Ly hôn ai được quyền nuôi con? Điều kiện Tòa án xem xét?

Khi hôn nhân không thể tiếp tục duy trì, việc giải quyết các vấn đề pháp lý, đặc biệt là giành quyền nuôi con, thường trở thành mối quan tâm hàng đầu của các bên. Điều kiện nào để Tòa án xem xét? Dựa theo nhu cầu của thị trường, Công ty Luật TNHH HTC Việt Nam sẽ cung cấp kiến thức về việc ly hôn ai được quyền nuôi con và điều kiện để Tòa án xem xét.

1. Ly hôn và quyền nuôi con

Theo quy định tại khoản 27 Điều 3 Luật Hôn nhân và gia đình 2014, “ly hôn” là việc chấm dứt quan hệ vợ chồng theo bản án, quyết định có hiệu lực pháp luật của Tòa án.

Còn “quyền nuôi con” là quyền và nghĩa vụ của cha hoặc mẹ trực tiếp chăm sóc, nuôi dưỡng, giáo dục và đại diện cho con chưa thành niên hoặc con đã thành niên nhưng mất năng lực hành vi dân sự, không có khả năng lao động và không có tài sản để tự nuôi mình theo quy định của pháp luật.

2. Việc trông nom, chăm sóc, nuôi dưỡng, giáo dục con sau khi ly hôn

- Sau khi ly hôn, cha mẹ vẫn có quyền và nghĩa vụ trông nom, chăm sóc, nuôi dưỡng, giáo dục con chưa thành niên, con đã thành niên mất năng lực hành vi dân sự hoặc không có khả năng lao động và không có tài sản để tự nuôi mình theo quy định của Luật này, Bộ luật Dân sự và các luật khác có liên quan.

- Vợ, chồng thỏa thuận về người trực tiếp nuôi con, nghĩa vụ, quyền của mỗi bên sau khi ly hôn đối với con; trường hợp không thỏa thuận được thì Tòa án quyết định giao con cho một bên trực tiếp nuôi căn cứ vào quyền lợi về mọi mặt của con; nếu con từ đủ 07 tuổi trở lên thì phải xem xét nguyện vọng của con.

- Con dưới 36 tháng tuổi được giao cho mẹ trực tiếp nuôi, trừ trường hợp người mẹ không đủ điều kiện để trực tiếp trông nom, chăm sóc, nuôi dưỡng, giáo dục con hoặc cha mẹ có thỏa thuận khác phù hợp với lợi ích của con.

3. Các điều kiện để Tòa án xem xét ly hôn ai được quyền nuôi con

Tòa án sẽ dựa trên một số điều kiện để quyết định ai là quyền nuôi con như sau:

- Điều kiện vật chất: Tức là điều kiện về kinh tế đảm bảo để nuôi nấng và chăm sóc con. Người trực tiếp nuôi dưỡng con phải có điều kiện chất đảm bảo. Điều kiện vật chất đảm bảo là cha hoặc mẹ phải đáp ứng những nhu cầu cho con ở mức sống tối thiểu như nhu cầu ăn, ở và học tập của con. Pháp luật không yêu cầu người trực tiếp nuôi con phải cho con cuộc sống cao cấp hay sung túc song cha, mẹ phải đáp ứng nhu cầu tối thiểu của trẻ. Điều kiện vật chất của cha hoặc mẹ sẽ được chứng minh qua thu nhập hàng tháng hoặc trạng thái tài chính ổn định. Người không chứng minh được tình trạng tài chính ổn định sẽ gặp bất lợi trong việc cạnh tranh quyền nuôi con. Tuy nhiên, không phải người có kinh tế tốt hơn sẽ được quyền nuôi con mà còn dựa vào nhiều yếu tố khác.

- Yếu tố tinh thần: Bao gồm các việc nuôi dưỡng con trong môi trường sống tốt để trẻ có khả năng phát triển toàn diện về sức khỏe và tinh thần và đảm bảo được dành thời gian để chăm sóc và giáo dục con. Việc dành thời gian để chăm sóc, giáo dục trẻ sẽ giúp bồi dưỡng tình cảm gia đình cho trẻ, giúp trẻ được phát triển trong môi trường đầy tình yêu thương, làm cho trẻ cảm thấy mình lúc nào cũng được quan tâm, yêu thương.

- Sức khỏe của cha mẹ: Người trực tiếp nuôi dưỡng con phải là người có sức khỏe tốt hoặc điều kiện sức khỏe đảm bảo để chăm sóc cho con. Vì có thể có những khoảng thời gian ốm đau nên cần người chăm sóc trẻ yêu thương.

- Đạo đức, nhân sản phẩm của người trực tiếp nuôi dưỡng: Tòa án sẽ xem xét đến yếu tố này khi quyết định quyền nuôi con. Người có tiền án tiền sự sẽ gặp bất lợi khi đánh giá theo yếu tố này. Vì nếu trẻ tiếp xúc trong môi trường xấu thì rất dễ bị tiêm nhiễm các thói quen xấu.

4. Quyền và nghĩa vụ của người giành được quyền nuôi con

Nhiều người cho rằng khi được Tòa án giao quyền nuôi con thì sẽ có toàn quyền quyết định mọi vấn đề liên quan đến con. Thực tế, theo quy định của Luật Hôn nhân và Gia đình năm 2014, người trực tiếp nuôi con không chỉ được trao các quyền nhất định mà còn phải thực hiện nhiều nghĩa vụ nhằm bảo đảm sự phát triển toàn diện và lợi ích tốt nhất của con.

4.1. Quyền của người trực tiếp nuôi con

Sau khi bản án hoặc quyết định của Tòa án có hiệu lực, người được giao trực tiếp nuôi con có các quyền cơ bản sau:

- Thứ nhất, quyền trực tiếp chăm sóc, nuôi dưỡng và giáo dục con. Người trực tiếp nuôi con có quyền quyết định các vấn đề liên quan đến việc chăm sóc sức khỏe, học tập, sinh hoạt và định hướng phát triển của con phù hợp với độ tuổi và lợi ích của trẻ.

- Thứ hai, quyền quản lý tài sản của con theo quy định của pháp luật. Trong trường hợp con chưa thành niên có tài sản riêng, cha hoặc mẹ trực tiếp nuôi con có trách nhiệm quản lý tài sản đó vì lợi ích của con, trừ trường hợp pháp luật có quy định khác.

- Thứ ba, quyền yêu cầu người không trực tiếp nuôi con thực hiện nghĩa vụ cấp dưỡng. Nếu bên còn lại không tự nguyện thực hiện nghĩa vụ cấp dưỡng theo bản án hoặc thỏa thuận hợp pháp, người trực tiếp nuôi con có quyền yêu cầu cơ quan có thẩm quyền buộc thực hiện nghĩa vụ này theo quy định của pháp luật.

- Thứ tư, quyền yêu cầu cơ quan có thẩm quyền bảo vệ quyền lợi của con. Trong trường hợp quyền và lợi ích hợp pháp của con bị xâm phạm, người trực tiếp nuôi con có quyền yêu cầu Tòa án hoặc cơ quan nhà nước có thẩm quyền áp dụng các biện pháp cần thiết để bảo vệ con.

4.2. Nghĩa vụ của người trực tiếp nuôi con

Bên cạnh các quyền được pháp luật ghi nhận, người trực tiếp nuôi con còn phải thực hiện đầy đủ các nghĩa vụ sau:

- Bảo đảm điều kiện sống và sự phát triển của con. Người trực tiếp nuôi con có trách nhiệm chăm lo về ăn, ở, học tập, chăm sóc y tế và tạo môi trường sống lành mạnh để con phát triển cả về thể chất lẫn tinh thần.

- Tôn trọng quyền được gặp gỡ của con với người không trực tiếp nuôi dưỡng. Mặc dù được giao quyền trực tiếp nuôi con, cha hoặc mẹ không được cản trở việc người còn lại thăm nom, chăm sóc và duy trì tình cảm với con, trừ trường hợp việc thăm nom ảnh hưởng nghiêm trọng đến quyền và lợi ích của trẻ theo quyết định của Tòa án.

- Đại diện cho con theo quy định của pháp luật. Trong nhiều trường hợp, người trực tiếp nuôi con là người đại diện theo pháp luật của con để thực hiện các giao dịch dân sự, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của con theo quy định hiện hành.

- Tạo điều kiện cho con phát triển toàn diện. Ngoài việc bảo đảm điều kiện vật chất, người trực tiếp nuôi con cần quan tâm đến sự phát triển về tâm lý, đạo đức, nhân cách và các mối quan hệ xã hội của trẻ sau ly hôn. Đây là yếu tố được pháp luật đặc biệt coi trọng nhằm bảo đảm lợi ích tốt nhất cho con.

5. Một số lưu ý về quyền nuôi con sau ly hôn

5.1. Người trực tiếp nuôi con không được cấm con gặp người còn lại

Theo quy định của pháp luật, người không trực tiếp nuôi con vẫn có quyền, đồng thời có nghĩa vụ thăm nom, chăm sóc, giáo dục con mà không ai được cản trở. Chỉ trong trường hợp việc thăm nom bị lợi dụng để gây ảnh hưởng xấu đến việc chăm sóc, giáo dục con hoặc làm ảnh hưởng đến sự phát triển của trẻ thì người trực tiếp nuôi con mới có quyền yêu cầu Tòa án hạn chế quyền thăm nom của người còn lại.

5.2. Có thể thay đổi người trực tiếp nuôi con

Quyền nuôi con không phải là quyền được xác lập vĩnh viễn. Trong quá trình nuôi dưỡng, nếu người trực tiếp nuôi con không còn đủ điều kiện về kinh tế, sức khỏe, thời gian chăm sóc hoặc có hành vi gây ảnh hưởng đến sự phát triển của trẻ thì cha, mẹ hoặc cá nhân, cơ quan có thẩm quyền theo quy định của pháp luật có thể yêu cầu Tòa án thay đổi người trực tiếp nuôi con. Khi xem xét yêu cầu này, Tòa án sẽ căn cứ vào lợi ích mọi mặt của con và nguyện vọng của con nếu con từ đủ 07 tuổi trở lên.

6. Vai trò của Luật sư trong tư vấn giành quyền nuôi con sau ly hôn

Trong các vụ án ly hôn có tranh chấp về quyền nuôi con, việc có sự đồng hành của Luật sư đóng vai trò quan trọng trong việc bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của cha, mẹ cũng như bảo đảm lợi ích tốt nhất cho trẻ. Trên thực tế, nhiều người cho rằng chỉ cần có điều kiện kinh tế tốt là sẽ được Tòa án giao quyền nuôi con, tuy nhiên đây chỉ là một trong nhiều yếu tố được xem xét. Tòa án sẽ đánh giá toàn diện các điều kiện về vật chất và tinh thần như thu nhập, chỗ ở, thời gian chăm sóc, môi trường sống, phẩm chất đạo đức, khả năng giáo dục con và nguyện vọng của trẻ từ đủ 07 tuổi trở lên. Với kiến thức chuyên môn và kinh nghiệm thực tiễn, Luật sư sẽ tư vấn cho khách hàng các quy định của Luật Hôn nhân và Gia đình, đánh giá khả năng giành quyền nuôi con, đồng thời hướng dẫn thu thập, chuẩn bị các tài liệu, chứng cứ chứng minh điều kiện nuôi dưỡng và chăm sóc con một cách đầy đủ, hợp pháp. Bên cạnh đó, Luật sư còn hỗ trợ xây dựng phương án thương lượng với bên còn lại nhằm hạn chế tranh chấp, giảm áp lực tâm lý cho con. Trường hợp các bên không thể đạt được thỏa thuận, Luật sư sẽ tham gia bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của khách hàng tại Tòa án, trình bày các căn cứ pháp lý và lập luận thuyết phục để chứng minh việc giao con cho khách hàng là phù hợp với lợi ích mọi mặt của trẻ. Không chỉ dừng lại ở quá trình giải quyết vụ án, Luật sư còn tư vấn các vấn đề pháp lý phát sinh sau ly hôn như nghĩa vụ cấp dưỡng, quyền thăm nom, thay đổi người trực tiếp nuôi con hoặc xử lý các trường hợp bên còn lại không chấp hành bản án của Tòa án. Việc sử dụng dịch vụ tư vấn của Luật sư ngay từ giai đoạn đầu không chỉ giúp khách hàng hạn chế rủi ro pháp lý, tiết kiệm thời gian, chi phí mà còn góp phần bảo vệ tốt nhất quyền nuôi con trên cơ sở bảo đảm sự phát triển ổn định và toàn diện của trẻ theo quy định của pháp luật.

__________________________________

Cam kết chất lượng dịch vụ:

Công ty Luật TNHH HTC Việt Nam hoạt động với phương châm tận tâm – hiệu quả – uy tín, cam kết đảm bảo chất lượng dịch vụ, cụ thể như sau:

- Đảm bảo thực hiện công việc theo đúng tiến độ đã thỏa thuận, đảm bảo tuân thủ đúng quy định pháp luật, đúng với quy tắc đạo đức và ứng xử của Luật sư Việt Nam.

- Đặt quyền lợi khách hàng lên hàng đầu, nỗ lực hết mình để mang đến cho khách hàng chất lượng dịch vụ tốt nhất.

- Bảo mật thông tin mà khách hàng cung cấp, các thông tin liên quan đến khách hàng.

Rất mong được hợp tác lâu dài cùng sự phát triển của Quý Khách hàng.

Trân trọng!

(Người viết: Nguyễn Mai Ninh; Ngày viết: 5/7/2026)

___________________________________

Để được tư vấn chi tiết xin vui lòng liên hệ:

Công ty Luật TNHH HTC Việt Nam

Địa chỉ: P401, Tầng 4, Tòa nhà đa năng, số 169 Nguyễn Ngọc Vũ, phường Yên Hòa, Thành phố Hà Nội.

Điện thoại: 0989.386.729

Email: hotmail@htcvn.vn

Website: https://htcvn.vn; https://htc-law.com; https://luatsuchoban.vn