Bị tố giác tội phạm nhưng chưa khởi tố: Quyền của người bị tố giác

1. Thế nào là người bị tố giác tội phạm?

Theo quy định của Bộ luật Tố tụng hình sự 2015, tố giác tội phạm là việc cá nhân, cơ quan hoặc tổ chức thông báo cho cơ quan có thẩm quyền biết về hành vi có dấu hiệu tội phạm. Người bị tố giác tội phạm là người bị người khác phản ánh, tố cáo hoặc cung cấp thông tin cho cơ quan có thẩm quyền cho rằng đã thực hiện hành vi có dấu hiệu vi phạm pháp luật hình sự. Ở giai đoạn này, cơ quan tiến hành tố tụng sẽ tiếp nhận và xác minh nguồn tin về tội phạm, chứ chưa khẳng định người bị tố giác đã phạm tội. Do đó, cần hiểu rõ rằng người bị tố giác chưa phải là bị can và chưa bị coi là người phạm tội.

2. Quyền của người bị tố giác tội phạm theo quy định pháp luật

Theo Điều 57 Bộ luật Tố tụng hình sự 2015, người bị tố giác tội phạm có những quyền cơ bản sau:

- Quyền được thông báo về việc bị tố giác; Người bị tố giác có quyền được cơ quan có thẩm quyền thông báo về việc mình đang bị tố giác để biết và chuẩn bị giải trình các nội dung liên quan.

- Quyền trình bày ý kiến và cung cấp chứng cứ: Người bị tố giác có quyền: trình bày ý kiến của mình về nội dung tố giác; cung cấp tài liệu, chứng cứ để chứng minh mình không thực hiện hành vi phạm tội. Đây là quyền rất quan trọng giúp cơ quan tiến hành tố tụng đánh giá khách quan sự việc.

- Quyền mời luật sư bảo vệ quyền lợi: Người bị tố giác có quyền nhờ luật sư tư vấn và hỗ trợ pháp lý trong quá trình làm việc với cơ quan điều tra. Luật sư có thể hướng dẫn cách trả lời làm việc với cơ quan điều tra; hỗ trợ chuẩn bị tài liệu chứng cứ; bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của người bị tố giác.

- Quyền khiếu nại quyết định hoặc hành vi tố tụng: Trong trường hợp cho rằng cơ quan tiến hành tố tụng có hành vi hoặc quyết định trái pháp luật, người bị tố giác có quyền thực hiện khiếu nại theo quy định của pháp luật tố tụng hình sự.

3. Thời hạn giải quyết tố giác tội phạm

Theo Điều 147 Bộ luật Tố tụng hình sự 2015, thời hạn giải quyết nguồn tin về tội phạm được quy định như sau: 20 ngày kể từ ngày tiếp nhận tố giác hoặc tin báo về tội phạm. Trường hợp vụ việc phức tạp có thể gia hạn nhưng không quá 02 tháng. Sau khi xác minh, cơ quan có thẩm quyền sẽ ra một trong các quyết định: khởi tố vụ án hình sự; không khởi tố vụ án; tạm đình chỉ việc giải quyết nguồn tin về tội phạm. Do đó, trong giai đoạn này, người bị tố giác vẫn chưa bị xác định là người phạm tội.

4. Người bị tố giác cần lưu ý những gì?

Trong thực tế, nhiều người vì thiếu hiểu biết pháp luật nên xử lý tình huống không phù hợp khi bị tố giác. Một số lưu ý quan trọng gồm:

- Bình tĩnh và hợp tác với cơ quan chức năng: Người bị tố giác nên hợp tác với cơ quan có thẩm quyền trong quá trình xác minh vụ việc. Việc cung cấp thông tin đầy đủ và trung thực sẽ giúp cơ quan chức năng đánh giá chính xác bản chất sự việc.

- Chuẩn bị tài liệu chứng minh: Nếu cho rằng mình không thực hiện hành vi vi phạm, người bị tố giác nên chuẩn bị các tài liệu chứng minh như: hợp đồng, chứng từ giao dịch; tin nhắn, email; giấy tờ liên quan đến sự việc. Những tài liệu này có thể giúp làm rõ sự thật của vụ việc.

- Hạn chế phát ngôn hoặc cung cấp thông tin thiếu kiểm soát: Trong một số trường hợp, việc phát ngôn thiếu thận trọng hoặc cung cấp thông tin không chính xác có thể gây bất lợi cho chính người bị tố giác. Do đó, nên cân nhắc kỹ trước khi cung cấp thông tin hoặc nên tham khảo ý kiến luật sư.

5. Rủi ro nếu không bảo vệ quyền lợi ngay từ giai đoạn đầu

Nhiều người cho rằng khi chưa bị khởi tố thì chưa cần đến sự hỗ trợ pháp lý. Tuy nhiên, trên thực tế, giai đoạn xác minh tố giác tội phạm là giai đoạn rất quan trọng. Nếu không chuẩn bị tốt, người bị tố giác có thể gặp các rủi ro như: cung cấp lời khai bất lợi cho mình; không thu thập kịp thời chứng cứ chứng minh; bị hiểu sai bản chất sự việc; vụ việc có thể bị khởi tố khi không được bảo vệ đầy đủ. Do đó, việc hiểu rõ quyền của mình ngay từ đầu sẽ giúp giảm thiểu rủi ro pháp lý.

6. Luật sư hỗ trợ khi bị tố giác tội phạm

Trong các vụ việc liên quan đến tố giác tội phạm, luật sư có thể hỗ trợ khách hàng tư vấn quyền và nghĩa vụ của người bị tố giác; đánh giá dấu hiệu pháp lý của vụ việc; hỗ trợ chuẩn bị tài liệu và chứng cứ; tham gia làm việc cùng khách hàng với cơ quan tiến hành tố tụng; bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của khách hàng trong quá trình giải quyết vụ việc. Sự hỗ trợ kịp thời của luật sư sẽ giúp người bị tố giác hiểu rõ tình huống pháp lý và có phương án xử lý phù hợp.

____________________________

Cam kết chất lượng dịch vụ:

Công ty Luật TNHH HTC Việt Nam hoạt động với phương châm tận tâm – hiệu quả – uy tín, cam kết đảm bảo chất lượng dịch vụ, cụ thể như sau:

- Đảm bảo thực hiện công việc theo đúng tiến độ đã thỏa thuận, đảm bảo tuân thủ đúng quy định pháp luật, đúng với quy tắc đạo đức và ứng xử của luật sư Việt Nam.

- Đặt quyền lợi khách hàng lên hàng đầu, nỗ lực hết mình để mang đến cho khách hàng chất lượng dịch vụ tốt nhất.

- Bảo mật thông tin mà khách hàng cung cấp, các thông tin liên quan đến khách hàng.

Rất mong được hợp tác lâu dài cùng sự phát triển của Quý Khách hàng.

Trân trọng!

(Người viết: Nguyễn Đức Vượng; Ngày viết: 06/3/2026)

_______________________________________

Để được tư vấn chi tiết xin vui lòng liên hệ:

Công ty Luật TNHH HTC Việt Nam

Địa chỉ: Tầng 15, Tòa nhà đa năng, Số 169 Nguyễn Ngọc Vũ, phường Yên Hòa, Thành phố Hà Nội.

Điện thoại: 0989.386.729

Email: hotmail@htcvn.vn

Website:https://htcvn.vn; https://htc-law.com; https://luatsuchoban.vn