Di chúc lập khi người để lại di sản đang bệnh nặng: Có bị vô hiệu không?

1. Di chúc lập khi người để lại di sản đang bệnh nặng có hợp pháp không?

Theo quy định của pháp luật dân sự, việc một người đang bệnh nặng không đồng nghĩa với việc mất quyền lập di chúc, bởi pháp luật không cấm người bệnh lập di chúc, kể cả trong trường hợp bệnh nặng. Điều quan trọng là tại thời điểm lập di chúc, người để lại di sản vẫn phải đáp ứng đầy đủ các điều kiện về năng lực và ý chí, bao gồm: minh mẫn, sáng suốt; có khả năng nhận thức và làm chủ được hành vi của mình; không bị lừa dối, đe dọa hoặc cưỡng ép; đồng thời nội dung và hình thức di chúc không trái quy định của pháp luật. Trên cơ sở đó, di chúc được lập khi người để lại di sản đang bệnh nặng vẫn có thể hoàn toàn hợp pháp, nếu chứng minh được người lập di chúc còn đủ năng lực nhận thức tại thời điểm xác lập di chúc.

2. Tòa án căn cứ vào đâu để đánh giá di chúc lập khi người để lại di sản đang bệnh nặng?

Thứ nhất, về tình trạng minh mẫn và năng lực nhận thức tại thời điểm lập di chúc. Đây là yếu tố then chốt quyết định hiệu lực pháp lý của di chúc khi người để lại di sản đang bệnh nặng. Tòa án sẽ xem xét toàn diện hồ sơ bệnh án, giấy ra viện, chẩn đoán của cơ sở y tế; lời khai của bác sĩ, nhân viên y tế (nếu có); lời khai của người làm chứng, người trực tiếp chứng kiến việc lập di chúc; cũng như diễn biến tình trạng sức khỏe của người lập di chúc sát thời điểm xác lập di chúc. Trường hợp có căn cứ chứng minh người lập di chúc không còn khả năng nhận thức, mất ý thức hoặc mắc rối loạn tâm thần tại thời điểm lập, di chúc có nguy cơ cao bị Tòa án tuyên vô hiệu.

Thứ hai, về thời điểm và hoàn cảnh lập di chúc. Tòa án sẽ đánh giá di chúc được lập trước hay sau khi bệnh trở nặng, có được lập trong tình trạng cấp cứu, hấp hối hay không, cũng như việc người lập di chúc có đủ thời gian suy nghĩ, cân nhắc và tự nguyện thể hiện ý chí hay bị thúc ép, chi phối. Trên thực tế, di chúc được lập trong bối cảnh người để lại di sản còn tỉnh táo, giao tiếp bình thường, dù đang điều trị bệnh nặng, thường được Tòa án đánh giá là có giá trị pháp lý cao hơn so với di chúc lập trong tình trạng sức khỏe và tinh thần suy kiệt nghiêm trọng.

Thứ ba, về hình thức di chúc và người làm chứng. Trong trường hợp người bệnh không thể đi lại, nói chuyện khó khăn hoặc không thể tự mình lập di chúc theo cách thông thường, Tòa án sẽ xem xét rất chặt chẽ các hình thức như di chúc bằng văn bản có người làm chứng, di chúc được công chứng hoặc chứng thực tại bệnh viện, hoặc di chúc miệng trong trường hợp đặc biệt. Đồng thời, Tòa án đánh giá nghiêm ngặt về trình tự, thủ tục lập di chúc và tính khách quan, trung thực của người làm chứng. Trên thực tiễn giải quyết tranh chấp, di chúc được công chứng, chứng thực hợp lệ thường có giá trị chứng minh cao hơn và ít rủi ro bị tuyên vô hiệu.

3. Khi nào di chúc lập lúc bệnh nặng có nguy cơ bị tuyên vô hiệu?

Di chúc được lập trong thời điểm người để lại di sản đang bệnh nặng có nguy cơ bị Tòa án tuyên vô hiệu toàn bộ hoặc một phần nếu có căn cứ chứng minh rằng tại thời điểm lập di chúc, người này không còn minh mẫn, không làm chủ được hành vi của mình; hoặc việc lập di chúc xuất phát từ hành vi lừa dối, ép buộc, đe dọa của người khác. Bên cạnh đó, di chúc cũng có thể bị tuyên vô hiệu nếu nội dung vi phạm điều cấm của pháp luật hoặc vi phạm nghiêm trọng các quy định về hình thức theo luật định. Trên thực tiễn giải quyết tranh chấp thừa kế, không ít vụ án bị hủy di chúc do không chứng minh được tình trạng minh mẫn, năng lực nhận thức của người bệnh tại thời điểm lập di chúc, dẫn đến việc di sản phải được chia theo pháp luật thay vì theo ý chí của người đã mất.

4. Làm gì để di chúc lập khi bệnh nặng không bị vô hiệu?

Để hạn chế tối đa rủi ro tranh chấp và nguy cơ di chúc lập khi người để lại di sản đang bệnh nặng bị Tòa án tuyên vô hiệu, người lập di chúc hoặc gia đình nên chủ động lập di chúc sớm, khi sức khỏe và tinh thần còn tương đối ổn định; đồng thời ưu tiên hình thức di chúc có công chứng hoặc chứng thực nhằm bảo đảm giá trị pháp lý và khả năng chứng minh. Bên cạnh đó, cần lưu giữ hồ sơ y tế thể hiện người lập di chúc vẫn tỉnh táo, minh mẫn tại thời điểm lập, mời người làm chứng độc lập, khách quan và tránh để người được hưởng di sản trực tiếp tham gia, chi phối quá trình lập di chúc, qua đó giảm thiểu nguy cơ phát sinh tranh chấp và bị tuyên vô hiệu về sau.

5. Luật sư tư vấn di chúc – tranh chấp thừa kế

Tranh chấp liên quan đến di chúc được lập khi người để lại di sản đang bệnh nặng là dạng tranh chấp phức tạp và nhạy cảm, thường kéo dài, dễ phát sinh mâu thuẫn gia đình và tiềm ẩn nhiều rủi ro pháp lý. Nếu không được tư vấn đúng cách ngay từ đầu, di chúc rất dễ bị Tòa án tuyên vô hiệu, dẫn đến việc di sản phải chia theo pháp luật, không còn phản ánh đúng ý chí của người đã mất. Với kinh nghiệm trực tiếp tư vấn và giải quyết các vụ việc như tranh chấp di chúc, di chúc bị cho là vô hiệu do tình trạng bệnh tật, cũng như tranh chấp chia thừa kế theo di chúc và theo pháp luật, tôi trực tiếp đánh giá hồ sơ, tư vấn chiến lược và đại diện khách hàng giải quyết tranh chấp nhằm bảo vệ tối đa ý chí của người để lại di sản và quyền và lợi ích hợp pháp của người thừa kế. Người có nhu cầu tư vấn di chúc – thừa kế nên chủ động liên hệ luật sư để được phân tích chính xác ngay từ đầu, qua đó hạn chế rủi ro pháp lý và tránh tranh chấp kéo dài không cần thiết.

_______________________________________________________

Cam kết chất lượng dịch vụ:

Công ty Luật TNHH HTC Việt Nam hoạt động với phương châm tận tâm – hiệu quả – uy tín, cam kết đảm bảo chất lượng dịch vụ, cụ thể như sau:

- Đảm bảo thực hiện công việc theo đúng tiến độ đã thỏa thuận, đảm bảo tuân thủ đúng quy định pháp luật, đúng với quy tắc đạo đức và ứng xử của luật sư Việt Nam.

- Đặt quyền lợi khách hàng lên hàng đầu, nỗ lực hết mình để mang đến cho khách hàng chất lượng dịch vụ tốt nhất.

- Bảo mật thông tin mà khách hàng cung cấp, các thông tin liên quan đến khách hàng.

Rất mong được hợp tác lâu dài cùng sự phát triển của Quý Khách hàng.

Trân trọng!

(Người viết: Nguyễn Đức Vượng; Ngày viết: 05/01/2025)

Để được tư vấn chi tiết xin vui lòng liên hệ:

Công ty Luật TNHH HTC Việt Nam

Địa chỉ: Tầng 15, Tòa nhà đa năng, Số 169 Nguyễn Ngọc Vũ, phường Yên Hòa, Thành phố Hà Nội.

Điện thoại: 0989.386.729

Email: hotmail@htcvn.vn

Website:https://htcvn.vn; https://htc-law.com; https://luatsuchoban.vn

_______________________________________________________