Trình tự, thủ tục yêu cầu định giá tài sản theo quy định pháp luật hiện hành

1. Quy định về định giá tài sản

1.1. Căn cứ pháp luật

Việc định giá tài sản trong tố tụng dân sự hiện nay chủ yếu được điều chỉnh bởi Bộ luật Tố tụng dân sự năm 2015. Trong đó, các quy định trọng tâm liên quan đến định giá tài sản được ghi nhận tại Điều 104, Điều 105 và Điều 106 Bộ luật Tố tụng dân sự 2015.

Cụ thể, theo yêu cầu của một hoặc các bên đương sự hoặc khi xét thấy cần thiết, Tòa án ra quyết định định giá tài sản. Quy định này xác lập rõ hai căn cứ phát sinh việc định giá tài sản, bao gồm yêu cầu của đương sự và quyền chủ động của Tòa án khi việc định giá là cần thiết cho việc giải quyết vụ án.

1.2. Định giá tài sản là gì?

Từ góc độ tố tụng, định giá tài sản là hoạt động tố tụng nhằm xác định giá trị bằng tiền của tài sản đang tranh chấp hoặc tài sản liên quan đến vụ án tại thời điểm định giá. Giá trị tài sản được xác định không chỉ làm căn cứ để phân chia quyền lợi giữa các bên mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến án phí, lệ phí và việc thi hành bản án sau này.

Việc yêu cầu định giá tài sản thường phát sinh trong các trường hợp các bên không thống nhất được giá trị tài sản; tài sản có biến động lớn về giá so với thời điểm giao dịch; hoặc khi giá trị tài sản là yếu tố quyết định đến việc xác định nghĩa vụ bồi thường, nghĩa vụ thanh toán hoặc phân chia tài sản. Trong nhiều vụ án tranh chấp đất đai, thừa kế hoặc chia tài sản chung, việc định giá tài sản là thủ tục không thể thiếu để bảo đảm việc giải quyết vụ án đúng pháp luật.

2. Chủ thể có quyền yêu cầu định giá tài sản

Căn cứ khoản 1 Điều 104 Bộ luật Tố tụng dân sự 2015, quyền yêu cầu định giá tài sản thuộc về một hoặc các bên đương sự, bao gồm nguyên đơn, bị đơn và người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan. Việc trao quyền này cho các đương sự thể hiện nguyên tắc bảo đảm quyền tự định đoạt và quyền bảo vệ lợi ích hợp pháp của các bên trong tố tụng dân sự.

Ngoài ra, pháp luật cũng trao cho Tòa án quyền chủ động ra quyết định định giá tài sản khi xét thấy việc này là cần thiết cho việc giải quyết vụ án, kể cả trong trường hợp không có yêu cầu của đương sự. Quy định này nhằm khắc phục tình trạng đương sự không yêu cầu hoặc không đủ khả năng yêu cầu định giá nhưng việc xác định giá trị tài sản lại có ý nghĩa quyết định đối với kết quả giải quyết vụ án.

3. Trình tự, thủ tục yêu cầu định giá tài sản theo quy định hiện hành

3.1. Thời điểm yêu cầu định giá tài sản

Pháp luật tố tụng dân sự không giới hạn cứng thời điểm yêu cầu định giá tài sản. Trên cơ sở Điều 104 Bộ luật Tố tụng dân sự 2015, yêu cầu định giá có thể được thực hiện trong giai đoạn chuẩn bị xét xử sơ thẩm hoặc trong quá trình giải quyết vụ án khi phát sinh nhu cầu thực tế.

Tuy nhiên, trong thực tiễn xét xử, việc yêu cầu định giá tài sản càng sớm thì càng có lợi cho quá trình giải quyết vụ án, bởi điều này giúp Tòa án có căn cứ xác định thẩm quyền, án phí và định hướng giải quyết tranh chấp ngay từ đầu, tránh việc phải tạm ngừng hoặc kéo dài thời gian tố tụng.

3.2. Hình thức và nội dung yêu cầu định giá tài sản

Yêu cầu định giá tài sản phải được thể hiện bằng văn bản gửi Tòa án đang thụ lý vụ việc. Nội dung yêu cầu cần nêu rõ loại tài sản cần định giá, vị trí, hiện trạng tài sản, lý do yêu cầu định giá và đề xuất phạm vi định giá. Mặc dù pháp luật không quy định mẫu đơn bắt buộc, nhưng việc trình bày rõ ràng, cụ thể sẽ giúp Tòa án dễ dàng xem xét tính cần thiết của yêu cầu.

Trong trường hợp tài sản có giá trị lớn, tính chất phức tạp hoặc chuyên môn cao, đương sự có thể đề xuất Tòa án xem xét việc thuê tổ chức thẩm định giá chuyên nghiệp để bảo đảm kết quả định giá sát với giá thị trường.

3.3. Thành lập Hội đồng định giá và tiến hành định giá

Theo Điều 105 Bộ luật Tố tụng dân sự 2015, sau khi ra quyết định định giá, Tòa án thành lập Hội đồng định giá tài sản. Hội đồng này bao gồm đại diện cơ quan tài chính và các cơ quan chuyên môn có liên quan, bảo đảm tính khách quan và chuyên môn trong hoạt động định giá.

Việc định giá phải được tiến hành công khai, có sự tham gia của các đương sự nếu điều kiện cho phép. Kết quả định giá được lập thành biên bản, trong đó ghi nhận đầy đủ hiện trạng tài sản, phương pháp định giá, kết quả định giá và ý kiến của các bên tham gia.

3.4. Kết quả định giá và quyền yêu cầu định giá lại

Kết quả định giá tài sản là một nguồn chứng cứ quan trọng trong vụ án. Tuy nhiên, theo Điều 106 Bộ luật Tố tụng dân sự 2015, trong trường hợp có căn cứ cho rằng việc định giá không chính xác hoặc vi phạm trình tự, thủ tục, đương sự có quyền đề nghị định giá lại tài sản.

Việc định giá lại không được chấp nhận một cách tùy tiện mà phải dựa trên các căn cứ cụ thể, nhằm tránh việc lạm dụng quyền yêu cầu định giá để kéo dài thời gian giải quyết vụ án.

4. Một số lưu ý thực tiễn khi yêu cầu định giá tài sản

Từ thực tiễn giải quyết tranh chấp, có thể thấy rằng việc chuẩn bị đầy đủ hồ sơ pháp lý liên quan đến tài sản như giấy chứng nhận quyền sở hữu, quyền sử dụng, hợp đồng, hóa đơn, chứng từ là yếu tố quan trọng giúp quá trình định giá diễn ra thuận lợi. Bên cạnh đó, đương sự cần lưu ý nghĩa vụ tạm ứng chi phí định giá theo yêu cầu của Tòa án, bởi đây là điều kiện để việc định giá được tiến hành.

Việc lựa chọn thời điểm yêu cầu định giá phù hợp, tránh yêu cầu trùng lặp hoặc không cần thiết, sẽ giúp bảo vệ quyền lợi của đương sự và góp phần bảo đảm tiến độ giải quyết vụ án theo đúng thời hạn luật định.

Kết luận

Trình tự, thủ tục yêu cầu định giá tài sản được quy định cụ thể trong Bộ luật Tố tụng dân sự 2015 nhằm bảo đảm tính khách quan, công bằng và minh bạch trong hoạt động xét xử. Việc hiểu đúng và áp dụng đúng các quy định tại Điều 104, Điều 105 và Điều 106 Bộ luật Tố tụng dân sự 2015 không chỉ giúp các đương sự bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của mình mà còn góp phần nâng cao hiệu quả giải quyết tranh chấp của Tòa án.

Trên đây là toàn bộ nội dung tư vấn của chúng tôi về Trình tự, thủ tục yêu cầu định giá tài sản. Mong rằng qua bài viết, công ty của chúng tôi đã có thể giúp bạn giải đáp được phần nào băn khoăn, thắc mắc và giúp bạn có thể nắm được những nội dung cơ bản về vấn đề này.

_________________________________

Cam kết chất lượng dịch vụ:

Công ty Luật TNHH HTC Việt Nam hoạt động với phương châm tận tâm – hiệu quả – uy tín, cam kết đảm bảo chất lượng dịch vụ, cụ thể như sau:

- Đảm bảo thực hiện công việc theo đúng tiến độ đã thỏa thuận, đảm bảo tuân thủ đúng quy định pháp luật, đúng với quy tắc đạo đức và ứng xử của luật sư Việt Nam.

- Đặt quyền lợi khách hàng lên hàng đầu, nỗ lực hết mình để mang đến cho khách hàng chất lượng dịch vụ tốt nhất.

- Bảo mật thông tin mà khách hàng cung cấp, các thông tin liên quan đến khách hàng.

Rất mong được hợp tác lâu dài cùng sự phát triển của Quý Khách hàng.

Trân trọng!

(Người viết: Nguyễn Thị Hương Lan; Ngày viết: 30/12/2025)

__________________________________________

Để được tư vấn chi tiết xin vui lòng liên hệ:

Công ty Luật TNHH HTC Việt Nam

Địa chỉ: Tầng 15, Tòa nhà đa năng, Số 169 Nguyễn Ngọc Vũ, phường Yên Hòa, Thành phố Hà Nội.

ĐT: 0989.386.729

Email: hotmail@htcvn.vn

Website: https://htc-law.com ; https://htcvn.vn ; https://luatsuchoban.vn