5 sai lầm khiến người bị tố giác bất lợi trong quá trình điều tra

Khi bị tố giác về hành vi có dấu hiệu tội phạm, nhiều người thường lo lắng, mất bình tĩnh hoặc chủ quan cho rằng chỉ cần giải thích với cơ quan công an là có thể kết thúc vụ việc. Tuy nhiên, những phát ngôn thiếu thận trọng, việc không lưu giữ chứng cứ hoặc xử lý sai cách trong quá trình xác minh có thể khiến việc bảo vệ quyền lợi trở nên khó khăn hơn.

Vậy người bị tố giác cần tránh những sai lầm nào khi làm việc với cơ quan có thẩm quyền? Theo Điều 57 Bộ luật Tố tụng hình sự năm 2015, người bị tố giác có quyền trình bày ý kiến, cung cấp chứng cứ, nhờ người bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp, đồng thời có nghĩa vụ có mặt theo yêu cầu của cơ quan có thẩm quyền.

1. 5 sai lầm khiến người bị tố giác bất lợi trong quá trình điều tra

1.1. Khai báo thiếu nhất quán hoặc trình bày thông tin không đúng sự thật

Khi làm việc với cơ quan có thẩm quyền, việc trình bày thông tin thiếu chính xác, tự suy đoán hoặc thay đổi lời khai mà không giải thích rõ nguyên nhân có thể làm phát sinh nghi vấn và gây khó khăn cho việc đánh giá sự việc.

Người bị tố giác nên trình bày trung thực những gì mình biết, phân biệt rõ sự việc trực tiếp chứng kiến với thông tin nghe từ người khác. Nếu không nhớ chính xác một tình tiết, cần nói rõ thay vì tự bổ sung thông tin để hoàn thiện câu chuyện. Trường hợp lời khai trước đó có sai sót, cần chủ động giải thích và đề nghị ghi nhận đầy đủ lý do điều chỉnh.

1.2. Tự ý xóa tin nhắn, tiêu hủy tài liệu hoặc làm mất chứng cứ

Một sai lầm nghiêm trọng là tự ý xóa lịch sử tin nhắn, hủy giấy tờ, xóa dữ liệu điện tử hoặc tìm cách che giấu tài liệu có liên quan đến vụ việc. Những hành động này có thể khiến người bị tố giác mất đi chứng cứ có lợi để giải thích nguồn gốc giao dịch, nội dung trao đổi hoặc bối cảnh thực tế.

Người bị tố giác nên bảo quản hợp đồng, hóa đơn, sao kê ngân hàng, tin nhắn và các tài liệu liên quan; không chỉnh sửa hoặc tạo dựng chứng cứ để đối phó. Nếu có tài liệu chứng minh mình không thực hiện hành vi bị tố giác hoặc không có mục đích như nội dung tố giác nêu ra, cần chủ động cung cấp cho cơ quan có thẩm quyền để được xem xét.

1.3. Tự ý liên hệ, gây sức ép hoặc thỏa thuận không phù hợp với người tố giác

Vì lo ngại hậu quả pháp lý, một số người tìm cách yêu cầu người tố giác rút đơn, gây sức ép hoặc thống nhất lời khai với những người liên quan. Cách xử lý này có thể làm phát sinh tình tiết bất lợi, đặc biệt nếu xuất hiện hành vi đe dọa, cưỡng ép, mua chuộc hoặc cản trở việc xác minh.

Nếu các bên có tranh chấp về tiền bạc hoặc thiệt hại, việc thương lượng và khắc phục hậu quả cần được thực hiện hợp pháp, có tài liệu ghi nhận rõ ràng. Người bị tố giác không nên tự ý gây áp lực để thay đổi lời trình bày, đồng thời cần hiểu rằng việc người tố giác rút đơn không đương nhiên làm chấm dứt việc giải quyết nguồn tin về tội phạm.

1.4. Không tìm hiểu quyền của mình khi làm việc với cơ quan công an

Không nắm rõ quyền và nghĩa vụ tố tụng có thể khiến người bị tố giác bỏ qua cơ hội cung cấp chứng cứ, đề nghị kiểm tra tài liệu hoặc nhờ luật sư bảo vệ quyền lợi.

Theo Điều 57 Bộ luật Tố tụng hình sự năm 2015, người bị tố giác có quyền được thông báo về hành vi bị tố giác, trình bày lời khai và ý kiến, đưa ra chứng cứ, tài liệu, đồ vật, yêu cầu, trình bày ý kiến về chứng cứ liên quan và nhờ người bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp. Đồng thời, người bị tố giác phải có mặt theo yêu cầu của cơ quan có thẩm quyền. <Cite refs={["turn367741search0"]}/>

Vì vậy, người bị tố giác cần đọc kỹ nội dung biên bản trước khi ký, đề nghị ghi nhận đầy đủ ý kiến của mình và yêu cầu giải thích nếu chưa rõ nội dung làm việc. Nếu phát hiện sai sót trong biên bản, cần đề nghị sửa chữa, bổ sung trước khi ký xác nhận.

1.5. Chậm nhờ luật sư hoặc tự xử lý vụ việc khi chưa đánh giá đầy đủ rủi ro

Nhiều người chỉ tìm đến luật sư khi đã nhiều lần làm việc với cơ quan công an hoặc khi vụ việc chuyển sang giai đoạn khởi tố. Khi đó, việc rà soát lại lời khai, xác định chứng cứ còn thiếu và giải thích những điểm chưa thống nhất có thể phức tạp hơn.

Việc nhờ luật sư từ giai đoạn giải quyết tố giác giúp người bị tố giác hiểu rõ quyền của mình, chuẩn bị tài liệu liên quan và xác định cách trình bày sự việc phù hợp với chứng cứ thực tế. Tuy nhiên, luật sư không thể bảo đảm vụ việc sẽ được đình chỉ hoặc người bị tố giác sẽ không bị khởi tố; kết quả phụ thuộc vào chứng cứ và quyết định của cơ quan có thẩm quyền.

2. Người bị tố giác cần làm gì để bảo vệ quyền lợi hợp pháp?

Khi nhận được yêu cầu làm việc, người bị tố giác cần xác định rõ nội dung vụ việc, chuẩn bị các tài liệu liên quan và có mặt theo yêu cầu hợp pháp của cơ quan có thẩm quyền. Việc trình bày cần trung thực, nhất quán với những gì thực tế đã xảy ra và không suy đoán những tình tiết mình không biết rõ.

Bên cạnh đó, cần bảo quản chứng cứ, chủ động cung cấp tài liệu có lợi và đề nghị kiểm tra, đánh giá những chứng cứ liên quan khi có căn cứ. Nếu phát hiện quyết định hoặc hành vi tố tụng có dấu hiệu trái pháp luật, người bị tố giác có quyền khiếu nại theo quy định.

Đặc biệt, cần phân biệt giai đoạn giải quyết nguồn tin về tội phạm với giai đoạn điều tra vụ án hình sự sau khi khởi tố. Tư cách tố tụng và quyền, nghĩa vụ của mỗi người có thể thay đổi theo giai đoạn; vì vậy, việc xác định đúng tư cách pháp lý là cơ sở để lựa chọn phương án bảo vệ phù hợp.

3. Vai trò của luật sư khi bảo vệ người bị tố giác

Luật sư hỗ trợ người bị tố giác đánh giá nội dung tố giác, xác định các vấn đề cần làm rõ và xây dựng phương án bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp ngay từ giai đoạn đầu. Thay vì chỉ tập trung giải thích theo cảm tính, luật sư giúp đối chiếu lời trình bày với tài liệu, dữ liệu điện tử, chứng từ giao dịch và những tình tiết khách quan của vụ việc.

Theo Điều 57 Bộ luật Tố tụng hình sự năm 2015, người bị tố giác có quyền nhờ người bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp. Luật sư có thể tư vấn về quyền, nghĩa vụ tố tụng, hỗ trợ chuẩn bị tài liệu, soạn thảo văn bản trình bày ý kiến và đề xuất cơ quan có thẩm quyền kiểm tra, đánh giá chứng cứ liên quan theo quy định pháp luật.

Trong quá trình làm việc, luật sư hỗ trợ rà soát những tình tiết có thể gây bất lợi, hướng dẫn khách hàng trình bày trung thực, giải thích các điểm chưa thống nhất và bảo đảm ý kiến của khách hàng được thể hiện đầy đủ trong tài liệu làm việc. Trường hợp khách hàng có chứng cứ chứng minh mình không thực hiện hành vi bị tố giác hoặc sự việc có bản chất khác với nội dung tố giác, luật sư có thể hỗ trợ xây dựng lập luận và cung cấp tài liệu để cơ quan có thẩm quyền xem xét.

Ngoài ra, luật sư giúp phân biệt tranh chấp dân sự, kinh tế thông thường với hành vi có dấu hiệu tội phạm, tránh việc đánh giá vụ việc chỉ dựa trên một lời tố giác hoặc một tài liệu riêng lẻ. Nếu vụ việc chuyển sang giai đoạn khởi tố bị can, luật sư tiếp tục tư vấn về quyền bào chữa và thủ tục tham gia tố tụng phù hợp với tư cách pháp lý mới.

Việc có luật sư đồng hành không thay thế nghĩa vụ hợp tác hợp pháp với cơ quan có thẩm quyền, nhưng giúp người bị tố giác chủ động hơn trong việc bảo vệ quyền lợi, hạn chế sai sót và xử lý vụ việc trên cơ sở chứng cứ, đúng quy định pháp luật.

4. Cần thận trọng ngay từ giai đoạn giải quyết tố giác

Những sai lầm như khai báo thiếu chính xác, tiêu hủy chứng cứ, gây sức ép với người tố giác, không nắm rõ quyền tố tụng hoặc chậm nhờ luật sư có thể khiến người bị tố giác gặp bất lợi trong quá trình xác minh, giải quyết vụ việc.

Để bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp, người bị tố giác cần bình tĩnh, trình bày trung thực, bảo quản chứng cứ và thực hiện đúng yêu cầu của cơ quan có thẩm quyền. Khi vụ việc có dấu hiệu phức tạp hoặc nguy cơ bị xử lý hình sự, nên tham vấn luật sư sớm để được đánh giá hồ sơ và định hướng phương án giải quyết phù hợp.

_________________________________

Cam kết chất lượng dịch vụ:

Công ty Luật TNHH HTC Việt Nam hoạt động với phương châm tận tâm – hiệu quả – uy tín, cam kết đảm bảo chất lượng dịch vụ, cụ thể như sau:

- Đảm bảo thực hiện công việc theo đúng tiến độ đã thỏa thuận, đảm bảo tuân thủ đúng quy định pháp luật, đúng với quy tắc đạo đức và ứng xử của Luật sư Việt Nam.

- Đặt quyền lợi khách hàng lên hàng đầu, nỗ lực hết mình để mang đến cho khách hàng chất lượng dịch vụ tốt nhất.

- Bảo mật thông tin mà khách hàng cung cấp, các thông tin liên quan đến khách hàng.

Rất mong được hợp tác lâu dài cùng sự phát triển của Quý Khách hàng.

Trân trọng!

(Người viết: Đoàn Ngọc Khánh; Ngày viết: 27/10/2026)

___________________________________

Để được tư vấn chi tiết xin vui lòng liên hệ:

Công ty Luật TNHH HTC Việt Nam

Địa chỉ: P401, Tầng 4, Tòa nhà đa năng, số 169 Nguyễn Ngọc Vũ, phường Yên Hòa, Thành phố Hà Nội.

Điện thoại: 0989.386.729

Email: hotmail@htcvn.vn

Website: https://htcvn.vn; https://htc-law.com; https://luatsuchoban.vn