Livestream bán hàng: Đừng để “chốt đơn” xong lại phát sinh rủi ro pháp lý

Livestream bán hàng đang trở thành một trong những hình thức kinh doanh phổ biến trên mạng xã hội nhờ khả năng tiếp cận khách hàng nhanh, chi phí thấp và tỷ lệ chuyển đổi cao. Tuy nhiên, bên cạnh cơ hội kinh doanh, hoạt động livestream cũng tiềm ẩn nhiều rủi ro pháp lý mà không ít cá nhân, hộ kinh doanh và doanh nghiệp thường bỏ qua. Trên thực tế, nhiều trường hợp đã bị xử phạt do quảng cáo sai sự thật, kinh doanh hàng hóa không rõ nguồn gốc, vi phạm nghĩa vụ thuế, sử dụng hình ảnh trái phép hoặc cung cấp thông tin gây nhầm lẫn cho người tiêu dùng trong quá trình livestream bán hàng.

1. Livestream bán hàng có phải hoạt động kinh doanh hợp pháp không?

1.1. Pháp luật không cấm hoạt động livestream bán hàng

Hiện nay, pháp luật Việt Nam không cấm việc livestream bán hàng trên mạng xã hội hoặc các nền tảng thương mại điện tử. Đây được xem là một hình thức xúc tiến thương mại và hoạt động kinh doanh phù hợp với xu hướng thương mại điện tử hiện nay.

Cá nhân, hộ kinh doanh và doanh nghiệp có thể sử dụng livestream để giới thiệu sản phẩm, tư vấn, quảng bá và bán hàng trực tiếp cho người tiêu dùng.

Tuy nhiên, dù hoạt động trên môi trường mạng, việc livestream bán hàng vẫn phải tuân thủ các quy định pháp luật liên quan đến thương mại, quảng cáo, thuế, bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng, sở hữu trí tuệ và thương mại điện tử.

1.2. Hoạt động bán hàng online vẫn chịu sự quản lý của pháp luật

Nhiều người cho rằng livestream trên mạng xã hội chỉ là hoạt động mang tính cá nhân nên không bị quản lý chặt như mô hình kinh doanh truyền thống. Tuy nhiên, cách hiểu này chưa phù hợp với quy định pháp luật hiện hành.

Nếu hoạt động livestream được thực hiện thường xuyên nhằm mục đích sinh lợi thì vẫn có thể được xem là hoạt động kinh doanh và thuộc phạm vi quản lý của cơ quan nhà nước có thẩm quyền.

Do đó, cá nhân hoặc tổ chức livestream bán hàng vẫn có thể bị xử phạt nếu vi phạm quy định về quảng cáo, nguồn gốc hàng hóa, nghĩa vụ thuế, quyền sở hữu trí tuệ hoặc quyền lợi của người tiêu dùng.

2. Những rủi ro pháp lý thường gặp khi livestream bán hàng

2.1. Quảng cáo sai sự thật hoặc gây nhầm lẫn cho khách hàng

Đây là một trong những vi phạm phổ biến nhất trong hoạt động livestream bán hàng hiện nay.

Nhiều trường hợp người bán sử dụng các nội dung như “cam kết hiệu quả 100%”, “hàng chính hãng tuyệt đối”, “duy nhất trên thị trường”, “điều trị dứt điểm” hoặc cung cấp thông tin vượt quá công dụng thực tế của sản phẩm nhằm thu hút người mua.

Đối với các sản phẩm như mỹ phẩm, thực phẩm chức năng, thuốc, thiết bị y tế hoặc hàng hóa ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe, việc quảng cáo sai nội dung có thể dẫn đến mức xử phạt nghiêm khắc hơn theo quy định pháp luật chuyên ngành.

Ngoài trách nhiệm hành chính, người bán còn có thể phải bồi thường thiệt hại nếu thông tin sai lệch gây ảnh hưởng đến quyền và lợi ích hợp pháp của người tiêu dùng.

2.2. Kinh doanh hàng hóa không rõ nguồn gốc hoặc xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ

Một rủi ro phổ biến khác là kinh doanh hàng hóa không rõ nguồn gốc xuất xứ, hàng giả hoặc hàng hóa xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ trong quá trình livestream bán hàng.

Trong nhiều trường hợp, người livestream chỉ đóng vai trò bán hàng hoặc cộng tác viên nhưng vẫn có thể bị xem xét trách nhiệm nếu trực tiếp quảng bá, phân phối hoặc tiêu thụ hàng hóa vi phạm.

Ngoài ra, việc sử dụng trái phép hình ảnh thương hiệu, logo, video quảng cáo hoặc nội dung thuộc quyền sở hữu của tổ chức, cá nhân khác cũng có thể làm phát sinh tranh chấp liên quan đến quyền sở hữu trí tuệ.

2.3. Không thực hiện đầy đủ nghĩa vụ về thuế và đăng ký kinh doanh

Không ít cá nhân livestream bán hàng với doanh thu lớn nhưng chưa thực hiện đăng ký hộ kinh doanh hoặc chưa kê khai, nộp thuế theo quy định.

Tùy theo tính chất và quy mô hoạt động, cá nhân kinh doanh online có thể thuộc trường hợp phải đăng ký hộ kinh doanh và thực hiện nghĩa vụ thuế theo quy định pháp luật hiện hành.

Trong thời gian gần đây, hoạt động kinh doanh trên nền tảng số và mạng xã hội đang được cơ quan quản lý tăng cường kiểm tra, đặc biệt đối với các trường hợp có doanh thu lớn hoặc hoạt động kinh doanh thường xuyên.

2.4. Vi phạm quyền hình ảnh và quyền riêng tư của người khác

Trong quá trình livestream, nhiều cá nhân vô tình hoặc cố ý sử dụng hình ảnh, thông tin cá nhân hoặc nội dung của người khác mà chưa được đồng ý.

Ví dụ, việc công khai thông tin khách hàng, số điện thoại, địa chỉ giao hàng hoặc sử dụng hình ảnh của người nổi tiếng để quảng bá sản phẩm khi chưa được cho phép đều có thể phát sinh trách nhiệm pháp lý.

Ngoài ra, hành vi cắt ghép video, sử dụng lại livestream của bên khác hoặc khai thác nội dung trái phép cũng có thể dẫn đến tranh chấp liên quan đến quyền hình ảnh và quyền sở hữu trí tuệ.

3. Cần lưu ý gì để hạn chế rủi ro pháp lý khi livestream bán hàng?

3.1. Kiểm tra rõ nguồn gốc và hồ sơ pháp lý của sản phẩm

Trước khi livestream bán hàng, người bán nên kiểm tra rõ nguồn gốc hàng hóa, hóa đơn, chứng từ và các giấy tờ pháp lý liên quan đến sản phẩm.

Đối với các mặt hàng thuộc lĩnh vực quản lý chuyên ngành như mỹ phẩm, thực phẩm chức năng, thiết bị y tế hoặc sản phẩm kinh doanh có điều kiện, cần đặc biệt lưu ý quy định về công bố sản phẩm, điều kiện lưu hành và nội dung quảng cáo được phép sử dụng.

Việc chỉ dựa vào cam kết của nhà cung cấp hoặc bán hàng theo hình thức cộng tác viên không đồng nghĩa với việc được miễn trách nhiệm khi xảy ra vi phạm.

3.2. Không quảng cáo vượt quá công dụng được phép công bố

Người livestream cần hạn chế sử dụng các nội dung mang tính tuyệt đối, gây hiểu nhầm hoặc chưa được kiểm chứng.

Thông tin giới thiệu sản phẩm nên bám sát hồ sơ pháp lý, nội dung công bố và tài liệu chính thức của nhà sản xuất hoặc đơn vị phân phối hợp pháp.

Đối với các sản phẩm liên quan đến sức khỏe, việc sử dụng từ ngữ mang tính điều trị hoặc cam kết hiệu quả có thể dẫn đến rủi ro xử phạt nghiêm trọng.

3.3. Chủ động thực hiện nghĩa vụ thuế và đăng ký kinh doanh khi cần thiết

Nếu hoạt động livestream bán hàng được thực hiện thường xuyên và có doanh thu ổn định, cá nhân kinh doanh nên chủ động rà soát nghĩa vụ đăng ký hộ kinh doanh và kê khai thuế theo quy định.

Việc thực hiện đầy đủ nghĩa vụ pháp lý không chỉ giúp hạn chế rủi ro xử phạt mà còn tạo điều kiện thuận lợi cho hoạt động hợp tác thương mại và mở rộng quy mô kinh doanh sau này.

3.4. Kiểm soát nội dung livestream và hoạt động quảng bá sản phẩm

Trong nhiều trường hợp, rủi ro pháp lý không chỉ phát sinh từ người trực tiếp livestream mà còn đến từ đội ngũ cộng tác viên, KOL, KOC hoặc nhân sự bán hàng tham gia quảng bá sản phẩm.

Do đó, cá nhân và doanh nghiệp nên kiểm soát nội dung livestream, quy trình tư vấn, phát ngôn quảng cáo và chính sách bán hàng nhằm hạn chế nguy cơ phát sinh tranh chấp hoặc vi phạm pháp luật.

Đối với hoạt động hợp tác quảng bá thương hiệu, các bên cũng nên có thỏa thuận rõ ràng về phạm vi trách nhiệm, nội dung quảng bá và cơ chế xử lý khi phát sinh vi phạm.

4. Khi nào hoạt động livestream bán hàng có thể bị xử lý nghiêm?

4.1. Khi có dấu hiệu gian dối hoặc gây thiệt hại cho người tiêu dùng

Nếu hoạt động livestream bán hàng có dấu hiệu gian dối, lừa dối khách hàng, tiêu thụ hàng giả hoặc gây thiệt hại nghiêm trọng cho người tiêu dùng thì ngoài xử phạt vi phạm hành chính còn có thể phát sinh trách nhiệm dân sự hoặc trách nhiệm hình sự tùy theo tính chất và mức độ vi phạm.

Đối với các hành vi liên quan đến hàng giả, thuốc, thực phẩm, mỹ phẩm hoặc sản phẩm ảnh hưởng đến sức khỏe cộng đồng, mức độ xử lý thường nghiêm khắc hơn.

4.2. Khi hoạt động kinh doanh có quy mô lớn hoặc tổ chức bài bản

Hoạt động livestream bán hàng có doanh thu lớn, được tổ chức chuyên nghiệp hoặc vận hành thông qua hệ thống cộng tác viên quy mô lớn thường có nguy cơ bị kiểm tra chặt chẽ hơn nếu phát sinh dấu hiệu vi phạm.

Trong nhiều trường hợp, cơ quan chức năng có thể đồng thời kiểm tra về thuế, nguồn gốc hàng hóa, hoạt động quảng cáo, quyền lợi người tiêu dùng và quyền sở hữu trí tuệ.

Do đó, việc chuẩn hóa hoạt động kinh doanh ngay từ đầu có ý nghĩa quan trọng trong việc hạn chế rủi ro pháp lý lâu dài.

5. Kết luận

Livestream bán hàng là một hình thức kinh doanh phổ biến và hợp pháp trong môi trường thương mại điện tử hiện nay. Tuy nhiên, việc bán hàng trên mạng xã hội không đồng nghĩa với việc được miễn trừ trách nhiệm pháp lý.

Các rủi ro liên quan đến quảng cáo sai sự thật, hàng hóa không rõ nguồn gốc, vi phạm nghĩa vụ thuế, xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ hoặc quyền riêng tư hoàn toàn có thể dẫn đến xử phạt hoặc phát sinh tranh chấp nếu không được kiểm soát phù hợp.

Vì vậy, cá nhân, hộ kinh doanh và doanh nghiệp khi livestream bán hàng cần chủ động rà soát tính pháp lý của sản phẩm, nội dung quảng cáo và mô hình kinh doanh để hạn chế rủi ro và bảo đảm hoạt động kinh doanh ổn định, lâu dài.

____________________________________

Cam kết chất lượng dịch vụ:

Công ty Luật TNHH HTC Việt Nam hoạt động với phương châm tận tâm – hiệu quả – uy tín, cam kết đảm bảo chất lượng dịch vụ, cụ thể như sau:

- Đảm bảo thực hiện công việc theo đúng tiến độ đã thỏa thuận, đảm bảo tuân thủ đúng quy định pháp luật, đúng với quy tắc đạo đức và ứng xử của Luật sư Việt Nam.

- Đặt quyền lợi khách hàng lên hàng đầu, nỗ lực hết mình để mang đến cho khách hàng chất lượng dịch vụ tốt nhất.

- Bảo mật thông tin mà khách hàng cung cấp, các thông tin liên quan đến khách hàng.

Rất mong được hợp tác lâu dài cùng sự phát triển của Quý Khách hàng.

Trân trọng!

(Người viết: Nguyễn Ngọc Châm; Ngày viết: 18/05/2026)

____________________________________

Để được tư vấn chi tiết xin vui lòng liên hệ:

Công ty Luật TNHH HTC Việt Nam

Địa chỉ: Tầng 15, Tòa nhà đa năng, Số 169 Nguyễn Ngọc Vũ, phường Yên Hòa, Thành phố Hà Nội

Điện thoại: 0989.386.729

Email: hotmail@htcvn.vn

Website:https://htcvn.vn; https://htc-law.com; https://luatsuchoban.vn