Làm giả hồ sơ để vay vốn ngân hàng có thể bị xử lý về tội gì?

Để được ngân hàng phê duyệt khoản vay, khách hàng thường phải cung cấp hồ sơ chứng minh nhân thân, thu nhập, tình hình tài chính, mục đích sử dụng vốn và tài sản bảo đảm. Tuy nhiên, nếu người vay cố tình làm giả giấy tờ, khai khống thu nhập hoặc sử dụng tài liệu giả để được ngân hàng giải ngân, hành vi này có thể dẫn đến những hậu quả pháp lý nghiêm trọng.

Vậy làm giả hồ sơ để vay vốn ngân hàng có thể bị xử lý về tội gì? Người làm giả giấy tờ có bị truy cứu trách nhiệm hình sự ngay cả khi ngân hàng chưa giải ngân hay không? Việc xác định trách nhiệm cần căn cứ vào mục đích, thủ đoạn, loại giấy tờ bị làm giả và hành vi cụ thể của từng người.

1. Làm giả hồ sơ vay vốn ngân hàng có thể phạm tội gì?

1.1. Tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản

Theo Điều 174 Bộ luật Hình sự năm 2015, được sửa đổi, bổ sung, người nào dùng thủ đoạn gian dối để chiếm đoạt tài sản của người khác có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự về tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản khi đáp ứng các dấu hiệu cấu thành tội phạm theo luật định.

Trong hoạt động vay vốn ngân hàng, hành vi sử dụng hợp đồng lao động giả, giấy xác nhận thu nhập giả, báo cáo tài chính khống hoặc hồ sơ tài sản không đúng sự thật có thể được xem xét là thủ đoạn gian dối nhằm khiến ngân hàng tin tưởng và quyết định cấp tín dụng.

Tuy nhiên, không phải mọi trường hợp cung cấp hồ sơ sai sự thật đều đương nhiên cấu thành tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản. Cơ quan tiến hành tố tụng phải làm rõ mục đích chiếm đoạt, hành vi gian dối, hậu quả và các dấu hiệu cấu thành tội phạm khác. Đặc biệt, cần phân biệt trường hợp người vay gian dối ngay từ đầu nhằm chiếm đoạt tiền với trường hợp người vay thực sự có nhu cầu vay nhưng sau đó mất khả năng trả nợ.

1.2. Tội làm giả con dấu, tài liệu của cơ quan, tổ chức

Theo Điều 341 Bộ luật Hình sự năm 2015, được sửa đổi, bổ sung, hành vi làm giả con dấu, tài liệu hoặc giấy tờ khác của cơ quan, tổ chức, hoặc sử dụng con dấu, tài liệu, giấy tờ giả để thực hiện hành vi trái pháp luật, có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự nếu đáp ứng các dấu hiệu luật định.

Trong hồ sơ vay vốn, hành vi làm giả xác nhận của cơ quan nhà nước, tài liệu của doanh nghiệp, giấy tờ chứng minh quyền sở hữu tài sản hoặc tài liệu khác thuộc phạm vi điều chỉnh của Điều 341 có thể bị xem xét xử lý theo quy định này.

Việc xác định có phạm tội hay không phụ thuộc vào loại tài liệu, nguồn phát hành, hành vi làm giả hoặc sử dụng tài liệu giả và các yếu tố cấu thành tội phạm. Không phải mọi thông tin sai lệch trong hồ sơ vay đều mặc nhiên thuộc Điều 341.

1.3. Có thể bị xử lý về tội khác tùy hành vi cụ thể

Ngoài các tội danh nêu trên, trách nhiệm hình sự còn có thể được xem xét theo những quy định khác nếu hành vi thực tế đáp ứng đầy đủ dấu hiệu cấu thành tội phạm tương ứng. Chẳng hạn, trường hợp người vay nhận được tài sản thông qua hợp đồng vay hợp pháp ban đầu nhưng sau đó dùng thủ đoạn thuộc Điều 175 Bộ luật Hình sự để chiếm đoạt tài sản có thể được xem xét về tội lạm dụng tín nhiệm chiếm đoạt tài sản.

Tuy nhiên, không thể chỉ dựa vào việc người vay không trả được nợ hoặc khoản vay quá hạn để kết luận có hành vi chiếm đoạt. Cơ quan có thẩm quyền phải xác minh quá trình vay, mục đích sử dụng vốn, hành vi sau khi nhận tiền và các chứng cứ liên quan.

2. Chưa được ngân hàng giải ngân có bị truy cứu trách nhiệm hình sự không?

Việc ngân hàng chưa giải ngân không đồng nghĩa người làm giả hồ sơ chắc chắn không bị xử lý hình sự. Trách nhiệm pháp lý phụ thuộc vào hành vi đã thực hiện và dấu hiệu cấu thành tội phạm cụ thể.

Nếu người thực hiện đã làm giả tài liệu thuộc phạm vi Điều 341 Bộ luật Hình sự, hành vi có thể bị xem xét độc lập với việc ngân hàng đã giải ngân hay chưa, nếu đáp ứng đầy đủ các điều kiện luật định. Đối với tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản, cần xác định hành vi gian dối nhằm chiếm đoạt tài sản đã được thực hiện đến giai đoạn nào, có đủ căn cứ xác định tội phạm hoàn thành hay thuộc trường hợp phạm tội chưa đạt theo quy định pháp luật hay không.

Vì vậy, người có hành vi làm giả hồ sơ không nên cho rằng ngân hàng phát hiện trước khi giải ngân thì sẽ không phải chịu trách nhiệm. Việc chủ động dừng giao dịch hoặc khắc phục hậu quả có thể được xem xét theo các quy định liên quan, nhưng không đương nhiên loại trừ trách nhiệm hình sự.

3. Người làm giả hồ sơ vay vốn ngân hàng có thể chịu hình phạt gì?

Mức hình phạt phụ thuộc vào tội danh, tính chất, mức độ hành vi, giá trị tài sản liên quan và các tình tiết tăng nặng, giảm nhẹ trách nhiệm hình sự.

Đối với tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản theo Điều 174 Bộ luật Hình sự, hình phạt được xác định theo các khung tương ứng với giá trị tài sản chiếm đoạt và những tình tiết định khung. Đối với tội làm giả con dấu, tài liệu của cơ quan, tổ chức theo Điều 341, người phạm tội có thể bị phạt tiền, phạt cải tạo không giam giữ hoặc phạt tù tùy trường hợp cụ thể.

Ngoài hình phạt chính, người vi phạm còn có thể phải chịu các hậu quả pháp lý khác theo quy định. Về quan hệ tín dụng, ngân hàng có thể xem xét chấm dứt cấp tín dụng, thu hồi nợ trước hạn khi có căn cứ theo khoản 1 Điều 103 Luật Các tổ chức tín dụng năm 2024 và thỏa thuận liên quan. Nghĩa vụ trả nợ, lãi và xử lý tài sản bảo đảm được xác định theo hợp đồng và quy định pháp luật áp dụng.

4. Vai trò của luật sư khi phát sinh vụ việc làm giả hồ sơ vay vốn ngân hàng

Luật sư hỗ trợ đánh giá bản chất vụ việc, xác định hành vi có dấu hiệu vi phạm pháp luật hình sự hay chỉ phát sinh tranh chấp tín dụng, dân sự. Việc phân biệt đúng giữa lừa đảo chiếm đoạt tài sản, làm giả hoặc sử dụng tài liệu giả và vi phạm nghĩa vụ trả nợ có ý nghĩa quan trọng trong việc xác định trách nhiệm pháp lý.

Luật sư có thể rà soát hồ sơ vay vốn, hợp đồng tín dụng, tài liệu chứng minh thu nhập, tài sản bảo đảm và quá trình giải ngân để làm rõ vai trò, nhận thức và hành vi của từng cá nhân liên quan. Trên cơ sở đó, luật sư đánh giá những tình tiết có lợi, bất lợi và các vấn đề cần tiếp tục xác minh.

Trong quá trình làm việc với cơ quan tiến hành tố tụng, luật sư hỗ trợ người có quyền lợi liên quan thực hiện quyền theo quy định, chuẩn bị tài liệu, trình bày lời khai phù hợp với sự thật và bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp. Nếu khách hàng là người bị buộc tội, luật sư có thể tham gia bào chữa theo quy định; nếu khách hàng là ngân hàng hoặc người bị thiệt hại, luật sư có thể hỗ trợ đánh giá thiệt hại, thu thập chứng cứ và thực hiện các yêu cầu bảo vệ quyền lợi hợp pháp.

Đặc biệt, đối với những vụ việc có nhiều người tham gia làm hồ sơ, sử dụng dịch vụ trung gian hoặc có dấu hiệu giả mạo giấy tờ từ bên thứ ba, luật sư cần làm rõ ai là người trực tiếp thực hiện, ai biết về hành vi giả mạo và mục đích của từng người. Việc đánh giá đầy đủ chứng cứ giúp hạn chế kết luận vội vàng và xây dựng phương án xử lý phù hợp với tình tiết thực tế.

5. Cần làm gì khi phát hiện hồ sơ vay vốn ngân hàng có giấy tờ giả?

Khi phát hiện giấy tờ trong hồ sơ vay vốn có dấu hiệu bị làm giả, cá nhân hoặc tổ chức liên quan nên bảo quản hợp đồng, hồ sơ tín dụng, thông tin giao dịch và các tài liệu điện tử có liên quan. Không nên tự ý sửa chữa, tiêu hủy tài liệu hoặc tạo thêm giấy tờ để hợp thức hóa hồ sơ.

Nếu có căn cứ cho rằng hành vi làm giả được thực hiện nhằm chiếm đoạt tài sản hoặc có dấu hiệu tội phạm khác, người liên quan có thể trình báo cơ quan có thẩm quyền và cung cấp tài liệu phục vụ việc xác minh. Trường hợp đã được giải ngân, cần rà soát nghĩa vụ trả nợ và làm rõ phương án xử lý khoản vay theo quy định pháp luật.

Làm giả hồ sơ để vay vốn ngân hàng có thể dẫn đến trách nhiệm hình sự về tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản, tội làm giả con dấu, tài liệu của cơ quan, tổ chức hoặc tội danh khác tùy hành vi cụ thể. Để xác định chính xác trách nhiệm, cần đánh giá toàn diện chứng cứ, mục đích, quá trình thực hiện và hậu quả của hành vi, thay vì chỉ căn cứ vào việc hồ sơ có sai lệch hoặc khoản vay đã được giải ngân hay chưa.

_________________________________

Cam kết chất lượng dịch vụ:

Công ty Luật TNHH HTC Việt Nam hoạt động với phương châm tận tâm – hiệu quả – uy tín, cam kết đảm bảo chất lượng dịch vụ, cụ thể như sau:

- Đảm bảo thực hiện công việc theo đúng tiến độ đã thỏa thuận, đảm bảo tuân thủ đúng quy định pháp luật, đúng với quy tắc đạo đức và ứng xử của Luật sư Việt Nam.

- Đặt quyền lợi khách hàng lên hàng đầu, nỗ lực hết mình để mang đến cho khách hàng chất lượng dịch vụ tốt nhất.

- Bảo mật thông tin mà khách hàng cung cấp, các thông tin liên quan đến khách hàng.

Rất mong được hợp tác lâu dài cùng sự phát triển của Quý Khách hàng.

Trân trọng!

(Người viết: Đoàn Ngọc Khánh; Ngày viết: 27/10/2026)

___________________________________

Để được tư vấn chi tiết xin vui lòng liên hệ:

Công ty Luật TNHH HTC Việt Nam

Địa chỉ: P401, Tầng 4, Tòa nhà đa năng, số 169 Nguyễn Ngọc Vũ, phường Yên Hòa, Thành phố Hà Nội.

Điện thoại: 0989.386.729

Email: hotmail@htcvn.vn

Website: https://htcvn.vn; https://htc-law.com; https://luatsuchoban.vn