English 
Chia di sản thừa kế khi không có di chúc
Trong thực tế, không ít trường hợp người chết không để lại di chúc hoặc di chúc bị tuyên vô hiệu, dẫn đến tranh chấp thừa kế gay gắt giữa các thành viên trong gia đình. Khi đó, việc phân chia di sản thừa kế phải được thực hiện theo quy định của pháp luật về thừa kế theo pháp luật nhằm bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của những người thừa kế. Bài viết này sẽ cung cấp thông tin đầy đủ, dễ hiểu về quy định chia di sản thừa kế khi không có di chúc, bao gồm nguyên tắc phân chia, hàng thừa kế, đối tượng được hưởng di sản và cách giải quyết tranh chấp thừa kế hiệu quả. Qua đó, giúp bạn đọc nắm rõ quy trình, tránh rủi ro pháp lý và áp dụng đúng quy định trong thực tiễn.
1. Không có di chúc thì áp dụng thừa kế theo pháp luật
Theo Điều 650 Bộ luật Dân sự 2015 quy định về các trường hợp thừa kế theo pháp luật, trong đó bao gồm trường hợp người chết không để lại di chúc hoặc di chúc không hợp pháp, thì di sản được chia theo quy định của pháp luật, không căn cứ vào ý chí của bất kỳ cá nhân nào.
Vậy nên, trong tình huống không có di chúc, toàn bộ di sản của người chết phải được xác định và chia theo pháp luật, kể cả trường hợp tài sản đang do một người đứng tên quản lý, sử dụng hoặc đã kê khai trước đó. Việc tự ý chiếm giữ hoặc sử dụng di sản không làm phát sinh quyền thừa kế riêng nếu không có căn cứ pháp lý hợp lệ.
2. Ai được hưởng di sản khi không có di chúc?
Theo Điều 651 Bộ luật Dân sự 2015 quy định về người thừa kế theo pháp luật, thừa kế được chia theo thứ tự các hàng thừa kế, cụ thể:
Hàng thừa kế thứ nhất
Bao gồm:
- Vợ hoặc chồng của người chết
- Cha đẻ, mẹ đẻ; cha nuôi, mẹ nuôi
- Con đẻ, con nuôi của người chết
Theo quy định của pháp luật, những người cùng hàng thừa kế thứ nhất được hưởng phần di sản bằng nhau.
Vậy nên, trong tình huống còn người thuộc hàng thừa kế thứ nhất, những người ở hàng thừa kế sau sẽ không được hưởng di sản.
Hàng thừa kế thứ hai
Bao gồm:
- Ông nội, bà nội, ông ngoại, bà ngoại
- Anh ruột, chị ruột, em ruột của người chết
- Cháu ruột của người chết mà người chết là ông, bà
Hàng thừa kế thứ hai chỉ được hưởng di sản nếu không còn ai ở hàng thừa kế thứ nhất, hoặc những người ở hàng thứ nhất đã chết, bị truất quyền hoặc từ chối nhận di sản.
Hàng thừa kế thứ ba
Bao gồm:
- Cụ nội, cụ ngoại của người chết
- Bác ruột, chú ruột, cậu ruột, cô ruột, dì ruột
- Cháu ruột của người chết mà người chết là bác, chú, cậu, cô, dì
- Chắt ruột của người chết
Trong tình huống chia thừa kế không có di chúc, việc xác định đúng hàng thừa kế là yếu tố then chốt, quyết định ai có quyền hưởng và ai không có quyền hưởng di sản.
Vậy nên, trong tình huống không có di chúc, những người thuộc cùng hàng thừa kế sẽ được hưởng di sản ngang nhau, không phân biệt con chung hay con riêng, con trong hay ngoài giá thú nếu có căn cứ xác lập quan hệ hợp pháp.
3. Nguyên tắc chia di sản thừa kế khi không có di chúc
Theo Điều 659 và Điều 660 Bộ luật Dân sự 2015 quy định về nguyên tắc và cách phân chia di sản theo pháp luật, việc chia di sản thừa kế phải tuân thủ các nguyên tắc sau:
- Chỉ chia phần tài sản thuộc quyền sở hữu hợp pháp của người chết
- Những người cùng hàng thừa kế được hưởng phần bằng nhau
- Việc phân chia có thể bằng hiện vật hoặc bằng giá trị
- Thỏa thuận chia di sản chỉ có giá trị khi có sự đồng ý của tất cả các đồng thừa kế
Vậy nên, trong tình huống có người tự ý bán, chuyển nhượng hoặc định đoạt di sản khi chưa có sự đồng ý của các đồng thừa kế còn lại, giao dịch đó có nguy cơ bị tuyên vô hiệu theo quy định pháp luật.
4. Có tranh chấp thừa kế khi không có di chúc thì giải quyết thế nào?
Theo Điều 26 và Điều 35 Bộ luật Tố tụng dân sự 2015 quy định về thẩm quyền giải quyết tranh chấp thừa kế, tranh chấp chia di sản thuộc thẩm quyền giải quyết của Tòa án nhân dân. Đồng thời, theo Điều 623 Bộ luật Dân sự 2015 quy định về thời hiệu khởi kiện chia di sản thừa kế, người thừa kế có quyền khởi kiện trong thời hạn luật định.
Vậy nên, trong tình huống các đồng thừa kế không đạt được thỏa thuận, mỗi người đều có quyền khởi kiện yêu cầu Tòa án chia di sản theo pháp luật, yêu cầu xác định phần di sản được hưởng và bảo vệ quyền lợi hợp pháp của mình.
Tóm lại, chia di sản thừa kế khi không có di chúc phải tuân thủ chặt chẽ các quy định của Bộ luật Dân sự, từ xác định hàng thừa kế đến nguyên tắc phân chia và cách giải quyết tranh chấp. Việc nắm rõ quy định pháp luật sẽ giúp các đồng thừa kế tránh rủi ro pháp lý và bảo vệ quyền lợi chính đáng của mình.
___________________________
Cam kết chất lượng dịch vụ:
Công ty Luật TNHH HTC Việt Nam hoạt động với phương châm tận tâm – hiệu quả – uy tín, cam kết đảm bảo chất lượng dịch vụ, cụ thể như sau:
- Đảm bảo thực hiện công việc theo đúng tiến độ đã thỏa thuận, đảm bảo tuân thủ đúng quy định pháp luật, đúng với quy tắc đạo đức và ứng xử của luật sư Việt Nam.
- Đặt quyền lợi khách hàng lên hàng đầu, nỗ lực hết mình để mang đến cho khách hàng chất lượng dịch vụ tốt nhất.
- Bảo mật thông tin mà khách hàng cung cấp, các thông tin liên quan đến khách hàng.
Rất mong được hợp tác lâu dài cùng sự phát triển của Quý Khách hàng.
Trân trọng!
(Người viết: Nguyễn Thị Khánh Linh – Ngày viết: 20/01/2026)
_________________________________
Để được tư vấn chi tiết, xin vui lòng liên hệ:
Công ty Luật TNHH HTC Việt Nam
Địa chỉ: Tầng 15, Tòa nhà đa năng, Số 169 Nguyễn Ngọc Vũ, phường Yên Hòa, Thành phố Hà Nội.
Điện thoại: 0989.386.729
Email: hotmail@htcvn.vn
Website: https://htcvn.vn ; https://htc-law.com ; https://luatsuchoban.vn
______________________________________
Các bài viết liên quan:
- Tư vấn về người thừa kế không phụ thuộc vào nội dung di chúc
- Hướng dẫn giải quyết tranh chấp thừa kế
- Chia di sản thừa kế trong trường hợp không có di chúc
- Chia di sản thừa kế và các vấn đề thường gặp
- Không có di chúc thì tài sản được chia như thế nào
