Bị bắt giữ khẩn cấp: Người bị bắt có những quyền gì cần biết?

Bắt giữ người trong trường hợp khẩn cấp là một trong những biện pháp ngăn chặn được quy định trong Bộ luật Tố tụng hình sự năm 2015. Đây là biện pháp được áp dụng khi có căn cứ cho rằng nếu không kịp thời ngăn chặn thì người có dấu hiệu phạm tội có thể tiếp tục thực hiện hành vi phạm tội, bỏ trốn hoặc tiêu hủy chứng cứ.

Tuy nhiên, việc bị bắt giữ khẩn cấp không đồng nghĩa với việc người bị bắt đã có tội. Theo nguyên tắc suy đoán vô tội được quy định tại Bộ luật Tố tụng hình sự năm 2015, một người chỉ bị coi là có tội khi có bản án kết tội của Tòa án đã có hiệu lực pháp luật. Vì vậy, người bị giữ trong trường hợp khẩn cấp vẫn được pháp luật bảo đảm nhiều quyền quan trọng để bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của mình.

1. Thế nào là bắt giữ người trong trường hợp khẩn cấp?

1.1. Bắt giữ khẩn cấp không phải là bắt người tùy ý

Theo quy định của Bộ luật Tố tụng hình sự năm 2015, việc giữ người trong trường hợp khẩn cấp chỉ được thực hiện khi thuộc một trong các trường hợp luật định và do người có thẩm quyền quyết định.

Đây là biện pháp tố tụng đặc biệt nhằm ngăn chặn nguy cơ bỏ trốn, tiêu hủy chứng cứ hoặc tiếp tục thực hiện hành vi phạm tội, chứ không phải là hình thức xử phạt hay kết luận về trách nhiệm hình sự.

Do đó, mọi quyết định giữ người trong trường hợp khẩn cấp đều phải có căn cứ pháp luật và chịu sự kiểm tra, giám sát theo trình tự tố tụng.

1.2. Chỉ được áp dụng khi có căn cứ theo quy định của pháp luật

Bộ luật Tố tụng hình sự quy định cụ thể các trường hợp được phép giữ người trong trường hợp khẩn cấp. Cơ quan tiến hành tố tụng không được áp dụng biện pháp này chỉ dựa trên nghi ngờ hoặc suy đoán.

Nếu việc giữ người không đáp ứng đầy đủ điều kiện luật định thì có thể bị xem xét là trái pháp luật và làm phát sinh trách nhiệm theo quy định.

2. Người bị bắt giữ khẩn cấp có những quyền gì?

2.1. Quyền được biết lý do bị giữ và quyết định giữ người

Ngay khi thực hiện việc giữ người trong trường hợp khẩn cấp, cơ quan có thẩm quyền phải thông báo cho người bị giữ biết lý do giữ, căn cứ pháp lý cũng như quyền và nghĩa vụ của họ theo quy định của Bộ luật Tố tụng hình sự.

Việc giải thích đầy đủ các quyền tố tụng giúp người bị giữ hiểu được tình trạng pháp lý của mình và có điều kiện thực hiện quyền tự bảo vệ.

2.2. Quyền được trình bày lời khai nhưng không buộc phải nhận tội

Người bị giữ có quyền trình bày lời khai, đưa ra ý kiến, giải thích các tình tiết liên quan đến vụ việc và cung cấp tài liệu, chứng cứ nhằm bảo vệ quyền lợi của mình.

Đồng thời, pháp luật nghiêm cấm mọi hành vi dùng nhục hình, bức cung hoặc mớm cung. Lời nhận tội chỉ được coi là một nguồn chứng cứ và phải được kiểm tra, đánh giá cùng với các chứng cứ khác của vụ án.

2.3. Quyền nhờ người bào chữa

Theo quy định của Bộ luật Tố tụng hình sự năm 2015, người bị giữ trong trường hợp khẩn cấp có quyền tự bào chữa hoặc nhờ luật sư, người bào chữa khác theo quy định của pháp luật tham gia bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của mình.

Việc luật sư tham gia từ giai đoạn đầu có ý nghĩa quan trọng trong việc bảo đảm các quyền tố tụng của người bị giữ được thực hiện đầy đủ và đúng pháp luật.

2.4. Quyền khiếu nại đối với quyết định hoặc hành vi tố tụng

Nếu cho rằng quyết định giữ người hoặc hành vi của người tiến hành tố tụng là trái pháp luật, người bị giữ hoặc người đại diện hợp pháp có quyền khiếu nại theo trình tự do Bộ luật Tố tụng hình sự quy định.

Đây là cơ chế pháp lý nhằm bảo đảm hoạt động tố tụng được thực hiện đúng quy định và hạn chế việc xâm phạm quyền con người.

3. Sau khi bị giữ khẩn cấp sẽ diễn ra những thủ tục gì?

3.1. Cơ quan có thẩm quyền phải thực hiện các thủ tục tố tụng theo luật định

Sau khi giữ người trong trường hợp khẩn cấp, cơ quan có thẩm quyền phải tiến hành các hoạt động tố tụng theo đúng trình tự của Bộ luật Tố tụng hình sự, bao gồm việc lấy lời khai, thu thập chứng cứ và xem xét căn cứ để tiếp tục áp dụng hoặc hủy bỏ biện pháp ngăn chặn.

Việc giữ người không thể kéo dài tùy tiện mà phải tuân thủ chặt chẽ các thời hạn và thủ tục do pháp luật quy định.

3.2. Không phải mọi trường hợp đều dẫn đến khởi tố

Trong thực tiễn, có những trường hợp sau khi xác minh, cơ quan có thẩm quyền xác định không đủ căn cứ để khởi tố vụ án hoặc khởi tố bị can.

Do đó, việc bị giữ trong trường hợp khẩn cấp không đồng nghĩa với việc chắc chắn sẽ bị truy cứu trách nhiệm hình sự. Kết quả giải quyết phụ thuộc vào tài liệu, chứng cứ được thu thập hợp pháp trong quá trình điều tra.

3.3. Mọi hoạt động tố tụng đều phải tuân thủ quy định pháp luật

Từ việc lập biên bản, lấy lời khai, thu giữ đồ vật, tài liệu đến việc áp dụng các biện pháp ngăn chặn tiếp theo đều phải được thực hiện đúng quy định của Bộ luật Tố tụng hình sự.

Nếu có vi phạm nghiêm trọng về trình tự, thủ tục tố tụng thì các vi phạm này có thể ảnh hưởng đến việc đánh giá chứng cứ và quá trình giải quyết vụ án.

4. Người thân của người bị giữ cần làm gì?

4.1. Bình tĩnh xác minh thông tin

Khi biết người thân bị giữ trong trường hợp khẩn cấp, gia đình cần nhanh chóng xác định cơ quan đang thụ lý vụ việc, thời điểm giữ người và căn cứ của việc áp dụng biện pháp ngăn chặn.

Việc tiếp cận thông tin chính xác sẽ giúp lựa chọn phương án bảo vệ quyền lợi phù hợp và tránh những thông tin thiếu kiểm chứng.

4.2. Chuẩn bị các tài liệu có liên quan

Gia đình nên tập hợp các giấy tờ, tài liệu, hợp đồng, chứng từ hoặc các chứng cứ khác có thể làm rõ bản chất vụ việc nếu các tài liệu này có ý nghĩa đối với quá trình giải quyết vụ án.

Việc cung cấp tài liệu đúng thời điểm có thể hỗ trợ cơ quan tiến hành tố tụng đánh giá khách quan các tình tiết của vụ việc.

4.3. Nên mời luật sư tham gia từ giai đoạn đầu

Giai đoạn ngay sau khi bị giữ là thời điểm quan trọng vì nhiều hoạt động tố tụng đầu tiên sẽ được tiến hành, trong đó có việc lấy lời khai và thu thập chứng cứ.

Việc có luật sư tham gia sớm giúp người bị giữ hiểu rõ quyền của mình, hạn chế các sai sót trong quá trình làm việc với cơ quan tiến hành tố tụng và bảo đảm mọi thủ tục được thực hiện đúng quy định pháp luật.

5. Vai trò của luật sư khi người bị bắt giữ khẩn cấp

Ngay từ khi người bị giữ trong trường hợp khẩn cấp có quyền mời người bào chữa theo quy định của Bộ luật Tố tụng hình sự, luật sư có thể tham gia để bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của họ. Việc luật sư tham gia từ giai đoạn đầu không nhằm cản trở hoạt động điều tra mà góp phần bảo đảm quá trình tố tụng được tiến hành khách quan, đúng trình tự và đúng quy định của pháp luật.

Luật sư sẽ tư vấn cho người bị giữ về các quyền tố tụng, giải thích những vấn đề pháp lý liên quan đến việc lấy lời khai, quyền trình bày ý kiến, quyền đưa ra chứng cứ, quyền khiếu nại và các quyền khác mà pháp luật quy định. Đồng thời, luật sư nghiên cứu hồ sơ được tiếp cận theo quy định, đánh giá tính hợp pháp của các quyết định tố tụng, xem xét căn cứ áp dụng biện pháp ngăn chặn cũng như kịp thời phát hiện những dấu hiệu vi phạm thủ tục nếu có.

Bên cạnh đó, luật sư còn là cầu nối giữa người bị giữ với gia đình, hỗ trợ thu thập tài liệu, chứng cứ có lợi, chuẩn bị các văn bản cần thiết và tham gia làm việc với cơ quan tiến hành tố tụng trong phạm vi pháp luật cho phép. Trong nhiều vụ việc, sự tham gia của luật sư ngay từ giai đoạn giữ người khẩn cấp giúp bảo đảm các quyền của người bị giữ được tôn trọng, hạn chế rủi ro pháp lý và tạo cơ sở để bảo vệ tốt nhất quyền, lợi ích hợp pháp của họ trong toàn bộ quá trình giải quyết vụ án.

_________________________________

Cam kết chất lượng dịch vụ:

Công ty Luật TNHH HTC Việt Nam hoạt động với phương châm tận tâm – hiệu quả – uy tín, cam kết đảm bảo chất lượng dịch vụ, cụ thể như sau:

- Đảm bảo thực hiện công việc theo đúng tiến độ đã thỏa thuận, đảm bảo tuân thủ đúng quy định pháp luật, đúng với quy tắc đạo đức và ứng xử của Luật sư Việt Nam.

- Đặt quyền lợi khách hàng lên hàng đầu, nỗ lực hết mình để mang đến cho khách hàng chất lượng dịch vụ tốt nhất.

- Bảo mật thông tin mà khách hàng cung cấp, các thông tin liên quan đến khách hàng.

Rất mong được hợp tác lâu dài cùng sự phát triển của Quý Khách hàng.

Trân trọng!

(Người viết: Đoàn Ngọc Khánh; Ngày viết: 20/7/2026)

___________________________________

Để được tư vấn chi tiết xin vui lòng liên hệ:

Công ty Luật TNHH HTC Việt Nam

Địa chỉ: P401, Tầng 4, Tòa nhà đa năng, số 169 Nguyễn Ngọc Vũ, phường Yên Hòa, Thành phố Hà Nội.

Điện thoại: 0989.386.729

Email: hotmail@htcvn.vn

Website: https://htcvn.vn; https://htc-law.com; https://luatsuchoban.vn