Quyền nuôi con khi một bên có hành vi bạo lực gia đình

Bạo lực gia đình không chỉ gây tổn hại đến sức khỏe, tính mạng và tinh thần của nạn nhân mà còn ảnh hưởng nghiêm trọng đến sự phát triển toàn diện của trẻ em. Trong nhiều vụ việc ly hôn, một trong hai bên có hành vi bạo lực gia đình và phát sinh tranh chấp về quyền trực tiếp nuôi con. Khi đó, nhiều người cho rằng người có hành vi bạo lực sẽ đương nhiên mất quyền nuôi con. Tuy nhiên, pháp luật hiện hành không quy định theo hướng này mà Tòa án sẽ xem xét toàn diện các yếu tố để đưa ra quyết định phù hợp với lợi ích tốt nhất của trẻ.

Theo quy định của Luật Hôn nhân và gia đình năm 2014, Luật Phòng, chống bạo lực gia đình năm 2022 và các văn bản pháp luật có liên quan, việc giao con cho cha hoặc mẹ trực tiếp nuôi dưỡng phải đặt lợi ích mọi mặt của con lên hàng đầu. Hành vi bạo lực gia đình là một trong những căn cứ quan trọng để Tòa án đánh giá điều kiện nuôi con, nhưng không phải là căn cứ duy nhất.

1. Bạo lực gia đình ảnh hưởng như thế nào đến quyền nuôi con?

1.1. Quyền lợi của con là nguyên tắc ưu tiên

Theo Điều 81 Luật Hôn nhân và gia đình năm 2014, sau khi ly hôn, cha mẹ vẫn có quyền và nghĩa vụ chăm sóc, nuôi dưỡng, giáo dục con. Nếu các bên không thỏa thuận được người trực tiếp nuôi con thì Tòa án sẽ quyết định căn cứ vào quyền lợi về mọi mặt của con.

Do đó, khi xem xét quyền nuôi con, Tòa án không chỉ đánh giá điều kiện kinh tế mà còn xem xét môi trường sống, điều kiện chăm sóc, giáo dục và sự an toàn về thể chất, tinh thần của trẻ.

1.2. Hành vi bạo lực là yếu tố bất lợi

Nếu một bên có hành vi bạo lực gia đình đối với vợ, chồng hoặc con thì đây là tình tiết quan trọng để Tòa án đánh giá khả năng bảo đảm môi trường sống an toàn cho trẻ.

Trong trường hợp hành vi bạo lực có nguy cơ ảnh hưởng trực tiếp đến sự phát triển của con, Tòa án có thể cân nhắc giao con cho bên còn lại nếu điều đó phù hợp với lợi ích tốt nhất của trẻ.

1.3. Không mặc nhiên mất quyền nuôi con

Pháp luật hiện hành không quy định rằng chỉ cần có hành vi bạo lực gia đình thì sẽ tự động mất quyền trực tiếp nuôi con.

Tòa án vẫn phải xem xét toàn diện các điều kiện của cả cha và mẹ, các tài liệu, chứng cứ trong hồ sơ và hoàn cảnh cụ thể của từng vụ việc trước khi đưa ra quyết định.

2. Tòa án căn cứ vào những yếu tố nào để quyết định quyền nuôi con?

2.1. Điều kiện chăm sóc và giáo dục con

Tòa án sẽ xem xét khả năng bảo đảm các điều kiện về ăn, ở, học tập, chăm sóc y tế, thời gian trực tiếp chăm sóc và môi trường sống của mỗi bên.

Mục tiêu là bảo đảm con có điều kiện phát triển ổn định cả về thể chất và tinh thần.

2.2. Mức độ ảnh hưởng của hành vi bạo lực

Không phải mọi hành vi bạo lực đều có mức độ như nhau. Tòa án sẽ đánh giá tính chất, mức độ, thời gian xảy ra hành vi, hậu quả gây ra và khả năng tiếp tục ảnh hưởng đến trẻ.

Nếu hành vi bạo lực diễn ra thường xuyên hoặc trực tiếp tác động đến con thì đây sẽ là căn cứ quan trọng trong việc xem xét quyền nuôi con.

2.3. Nguyện vọng của con theo quy định của pháp luật

Đối với con từ đủ 07 tuổi trở lên, Tòa án sẽ xem xét nguyện vọng của con theo quy định của Luật Hôn nhân và gia đình năm 2014.

Tuy nhiên, nguyện vọng của con chỉ là một trong các căn cứ để xem xét và phải được đánh giá cùng với các yếu tố khác nhằm bảo đảm lợi ích tốt nhất cho trẻ.

3. Cần chứng minh hành vi bạo lực gia đình như thế nào?

3.1. Thu thập tài liệu, chứng cứ hợp pháp

Người yêu cầu Tòa án xem xét hành vi bạo lực cần cung cấp các tài liệu, chứng cứ theo quy định của pháp luật như biên bản làm việc của cơ quan có thẩm quyền, quyết định xử lý vi phạm, bản án, kết luận giám định thương tích (nếu có), hồ sơ bệnh án hoặc các tài liệu khác được thu thập hợp pháp.

Những chứng cứ này sẽ giúp Tòa án có cơ sở khách quan để đánh giá vụ việc.

3.2. Chứng cứ điện tử cũng có thể được xem xét

Tùy từng trường hợp, các dữ liệu điện tử như tin nhắn, ghi âm, ghi hình hoặc các tài liệu điện tử khác được thu thập, giao nộp theo đúng quy định của Bộ luật Tố tụng dân sự năm 2015 cũng có thể được Tòa án xem xét khi giải quyết vụ án.

Giá trị chứng minh của từng loại chứng cứ sẽ được đánh giá trên cơ sở quy định của pháp luật và toàn bộ hồ sơ vụ việc.

3.3. Chứng minh ảnh hưởng đến quyền lợi của con

Ngoài việc chứng minh có hành vi bạo lực, người yêu cầu cũng nên cung cấp các tài liệu thể hiện việc hành vi đó ảnh hưởng hoặc có nguy cơ ảnh hưởng đến môi trường sống, tâm lý và sự phát triển của trẻ.

Đây là căn cứ quan trọng để Tòa án đánh giá lợi ích tốt nhất của con.

4. Người có hành vi bạo lực có còn quyền thăm nom con không?

4.1. Quyền thăm nom vẫn được pháp luật ghi nhận

Theo Luật Hôn nhân và gia đình năm 2014, người không trực tiếp nuôi con có quyền, nghĩa vụ thăm nom con mà không ai được cản trở.

Quyền này được pháp luật bảo vệ nhằm bảo đảm mối quan hệ giữa cha mẹ và con sau khi ly hôn.

4.2. Có thể bị hạn chế quyền thăm nom trong trường hợp luật định

Nếu việc thăm nom làm ảnh hưởng xấu đến việc chăm sóc, nuôi dưỡng, giáo dục con thì theo quy định của Luật Hôn nhân và gia đình năm 2014, Tòa án có thể quyết định hạn chế quyền thăm nom của người không trực tiếp nuôi con theo yêu cầu của cá nhân, cơ quan hoặc tổ chức có quyền yêu cầu theo quy định của pháp luật.

Việc hạn chế này phải dựa trên căn cứ cụ thể và được Tòa án xem xét theo từng trường hợp.

4.3. Mọi quyết định đều hướng đến lợi ích của trẻ

Dù giao con cho bên nào trực tiếp nuôi dưỡng hoặc xem xét hạn chế quyền thăm nom thì mục tiêu cuối cùng vẫn là bảo đảm sự an toàn, ổn định và phát triển toàn diện của trẻ.

5. Làm gì để bảo vệ quyền nuôi con khi có bạo lực gia đình?

5.1. Chủ động lưu giữ chứng cứ

Người bị bạo lực nên lưu giữ các tài liệu, hình ảnh, hồ sơ y tế, văn bản của cơ quan có thẩm quyền và các chứng cứ hợp pháp khác để bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của mình và của con khi cần thiết.

Việc chuẩn bị đầy đủ chứng cứ sẽ giúp quá trình giải quyết tại Tòa án thuận lợi hơn.

5.2. Thực hiện các biện pháp bảo vệ theo quy định của pháp luật

Khi có dấu hiệu bạo lực gia đình, người bị bạo lực có thể đề nghị cơ quan có thẩm quyền áp dụng các biện pháp bảo vệ theo quy định của Luật Phòng, chống bạo lực gia đình năm 2022 và các quy định pháp luật có liên quan.

Điều này không chỉ góp phần bảo đảm an toàn cho bản thân mà còn giúp hạn chế những ảnh hưởng tiêu cực đối với trẻ.

5.3. Chuẩn bị đầy đủ hồ sơ khi yêu cầu Tòa án giải quyết

Người yêu cầu cần chuẩn bị đầy đủ hồ sơ, tài liệu chứng minh điều kiện nuôi con cũng như các chứng cứ liên quan đến hành vi bạo lực để Tòa án có cơ sở xem xét, đánh giá toàn diện vụ việc.

6. Vai trò của luật sư trong tranh chấp quyền nuôi con có yếu tố bạo lực gia đình

Các vụ án ly hôn có tranh chấp quyền nuôi con và có yếu tố bạo lực gia đình thường phức tạp bởi Tòa án không chỉ xem xét hành vi vi phạm của một bên mà còn phải đánh giá toàn diện các điều kiện bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của trẻ. Trong những trường hợp này, việc thu thập và trình bày chứng cứ đúng quy định có ý nghĩa đặc biệt quan trọng để làm rõ mức độ ảnh hưởng của hành vi bạo lực đối với môi trường sống và sự phát triển của con.

Luật sư sẽ hỗ trợ khách hàng phân tích quy định của Luật Hôn nhân và gia đình năm 2014, Luật Phòng, chống bạo lực gia đình năm 2022 và các quy định tố tụng có liên quan nhằm xác định căn cứ pháp lý bảo vệ quyền trực tiếp nuôi con. Đồng thời, luật sư tư vấn cách thu thập, bảo quản và giao nộp các tài liệu, chứng cứ hợp pháp như hồ sơ y tế, biên bản của cơ quan có thẩm quyền, quyết định xử lý vi phạm, dữ liệu điện tử hoặc các tài liệu khác có giá trị chứng minh hành vi bạo lực cũng như tác động của hành vi đó đến con.

Bên cạnh việc đánh giá các chứng cứ về bạo lực gia đình, luật sư còn hỗ trợ khách hàng chứng minh điều kiện về thu nhập, nơi ở, thời gian chăm sóc, môi trường học tập, khả năng giáo dục và các yếu tố khác thể hiện việc giao con cho khách hàng sẽ bảo đảm tốt hơn quyền lợi về mọi mặt của trẻ. Trong quá trình giải quyết vụ án, luật sư có thể đại diện hoặc tham gia tố tụng trong phạm vi pháp luật cho phép, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của khách hàng, đồng thời tư vấn về quyền yêu cầu hạn chế quyền thăm nom trong trường hợp có đủ căn cứ theo quy định của pháp luật. Sự tham gia của luật sư từ giai đoạn đầu sẽ giúp hạn chế những thiếu sót về chứng cứ, bảo đảm quá trình giải quyết vụ việc được thực hiện đúng quy định và hướng tới mục tiêu cao nhất là bảo vệ lợi ích tốt nhất của con.

Kết luận

Khi một bên có hành vi bạo lực gia đình, Tòa án sẽ xem xét đây là một trong những căn cứ quan trọng để đánh giá quyền trực tiếp nuôi con nhưng không phải là yếu tố quyết định duy nhất. Việc giao con cho cha hoặc mẹ sẽ được cân nhắc trên cơ sở toàn diện các điều kiện về vật chất, tinh thần, môi trường sống và đặc biệt là lợi ích tốt nhất của trẻ theo quy định của Luật Hôn nhân và gia đình năm 2014. Để bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của mình cũng như của con, các bên cần chủ động thu thập chứng cứ hợp pháp, chuẩn bị đầy đủ hồ sơ và tham khảo ý kiến luật sư khi vụ việc có tính chất phức tạp hoặc phát sinh tranh chấp.

_________________________________

Cam kết chất lượng dịch vụ:

Công ty Luật TNHH HTC Việt Nam hoạt động với phương châm tận tâm – hiệu quả – uy tín, cam kết đảm bảo chất lượng dịch vụ, cụ thể như sau:

- Đảm bảo thực hiện công việc theo đúng tiến độ đã thỏa thuận, đảm bảo tuân thủ đúng quy định pháp luật, đúng với quy tắc đạo đức và ứng xử của Luật sư Việt Nam.

- Đặt quyền lợi khách hàng lên hàng đầu, nỗ lực hết mình để mang đến cho khách hàng chất lượng dịch vụ tốt nhất.

- Bảo mật thông tin mà khách hàng cung cấp, các thông tin liên quan đến khách hàng.

Rất mong được hợp tác lâu dài cùng sự phát triển của Quý Khách hàng.

Trân trọng!

(Người viết: Đoàn Ngọc Khánh; Ngày viết: 06/7/2026)

___________________________________

Để được tư vấn chi tiết xin vui lòng liên hệ:

Công ty Luật TNHH HTC Việt Nam

Địa chỉ: P401, Tầng 4, Tòa nhà đa năng, số 169 Nguyễn Ngọc Vũ, phường Yên Hòa, Thành phố Hà Nội.

Điện thoại: 0989.386.729

Email: hotmail@htcvn.vn

Website: https://htcvn.vn; https://htc-law.com; https://luatsuchoban.vn