Người thân bị khởi tố, tạm giam: Gia đình cần chuẩn bị những gì để bảo vệ quyền lợi?

Khi người thân bị khởi tố, tạm giam, nhiều gia đình chỉ biết chờ đợi mà không hay rằng mỗi quyết định trong giai đoạn này đều có thể ảnh hưởng đến quyền và lợi ích hợp pháp của người thân. Vậy cần chuẩn bị những gì để bảo vệ quyền lợi một cách đúng pháp luật? Cùng tìm hiểu trong bài viết dưới đây.

1. Tạm giam là gì ?

Căn cứ Điều 109 Bộ luật Tố tụng Hình sự 2015 quy định các biện pháp ngăn chặn bao gồm:

- Để kịp thời ngăn chặn tội phạm hoặc khi có căn cứ chứng tỏ người bị buộc tội sẽ gây khó khăn cho việc điều tra, truy tố, xét xử hoặc sẽ tiếp tục phạm tội hoặc để bảo đảm thi hành án, cơ quan, người có thẩm quyền tiến hành tố tụng trong phạm vi thẩm quyền của mình có thể áp dụng biện pháp giữ người trong trường hợp khẩn cấp, bắt, tạm giữ, tạm giam, bảo lĩnh, đặt tiền để bảo đảm, cấm đi khỏi nơi cư trú, tạm hoãn xuất cảnh.

- Các trường hợp bắt người gồm bắt người bị giữ trong trường hợp khẩn cấp, bắt người phạm tội quả tang, bắt người đang bị truy nã, bắt bị can, bị cáo để tạm giam, bắt người bị yêu cầu dẫn độ.

Theo đó, có thể hiểu tạm giam là một trong các biện pháp ngăn chặn tội phạm hoặc khi có căn cứ chứng minh người bị buộc tội sẽ gây khó khăn trong việc điều tra, truy tố và xét xử hoặc người bị buộc tội sẽ tiếp tục phạm tội hoặc để bảo đảm thi hành án.

2. Các bước chuẩn bị khi người thân bị khởi tố, tạm giam

Bước 1: Xác thực thông tin và văn bản pháp lý từ cơ quan công an

Theo luật định, trong thời hạn 24 giờ kể từ khi ra quyết định tạm giữ, cơ quan điều tra phải giao quyết định đó cho người bị tạm giữ và gửi thông báo cho gia đình họ.

- Việc cần làm: Yêu cầu cán bộ thực thi nhiệm vụ cung cấp rõ thông tin: Ai là người ra lệnh bắt/tạm giữ? Người thân của bạn đang bị giữ tại Trại tạm giam hay Nhà tạm giữ của quận/huyện nào? Lý do tạm giữ cụ thể là gì ?

Bước 2: Chuẩn bị nhu yếu phẩm và tiền lưu ký

Người bị tạm giữ sẽ phải thay đổi môi trường sống đột ngột và chịu áp lực tâm lý nặng nề. Việc gia đình tiếp tế kịp thời là nguồn động viên rất lớn.

- Việc cần làm: Đến trực tiếp nơi người thân đang bị giữ để gửi các nhu yếu phẩm cơ bản được phép theo quy định của nhà tạm giữ. Đồng thời, gửi một khoản tiền lưu ký để người thân có thể mua thêm đồ ăn, nước uống khi cần.

Bước 3: Tìm kiếm và liên hệ ngay với luật sư bào chữa hình sự

Đây là bước đi có tính chất sống còn. Nhiều gia đình có tâm lý chờ đợi xem cơ quan công an giải quyết ra sao rồi mới tìm luật sư. Đây là một sai lầm nghiêm trọng. Sự có mặt của luật sư trong giai đoạn này giúp kiểm soát toàn bộ tiến trình điều tra ban đầu, ngăn chặn việc lấy lời khai sai lệch.

Luật sư có thể:

- Tham gia ngay từ giai đoạn điều tra khi đủ điều kiện theo luật.

- Tư vấn quyền và nghĩa vụ của người bị buộc tội.

- Tham gia hỏi cung theo quy định.

- Thu thập, giao nộp chứng cứ.

- Đề xuất cơ quan tiến hành tố tụng xem xét các tình tiết có lợi.

- Bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp trong toàn bộ quá trình tố tụng.

Bước 4: Thu thập các tài liệu chứng cứ ngoại phạm hoặc giảm nhẹ ban đầu

Nếu bạn tin rằng người thân của mình bị hàm oan hoặc hành vi không nghiêm trọng như cáo buộc, hãy lập tức thu thập các chứng cứ có lợi như: camera an ninh chứng minh người thân ở vị trí khác vào thời điểm xảy ra vụ án, các giấy tờ chứng minh nhân thân tốt, các bằng chứng về việc người thân bị ép buộc, lôi kéo... để cung cấp cho luật sư.

3. Bảo lĩnh cho người bị tạm giam

Bảo lĩnh cho người bị tạm giam là biện pháp ngăn chặn thay thế tạm giam theo Điều 121 Bộ luật Tố tụng hình sự 2015. Theo đó, nếu đáp ứng điều kiện luật định và được cơ quan có thẩm quyền chấp nhận, người bị tạm giam có thể được áp dụng biện pháp bảo lĩnh thay cho việc tiếp tục bị tạm giam trong quá trình giải quyết vụ án.

3.1 Gia đình cần làm gì nếu muốn xin bảo lĩnh?

Gia đình có thể:

- Chuẩn bị đơn đề nghị áp dụng biện pháp bảo lĩnh.

- Cung cấp tài liệu chứng minh người bị buộc tội có nơi cư trú rõ ràng, nhân thân tốt và có khả năng chấp hành nghĩa vụ.

- Chuẩn bị giấy tờ chứng minh quan hệ với người bị tạm giam (nếu người bảo lĩnh là cá nhân).

- Phối hợp với luật sư để đánh giá điều kiện và thực hiện thủ tục đề nghị bảo lĩnh theo quy định.

3.2 Điều kiện và thủ tục bảo lĩnh.

Điều kiện đối với bị can bị tạm giam bao gồm:

- Căn cứ vào tính chất, mức độ nguy hiểm cho xã hội của hành vi mà bị can đã gây ra.

- Căn cứ vào nhân thân của bị can.

Điều kiện với người bảo lãnh cho bị can bị tạm giam

- Cá nhân là người đủ 18 tuổi trở lên.

- Nhân thân tốt, nghiêm chỉnh chấp hành pháp luật.

- Thu nhập ổn định và có điều kiện quản lý người được bảo lĩnh.

- Người được bảo lĩnh là người thân thích của họ và trong trường hợp này thì ít nhất phải có 02 người.

- Phải làm giấy cam đoan có xác nhận của chính quyền xã, phường, thị trấn nơi người đó cư trú hoặc cơ quan, tổ chức nơi người đó làm việc, học tập.

4. Quyền của người bị tạm giam

Theo Điều 9 Luật Thi hành tạm giữ, tạm giam 2015 quy định:

Người bị tạm giữ, người bị tạm giam có các quyền sau đây:

- Được bảo vệ an toàn tính mạng, thân thể, tài sản, tôn trọng danh dự, nhân phẩm; được phổ biến các quyền và nghĩa vụ của mình, nội quy của cơ sở giam giữ;

- Được thực hiện quyền bầu cử theo quy định của Luật bầu cử đại biểu Quốc hội và đại biểu Hội đồng nhân dân, quyền bỏ phiếu trưng cầu ý dân theo quy định của Luật trưng cầu ý dân;

- Được bảo đảm chế độ ăn, ở, mặc, đồ dùng sinh hoạt cá nhân, chăm sóc y tế, sinh hoạt tinh thần, gửi, nhận thư, nhận quà, nhận sách, báo, tài liệu;

- Được gặp thân nhân, người bào chữa, tiếp xúc lãnh sự;

- Được hướng dẫn, giải thích và bảo đảm thực hiện quyền tự bào chữa, nhờ người bào chữa, trợ giúp pháp lý;

- Được gặp người đại diện hợp pháp để thực hiện giao dịch dân sự;

- Được yêu cầu trả tự do khi hết thời hạn tạm giữ, thời hạn tạm giam;

- Được khiếu nại, tố cáo hành vi vi phạm pháp luật;

- Được bồi thường thiệt hại theo quy định của Luật trách nhiệm bồi thường của Nhà nước nếu bị giam, giữ trái pháp luật;

- Được hưởng các quyền khác của công dân nếu không bị hạn chế bởi Luật này và luật khác có liên quan, trừ trường hợp các quyền đó không thể thực hiện được do họ đang bị tạm giữ, tạm giam.

Người bị tạm giữ, người bị tạm giam có các nghĩa vụ sau đây:

- Chấp hành quyết định, yêu cầu, hướng dẫn của cơ quan, người có thẩm quyền quản lý, thi hành tạm giữ, tạm giam;

- Chấp hành nội quy của cơ sở giam giữ, quy định của Luật này và pháp luật có liên quan.

5. Lợi ích của việc mời luật sư bào chữa cho người bị tạm giam, khởi tố

Việc mời luật sư bào chữa ngay từ khi người thân bị khởi tố, tạm giam có ý nghĩa quan trọng trong việc bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của người bị buộc tội. Luật sư sẽ tư vấn các quy định pháp luật liên quan, giải thích quyền và nghĩa vụ của người bị buộc tội cũng như hướng dẫn gia đình thực hiện đúng các thủ tục cần thiết trong từng giai đoạn tố tụng.

Bên cạnh đó, luật sư có thể nghiên cứu hồ sơ vụ án theo quy định, thu thập và cung cấp tài liệu, chứng cứ có lợi, đề xuất cơ quan tiến hành tố tụng xem xét các tình tiết giảm nhẹ hoặc áp dụng, thay thế biện pháp ngăn chặn khi có căn cứ pháp luật. Trong quá trình điều tra, truy tố và xét xử, luật sư còn tham gia bào chữa, đưa ra ý kiến pháp lý nhằm bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của người bị buộc tội, góp phần bảo đảm việc giải quyết vụ án khách quan, đúng quy định của pháp luật.

Kết luận:

Hy vọng những thông tin trên sẽ giúp bạn hiểu rõ các quy định pháp luật, chủ động thực hiện các thủ tục cần thiết và bảo vệ tốt hơn quyền, lợi ích hợp pháp của người thân trong quá trình tố tụng. Chuẩn bị đầy đủ tài liệu, thực hiện các thủ tục cần thiết và mời luật sư tham gia bào chữa từ sớm là những giải pháp quan trọng để bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của người bị buộc tội theo quy định của pháp luật. Nếu cần tư vấn hoặc hỗ trợ bào chữa trong vụ án hình sự, hãy liên hệ luật sư để được hướng dẫn kịp thời và phù hợp với từng trường hợp cụ thể.

__________________________________

Cam kết chất lượng dịch vụ:

Công ty Luật TNHH HTC Việt Nam hoạt động với phương châm tận tâm – hiệu quả – uy tín, cam kết đảm bảo chất lượng dịch vụ, cụ thể như sau:

- Đảm bảo thực hiện công việc theo đúng tiến độ đã thỏa thuận, đảm bảo tuân thủ đúng quy định pháp luật, đúng với quy tắc đạo đức và ứng xử của Luật sư Việt Nam.

- Đặt quyền lợi khách hàng lên hàng đầu, nỗ lực hết mình để mang đến cho khách hàng chất lượng dịch vụ tốt nhất.

- Bảo mật thông tin mà khách hàng cung cấp, các thông tin liên quan đến khách hàng.

Rất mong được hợp tác lâu dài cùng sự phát triển của Quý Khách hàng.

Trân trọng!

(Người viết: Lê Trang Nhung; Ngày viết: 9/7/2026)

___________________________________

Để được tư vấn chi tiết xin vui lòng liên hệ:

Công ty Luật TNHH HTC Việt Nam

Địa chỉ: Tầng 4, Tòa nhà đa năng, số 169 Nguyễn Ngọc Vũ, phường Yên Hòa, Thành phố Hà Nội.

Điện thoại: 0989.386.729

Email: hotmail@htcvn.vn

Website:https://htcvn.vn;https://htc-law.com; https://luatsuchoban.vn