tuyến và các quyền tài sản số. Khi ly hôn, việc xác định quyền sở hữu và phân chia tài sản số trở nên phức tạp do đặc tính ẩn danh, dễ chuyển dịch và khó kiểm soát.

Thực tế cho thấy, nếu không hiểu rõ quy định pháp luật về tài sản chung – tài sản riêng và cách chứng minh quyền sở hữu đối với tài sản số, các bên rất dễ gặp bất lợi hoặc phát sinh tranh chấp kéo dài. Đây là vấn đề ngày càng phổ biến nhưng vẫn còn nhiều khoảng trống trong nhận thức và áp dụng pháp luật. Bài viết dưới đây sẽ làm rõ cách xác định, chứng minh và phân chia tài sản số khi ly hôn, đồng thời chỉ ra những rủi ro pháp lý cần lưu ý để bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của các bên một cách hiệu quả.

1. Pháp luật quy định như thế nào về tài sản số?

1.1 Khái niệm tài sản số

Tài sản số là khái niệm dùng để chỉ các loại tài sản tồn tại dưới dạng dữ liệu điện tử và được vận hành trong môi trường số. Khác với tài sản truyền thống có hình thái vật chất cụ thể, tài sản số không tồn tại hữu hình. Đây là thuật ngữ bao trùm, phản ánh xu hướng số hóa tài sản trong nền kinh tế internet.

Pháp luật Việt Nam đã có bước tiến quan trọng khi ghi nhận khái niệm này tại Nghị quyết 05/2025/NQ-CP của Chính phủ. Cụ thể, khoản 1 Điều 3 của nghị quyết quy định tài sản số là tài sản theo quy định của Bộ luật Dân sự, được thể hiện dưới dạng dữ liệu số, được tạo lập, phát hành, lưu trữ, chuyển giao và xác thực bởi công nghệ số trên môi trường điện tử.

Từ đó có thể thấy, tài sản số không chỉ giới hạn ở tiền mã hóa mà còn bao gồm nhiều dạng khác nhau như dữ liệu kỹ thuật số, nội dung số, quyền sở hữu trí tuệ, token blockchain hoặc các tài sản được token hóa.

1.2 Giá trị pháp lý của tài sản số

Theo Điều 105 và 115 Bộ luật Dân sự 2015, tài sản được hiểu là vật, tiền, giấy tờ có giá và quyền tài sản, trong đó bất động sản và động sản có thể là hiện có hoặc hình thành trong tương lai, còn quyền tài sản là những quyền có thể quy đổi thành tiền, ví dụ như quyền sở hữu trí tuệ, quyền sử dụng đất, hay các quyền tài sản khác.

Việc thanh toán không dùng tiền mặt, theo quy định của Nghị định 101/2012/NĐ-CP và được sửa đổi, bổ sung bởi Nghị định 80/2016/NĐ-CP, chỉ bao gồm một số phương tiện cụ thể như séc, lệnh chi, ủy nhiệm chi, nhờ thu, ủy nhiệm thu, thẻ ngân hàng và các phương tiện thanh toán khác được Ngân hàng Nhà nước công nhận. Những phương tiện thanh toán không thuộc danh sách này đều được coi là không hợp pháp.

Vì vậy, các loại tài sản điện tử như bitcoin không được xem là tài sản hợp pháp cũng như không được coi là phương tiện thanh toán không dùng tiền mặt theo quy định hiện hành. Chúng không có giá trị pháp lý trong các giao dịch thanh toán tại Việt Nam.

2. Tài sản số khi ly hôn được phân chia như thế nào?

Như đã nói trên, các loại tài sản điện tử như bitcoin... không được xem là tài sản hợp pháp cũng như không được coi là phương tiện thanh toán không dùng tiền mặt theo quy định hiện hành. Tuy nhiên, theo quy định tại Điều 33 Luật Hôn nhân và Gia đình năm 2014 thì tài sản chung của vợ chồng bao gồm tất cả những gì mà vợ chồng tạo ra trong thời gian hôn nhân, cũng như các khoản thu nhập từ lao động, sản xuất, kinh doanh.

Vì vậy, nếu một hoạt động kinh doanh trực tuyến diễn ra trong thời kỳ hôn nhân, thì thu nhập phát sinh từ hoạt động đó về nguyên tắc vẫn có thể được coi là tài sản chung của vợ chồng, dù tài khoản thực hiện giao dịch hoặc đứng tên ai đi chăng nữa.

3. Rủi ro khi tranh chấp tài sản số khi ly hôn

Khi ly hôn, việc phân chia tài sản đã trở nên phức tạp hơn với sự xuất hiện của các loại tài sản kỹ thuật số. Dù giá trị thực tế có thể lớn, nhưng tính chất đặc thù của những tài sản này khiến việc xác định quyền sở hữu, chứng minh nguồn gốc hình thành và ngăn chặn hành vi che giấu trở thành thách thức không nhỏ cho các bên và cả Tòa án. Dưới đây là một số những rủi ro khi tranh chấp tài sản số khi ly hôn.

3.1 Rủi ro trong xác định quyền sở hữu

Khác với tiền mặt hay các loại tài sản hữu hình truyền thống, tài sản số không được thể hiện qua giấy tờ hay chứng từ cụ thể mà chủ yếu được lưu trữ dưới dạng dữ liệu trên các ví điện tử hoặc tài khoản tại sàn giao dịch. Chính đặc điểm “phi vật chất” và phụ thuộc vào công nghệ này khiến việc kiểm soát, xác minh và chứng minh quyền sở hữu trở nên khó khăn hơn rất nhiều so với tài sản thông thường.

3.2 Rủi ro trong việc chứng minh tài sản hình thành trong hôn nhân

Theo Điều 33 Luật Hôn nhân và Gia đình 2014, tài sản hình thành trong thời kỳ hôn nhân là tài sản chung, trừ khi chứng minh được là tài sản riêng. Với loại tài sản số, việc xác định nguồn vốn ban đầu, lợi nhuận phát sinh trong hôn nhân hay vốn riêng trước hôn nhân rất khó. Một bên có thể coi lợi nhuận là tài sản riêng, nhưng bên kia không thể kiểm chứng nếu thiếu lịch sử giao dịch hay chứng cứ liên quan, dẫn đến tranh chấp và cần sự can thiệp của Tòa án cùng chuyên gia tài chính.

3.3 Rủi ro do hành vi che giấu tài sản

Tranh chấp liên quan đến tiền ảo thường phát sinh trong những tình huống một bên có hành vi che giấu hoặc tẩu tán tài sản nhằm tránh nghĩa vụ phân chia. Do đặc thù của tài sản số là tồn tại trên môi trường điện tử, dễ dàng chuyển giao và khó kiểm soát, nhiều trường hợp một bên đã chủ động chuyển tiền ảo sang các ví điện tử khác, sử dụng nhiều tài khoản trung gian hoặc thậm chí thao túng, làm sai lệch lịch sử giao dịch để gây khó khăn cho việc xác minh. Những hành vi này không chỉ khiến bên còn lại gặp bất lợi trong việc chứng minh quyền sở hữu mà còn làm gia tăng nguy cơ mất quyền lợi hợp pháp đối với phần tài sản đáng lẽ được hưởng.

4. Vai trò của luật sư trong việc giải quyết tình huống

Trong các vụ tranh chấp liên quan đến tiền ảo, luật sư đóng vai trò quan trọng trong việc bảo vệ quyền lợi cho khách hàng. Trước hết, họ sẽ tư vấn pháp lý, giúp khách hàng hiểu rõ các quy định về tài sản chung, tài sản riêng và các nguyên tắc chia tài sản khi có tiền ảo, đồng thời đề xuất các chiến lược thu thập chứng cứ và lập kế hoạch trình bày trước Tòa án. Bên cạnh đó, luật sư còn hỗ trợ kiểm tra, xác minh chứng cứ bằng cách phối hợp với chuyên gia kỹ thuật và tài chính để kiểm tra lịch sử giao dịch, sao kê ví điện tử, xác định nguồn gốc tài sản và lợi nhuận phát sinh trong thời kỳ hôn nhân.

Ngoài ra, luật sư tham gia đàm phán giữa các bên nhằm hướng tới thỏa thuận công bằng, đồng thời đại diện khách hàng tại Tòa án, trình bày bằng chứng và lập luận pháp lý để bảo vệ quyền lợi hợp pháp. Họ cũng giúp ngăn chặn các hành vi gian lận hoặc che giấu tài sản, như việc chuyển coin sang ví khác hay thao túng thông tin giao dịch, đảm bảo quá trình chia tài sản diễn ra minh bạch và công bằng. Nhờ sự hỗ trợ của luật sư, việc giải quyết tranh chấp tiền ảo trong hôn nhân trở nên rõ ràng hơn, giảm thiểu rủi ro thiệt hại và giúp Tòa án có cơ sở đánh giá công bằng các tài sản kỹ thuật số.

_________________________________________________________

Cam kết chất lượng dịch vụ:

Công ty Luật TNHH HTC Việt Nam hoạt động với phương châm tận tâm – hiệu quả – uy tín, cam kết đảm bảo chất lượng dịch vụ, cụ thể như sau:

- Đảm bảo thực hiện công việc theo đúng tiến độ đã thỏa thuận, đảm bảo tuân thủ đúng quy định pháp luật, đúng với quy tắc đạo đức và ứng xử của luật sư Việt Nam.

- Đặt quyền lợi khách hàng lên hàng đầu, nỗ lực hết mình để mang đến cho khách hàng chất lượng dịch vụ tốt nhất.

- Bảo mật thông tin mà khách hàng cung cấp, các thông tin liên quan đến khách hàng.

Rất mong được hợp tác lâu dài cùng sự phát triển của Quý Khách hàng.

Trân trọng!

(Người viết: Đỗ Minh Nguyệt; Ngày viết: 24/03/2026)

_________________________________________________________

Để được tư vấn chi tiết xin vui lòng liên hệ:

Công ty Luật TNHH HTC Việt Nam

Địa chỉ: Tầng 15, Tòa nhà đa năng, Số 169 Nguyễn Ngọc Vũ, phường Yên Hòa, Thành phố Hà Nội.

Điện thoại: 0989.386.729

Email: hotmail@htcvn.vn

Website: https://htcvn.vn; https://htc-law.com; https://luatsuchoban.vn